Nắng nóng cực đoan, ngành điện căng mình giữ nhịp vận hành

Hệ thống điện gồng mình trước đợt nắng nóng

Đợt nắng nóng gay gắt đầu mùa hè 2026 đang tạo áp lực chưa từng có lên hệ thống điện quốc gia, đặc biệt tại khu vực miền Bắc. Chỉ trong 5 ngày, từ 23 - 27/5, hàng loạt kỷ lục mới về công suất cực đại và sản lượng điện tiêu thụ liên tiếp bị xô đổ khi nền nhiệt phổ biến dao động từ 38 - 40 độ C, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C.

Ông Nguyễn Đức Ninh, Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia cho biết, những ngày qua hệ thống điện liên tiếp ghi nhận các mốc công suất đỉnh kỷ lục, đặc biệt tại miền Bắc.

Cụ thể, ngày 23/5, công suất cực đại toàn hệ thống đạt 53.512 MW. Sang ngày 24/5, dù rơi vào cuối tuần, phụ tải điện miền Bắc vẫn tăng bất thường. Theo NSMO, thông thường nhu cầu điện ngày cuối tuần chỉ bằng khoảng 80 - 85% ngày làm việc, song miền Bắc vẫn thiết lập kỷ lục mới của năm 2026 với công suất cực đại đạt 26.595 MW lúc 22h15.

Ngày 25/5 ghi nhận mức tăng phụ tải mạnh nhất kể từ đầu năm nay. Công suất phụ tải toàn quốc lúc 13h40 đạt 57.120 MW; riêng miền Bắc lập đỉnh mới với 29.667 MW, tăng gần 11,5% so với mức cao nhất trước đó.

Đến ngày 26/5, cao điểm của đợt nắng nóng đầu mùa, hệ thống điện quốc gia và miền Bắc tiếp tục đồng loạt xác lập các kỷ lục mới cả về công suất cực đại lẫn sản lượng điện tiêu thụ. Công suất cực đại toàn quốc lên mức 58.103 MW lúc 13h40, tăng khoảng 5,7% so với đỉnh năm 2025.

Trong khi đó, miền Bắc ghi nhận công suất cực đại 29.716 MW lúc 13h20, tăng 5,4% so với kỷ lục năm trước. Sản lượng điện tiêu thụ tại khu vực này đạt 629 triệu kWh, cao hơn 5,4% so với mức cao nhất năm 2025. So với cùng kỳ năm ngoái, sản lượng điện miền Bắc tăng tới 25,4%, còn công suất cực đại tăng 26,4%.

Đến ngày 27/5, phụ tải hệ thống điện miền Bắc tiếp tục lên xấp xỉ 29.800 MW vào lúc 13h15. Trước áp lực lớn lên hệ thống, ngành điện đã phải triển khai đồng loạt nhiều giải pháp điều hành để bảo đảm cung ứng điện an toàn, liên tục...

Theo ông Nguyễn Đức Ninh, NSMO đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật và điều hành nhằm ứng phó với đợt nắng nóng kéo dài, bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện quốc gia.

Trong công tác huy động nguồn điện, NSMO điều hành theo hướng tiết kiệm và tối ưu các nguồn thủy điện, ưu tiên tích nước tại các hồ chứa lớn, đặc biệt là hệ thống thủy điện bậc thang sông Đà nhằm duy trì nguồn dự phòng chiến lược cho các tình huống nắng nóng cực đoan.

Song song đó, NSMO phối hợp chặt chẽ với PVGas và PV Power để tối ưu huy động nguồn điện LNG, bảo đảm cân đối nhiên liệu và hiệu quả vận hành hệ thống.

Một trong những giải pháp đáng chú ý là điều chỉnh khung giờ phát điện cao điểm của các nhà máy thủy điện nhỏ tại miền Bắc trong giai đoạn từ ngày 21/5 đến 30/6/2026 nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu phụ tải vào các khung giờ cao điểm.

Để duy trì tối đa công suất khả dụng, NSMO cũng đã hoãn toàn bộ các công tác sửa chữa nguồn và lưới điện chưa thực sự cấp bách trong thời gian từ ngày 22 - 28/5. Đồng thời, đơn vị liên tục đôn đốc các tổ máy gặp sự cố hoặc suy giảm công suất khẩn trương khắc phục để sớm đưa trở lại vận hành.

NSMO cũng huy động các tổ máy cung cấp dịch vụ phụ như Ninh Bình, Bà Rịa, Ô Môn và sẵn sàng huy động các tổ máy tua-bin khí chạy dầu DO trong trường hợp cần thiết nhằm bảo đảm dự phòng công suất cho hệ thống điện quốc gia.

Trong công tác điều hành phụ tải, NSMO liên tiếp ban hành các văn bản điều hành gửi Tập đoàn Điện lực Việt Nam và các tổng công ty điện lực để cập nhật khả dụng nguồn điện, tăng cường phối hợp vận hành trong giai đoạn nắng nóng kéo dài.

Song song với công tác nguồn điện, đơn vị cũng phối hợp các đơn vị vận hành lưới điện nhằm tối ưu truyền tải công suất từ nguồn tới phụ tải. Nhiều công trình trọng điểm phục vụ vận hành mùa khô được đóng điện nhằm tăng khả năng giải tỏa công suất nguồn điện và tăng cường nhập khẩu điện từ Lào, Trung Quốc.

Riêng tại miền Bắc, đến nay đã đóng điện 905 MVar tụ bù ngang nhằm nâng cao chất lượng điện áp và khả năng ổn định hệ thống. Dự án hệ thống lưu trữ năng lượng BESS tại Hà Nội dự kiến đóng điện 50 MW vào cuối tháng 6/2026; các hạng mục tiếp theo với quy mô khoảng 220 MW cũng đang được triển khai.

Theo ông Nguyễn Đức Ninh, NSMO còn tăng cường các giải pháp kỹ thuật để giảm tổn thất điện năng, ổn định điện áp và hạn chế nguy cơ sự cố khi phụ tải tăng cao. Đơn vị liên tục cập nhật phương án vận hành trong các ngày nắng nóng cực đoan, điều chỉnh kết dây để chống quá tải hệ thống.

Ngoài ra, NSMO xây dựng hệ thống cảnh báo sớm nguy cơ sự cố, tính toán giới hạn truyền tải theo thời gian thực và đánh giá an ninh hệ thống điện trực tuyến nhằm hỗ trợ điều độ vận hành nhanh, chính xác. Đối với các tình huống cực đoan, đơn vị cũng chuẩn bị phương án “khởi động đen”, diễn tập xử lý sự cố và khôi phục hệ thống điện trên diện rộng.

Giữ nhịp vận hành hệ thống điện giữa mùa cao điểm

Theo đánh giá, hiện nay mới chỉ là giai đoạn đầu của mùa nắng nóng năm 2026, trong khi dự báo miền Bắc sẽ còn tiếp tục xuất hiện các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài trong thời gian tới. Điều này đặt ra áp lực rất lớn đối với công tác vận hành và bảo đảm cung ứng điện cho nền kinh tế, đặc biệt tại miền Bắc – khu vực có tốc độ tăng phụ tải cao nhất cả nước.

Để chủ động bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định trong các giai đoạn cao điểm, NSMO đề xuất triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý nhu cầu sử dụng điện theo cả dài hạn, trung hạn và ngắn hạn nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện.

Về dài hạn, NSMO kiến nghị các Sở Công Thương phối hợp với các đơn vị điện lực địa phương làm việc với các khách hàng sử dụng điện lớn, đặc biệt là khối công nghiệp, để xây dựng kế hoạch điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp trong giai đoạn cao điểm mùa khô từ tháng 5 đến tháng 7 hằng năm. Mục tiêu là giảm nhu cầu công suất vào những thời điểm hệ thống điện chịu áp lực lớn, qua đó góp phần bảo đảm an ninh cung cấp điện quốc gia.

Trong 5 ngày qua, hệ thống điện quốc gia đã vận hành an toàn, ổn định và bảo đảm cung ứng điện, cho thấy vai trò chỉ đạo, điều hành của Bộ Công Thương mang ý nghĩa then chốt trong việc giữ vững vận hành an toàn hệ thống điện quốc gia.

Đặc biệt, dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công Thương, hàng loạt giải pháp đồng bộ đã được triển khai quyết liệt như tối ưu huy động nguồn điện LNG và thủy điện; hoãn các công tác sửa chữa chưa cấp bách; nâng cao năng lực truyền tải Bắc - Trung - Nam; tăng cường điều chỉnh phụ tải (DR); xây dựng các phương án ứng phó sự cố cực đoan; đồng thời thúc đẩy phối hợp giữa NSMO, EVN, PVGas, PV Power và các địa phương.

Trong bối cảnh hệ thống điện miền Bắc nhiều thời điểm vận hành sát ngưỡng giới hạn, việc Bộ Công Thương liên tục chỉ đạo cập nhật phương thức vận hành, giám sát chặt chẽ nguồn nhiên liệu, khả dụng tổ máy và tiến độ các công trình lưới điện trọng điểm đã góp phần quan trọng giúp hệ thống duy trì ổn định. Đây không chỉ là câu chuyện điều hành kỹ thuật, mà còn thể hiện năng lực quản trị ngành, khả năng phối hợp liên ngành và ứng phó nhanh trước các tình huống bất thường.

Kết quả giữ vững hệ thống điện trong những ngày cao điểm nắng nóng vừa qua cũng cho thấy định hướng điều hành của Bộ Công Thương đang chuyển mạnh theo hướng chủ động phòng ngừa rủi ro thay vì chỉ xử lý tình huống khi sự cố xảy ra. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực dự báo, quản trị phụ tải và huy động sự tham gia của địa phương, doanh nghiệp lớn trong thực hiện tiết kiệm điện và điều chỉnh phụ tải.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng trưởng mạnh và thời tiết diễn biến cực đoan, vai trò của Bộ Công Thương cùng người đứng đầu ngành đang trở thành yếu tố đặc biệt quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, giữ ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Tại cuộc họp về bảo đảm cung ứng điện sáng 24/5, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, tính chủ động và phương pháp quản trị, điều hành của NSMO cùng các đơn vị ngành điện trong bối cảnh nhu cầu phụ tải tăng sớm và cao hơn dự báo. Đặc biệt, các đơn vị đã chủ động nhận diện vấn đề, phối hợp chặt chẽ và cập nhật thông tin thường xuyên để tối ưu phương án vận hành hệ thống điện quốc gia.