Khối OPEC+ mở van thêm dầu, thị trường vẫn căng thẳng

Ngày 5/4, 8 nước chủ chốt trong liên minh OPEC+ gồm Ả-rập Xê-út, Nga, Iraq, UAE, Kuwait, Kazakhstan, Algeria và Oman thống nhất nâng hạn ngạch sản lượng thêm 206.000 thùng/ngày trong tháng 5/2026.

Theo thông cáo của OPEC, đây là phần điều chỉnh lấy từ gói cắt giảm tự nguyện 1,65 triệu thùng/ngày công bố từ tháng 4/2023, và có thể được triển khai từng phần hoặc toàn phần tùy theo diễn biến thị trường.

Tăng sản lượng trên giấy, nhưng chưa chắc tăng được dầu ra thị trường

Nhìn bề ngoài, quyết định mới có thể được hiểu là bước đi theo hướng nới cung. Nhưng bản chất câu chuyện phức tạp hơn nhiều. Theo Reuters, phần lớn mức tăng 206.000 thùng/ngày nhiều khả năng chỉ tồn tại trên danh nghĩa ở thời điểm hiện tại, bởi các thành viên có năng lực tăng sản lượng mạnh nhất lại đang bị bó buộc bởi chiến sự và gián đoạn logistics.

Từ cuối tháng 2, chiến sự đã khiến eo biển Hormuz, tuyến vận tải dầu quan trọng nhất thế giới, bị tê liệt phần lớn, kéo theo xuất khẩu từ các nước bị ảnh hưởng Saudi Arabia, UAE, Kuwait và Iraq sụt giảm đáng kể.

Điều đó khiến quyết định của OPEC+ trở nên đặc biệt: liên minh có thể nâng hạn ngạch, nhưng chưa thể bảo đảm dầu bổ sung sẽ thực sự chảy ra thị trường. Các nguồn tin OPEC+ cho biết mức tăng mới chỉ tương đương chưa đến 2% lượng nguồn cung bị gián đoạn do Hormuz bị phong tỏa.

Công ty tư vấn Energy Aspects không đánh giá cao phần tăng này chừng nào gián đoạn tại Hormuz còn kéo dài. Cựu quan chức OPEC Jorge Leon, hiện làm tại Rystad Energy, cũng nhận định phần tăng thêm "bổ sung rất ít thùng dầu thực tế cho thị trường".

OPEC+ phát tín hiệu ổn định, thay vì đảo chiều thị trường

Quyết định tăng sản lượng ngày 5/4 của khối có thể được coi như một động thái quản trị kỳ vọng. OPEC+ không đủ điều kiện để xoay chuyển ngay cán cân cung - cầu toàn cầu, nhưng vẫn cần phát đi thông điệp rằng liên minh sẵn sàng hành động khi điều kiện vận chuyển được cải thiện.

Trong thông cáo chính thức, OPEC nhấn mạnh 8 nước sẽ tiếp tục "thận trọng" và giữ "toàn bộ sự linh hoạt" để tăng, tạm dừng hoặc đảo ngược lộ trình nới lỏng cắt giảm nếu cần. Nhóm cũng tái khẳng định yêu cầu các nước thành viên phải bù đắp đầy đủ phần sản lượng vượt hạn ngạch kể từ tháng 1/2024.

Nói cách khác, OPEC+ đang cố duy trì uy tín điều phối trong một giai đoạn mà việc điều chỉnh sản lượng không còn phát huy hiệu lực như bình thường. Trong những chu kỳ trước, OPEC+ có thể dùng công cụ hạn ngạch để nâng hoặc hạ nhiệt thị trường khá trực diện.

Còn hiện nay, nút thắt không nằm hoàn toàn ở khả năng bơm thêm dầu, mà ở việc dầu có đi qua được tuyến vận chuyển chiến lược nhất thế giới hay không. Đó là khác biệt cốt lõi khiến quyết định tăng sản lượng lần này mang nặng tính tín hiệu hơn là bước ngoặt nguồn cung.

OPEC+ lo ngại hạ tầng năng lượng và an ninh hàng hải

Một chi tiết đáng chú ý trong tuyên bố ngày 5/4 là OPEC+ không chỉ nói về sản lượng, mà còn nhấn mạnh trực tiếp tới an ninh năng lượng. Theo OPEC, 8 nước bày tỏ lo ngại về các cuộc tấn công nhằm vào tài sản năng lượng, cho rằng việc khôi phục các cơ sở bị hư hại là quá trình tốn kém và mất nhiều thời gian, từ đó làm suy giảm khả năng cung ứng tổng thể.

Nhóm cũng nhắc lại tầm quan trọng sống còn của việc bảo vệ các tuyến hàng hải quốc tế để bảo đảm dòng chảy năng lượng không bị gián đoạn.

Thiệt hại hạ tầng trong khu vực Vùng Vịnh do tên lửa và máy bay không người lái đã ở mức nghiêm trọng. Nhiều quan chức Vùng Vịnh cho biết ngay cả khi chiến sự dừng lại và Hormuz mở lại ngay lập tức, khu vực này vẫn có thể mất nhiều tháng để khôi phục hoạt động bình thường và quay về mục tiêu sản lượng.

Ngoài ra, Nga cũng không dễ tăng thêm nguồn cung do các lệnh trừng phạt phương Tây và thiệt hại cơ sở hạ tầng liên quan đến chiến sự ở Ukraine.

Vì vậy, quyết định tăng 206.000 thùng/ngày lần này nên được hiểu là một động thái chuẩn bị cho kịch bản thị trường mở lại, hơn là lời khẳng định rằng khủng hoảng cung đã được kiểm soát.

OPEC+ vẫn phải họp hàng tháng để rà soát thị trường, mức độ tuân thủ và nghĩa vụ bù trừ; cuộc họp kế tiếp của khối sẽ diễn ra ngày 3/5.

Tăng gấp đôi từ đầu năm, giá dầu sẽ còn đi lên nếu Hormuz chưa thông

Diễn biến giá dầu cho thấy thị trường đang phản ứng không chỉ với thiếu hụt vật chất trước mắt, mà còn với rủi ro kéo dài trong phần còn lại của năm.

Trong phiên giao dịch đầu tiên của năm 2026, giá dầu Brent ở mức 61,27 USD/thùng. Đến ngày 5/4, giá dầu thô đã leo lên vùng gần 120 USD/thùng, tức gần như tăng gấp đôi so với đầu năm. Như vậy, giá dầu chuẩn quốc tế này đã tăng khoảng 96%.

Còn nếu tính từ khi Mỹ và Israel hợp lực tấn công Iran ngày 28/2, mức tăng cũng đã ở quy mô đặc biệt lớn. Tính đến ngày ngày 31/3, cả dầu Brent và WTI đã tăng giá khoảng 60% kể từ ngày 28/2.

Trước đó, ngày 27/2, dầu Brent giao dịch quanh 72,48 USD/thùng. Đến đầu tháng 4, mặt bằng giá đã tiến sát vùng 120 USD/thùng. Diễn biến này cho thấy "phí bảo hiểm địa chính trị" hiện là thành phần chi phối giá dầu mạnh hơn hẳn các yếu tố cung - cầu truyền thống.

Tác động của giá dầu cao không dừng ở ngành năng lượng. Việc dầu tăng lên gần 120 USD/thùng đang đẩy giá nhiên liệu vận tải leo thang, gây sức ép trực tiếp lên người tiêu dùng và doanh nghiệp trên phạm vi toàn cầu, đồng thời buộc nhiều chính phủ phải tính đến các biện pháp tiết kiệm và bảo toàn nguồn cung.

Đây là điểm khiến giá dầu cao không còn là vấn đề riêng của ngành công nghiệp sản xuất dầu, mà trở thành biến số lớn đối với lạm phát, tăng trưởng và chính sách tiền tệ.

Khảo sát Reuters cuối tháng 3 cho thấy dự báo giá Brent trung bình năm 2026 đã được nâng lên 82,85 USD/thùng, tăng gần 30% so với mức 63,85 USD/thùng trong khảo sát tháng 2, trước khi chiến sự nổ ra. Đây là mức điều chỉnh mạnh nhất trong dữ liệu khảo sát dầu hàng tháng của Reuters kể từ năm 2005.

Nếu gián đoạn tại Hormuz kéo dài, các tổ chức tài chính còn cho rằng rủi ro tăng giá vẫn chưa dừng lại. JPMorgan nhận định Brent có thể vượt 150 USD/thùng nếu dòng chảy qua Hormuz tiếp tục bị đình trệ tới giữa tháng 5.