Giá dầu Brent vượt mốc 111 USD khi kỳ vọng hạ nhiệt xung đột Iran tan biến

Cùng thời điểm, giá dầu Brent - chuẩn tham chiếu toàn cầu - có thời điểm vượt ngưỡng 111 USD/thùng trước khi điều chỉnh nhẹ, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng vọt hơn 11%, lên quanh 111,5 USD/thùng. Đây là mức chênh lệch hiếm thấy khi WTI giao dịch cao hơn Brent, phản ánh áp lực nguồn cung ngắn hạn và tâm lý lo ngại ngày càng gia tăng về gián đoạn dòng chảy dầu mỏ.

Nguy cơ khủng hoảng kinh tế từ giá dầu

Động lực chính thúc đẩy đà tăng này đến từ những phát biểu cứng rắn của cựu Tổng thống Donald Trump, trong đó ông không đưa ra bất kỳ tín hiệu rõ ràng nào về việc sớm kết thúc xung đột, đồng thời để ngỏ khả năng leo thang quân sự. Việc thiếu vắng một "lối thoát chiến lược" khiến thị trường nhanh chóng điều chỉnh lại kỳ vọng, chuyển từ trạng thái lạc quan sang phòng thủ chỉ trong thời gian ngắn.

Ở cấp độ cấu trúc, rủi ro lớn nhất vẫn xoay quanh eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng trọng yếu chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại khu vực này đều có thể tạo ra cú sốc cung ứng mang tính hệ thống, đặc biệt trong bối cảnh nhiều cơ sở năng lượng tại Trung Đông đã trở thành mục tiêu của các đòn tấn công qua lại.

Diễn biến giá dầu trong những ngày gần đây cũng cho thấy mức độ nhạy cảm cực cao của thị trường trước thông tin chính trị. Chỉ một ngày trước đó, giá dầu từng điều chỉnh khi xuất hiện kỳ vọng hạ nhiệt xung đột, nhưng nhanh chóng đảo chiều mạnh sau các phát biểu mới từ phía Mỹ. Sự biến động dạng "V-shape" này phản ánh trạng thái bất ổn sâu sắc của thị trường năng lượng toàn cầu.

Giới phân tích cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài và tuyến vận tải tại Hormuz không được khơi thông, giá dầu có thể tiếp tục leo thang, thậm chí tiến tới các mốc cao hơn trong quý II/2026. Kịch bản này không chỉ làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu mà còn làm dấy lên nguy cơ "stagflation" - tăng trưởng chậm đi kèm giá cả tăng cao - tại nhiều nền kinh tế lớn.

Giá dầu có thể chạm 150-200 USD: Cú sốc năng lượng mới đang hình thành

Giá dầu thế giới đang đứng trước nguy cơ bước vào một chu kỳ tăng nóng chưa từng có, khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung toàn cầu. Nhiều tổ chức tài chính và nhà phân tích cảnh báo kịch bản giá dầu vượt 150 USD/thùng không còn là giả định xa vời, thậm chí có thể tiến tới mốc 200 USD nếu căng thẳng kéo dài.

Từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát, giá dầu chuẩn đã tăng hơn 50%, phản ánh mức độ căng thẳng leo thang trên thị trường năng lượng. Động lực chính đến từ việc đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược chiếm khoảng 1/5 lưu lượng dầu toàn cầu - khiến chuỗi cung ứng rơi vào trạng thái tắc nghẽn nghiêm trọng.

Trong các kịch bản cơ sở, ngân hàng Pháp Societe Generale cho rằng mức 150 USD/thùng là hoàn toàn "khả tín" nếu chiến sự kéo dài, trong khi phần lớn các dự báo đặt giá dầu trong vùng 130-140 USD. Tuy nhiên, những dự báo bi quan hơn đang bắt đầu xuất hiện.

Ngân hàng Macquarie của Australia cảnh báo giá dầu có thể chạm ngưỡng 200 USD/thùng nếu xung đột kéo dài sang tháng 6, đặc biệt trong trường hợp các cơ sở xuất khẩu trọng yếu của Iran như đảo Kharg bị tấn công hoặc các tuyến vận tải thay thế như eo Bab al-Mandeb bị gián đoạn.

Để so sánh, trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, cả dầu Brent và WTI chỉ đạt đỉnh quanh mức 147 USD/thùng - một mốc lịch sử mà thị trường hiện đang tiến gần trở lại khi giá dầu duy trì quanh vùng 110 USD/thùng.

Trong nỗ lực hạ nhiệt thị trường, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cùng 32 quốc gia thành viên đã cam kết xả tổng cộng 426 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, trong đó riêng Mỹ đóng góp 172 triệu thùng. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, quy mô can thiệp này vẫn chưa đủ để bù đắp cú sốc nguồn cung hiện tại.

Nhà phân tích hàng hóa Giovanni Staunovo của UBS cho biết tốc độ xả tối đa chỉ đạt khoảng 3 triệu thùng/ngày, trong khi lượng dầu bị gián đoạn lên tới 15 triệu thùng/ngày - một khoảng cách quá lớn để có thể cân bằng thị trường trong ngắn hạn.

Lãnh đạo IEA, ông Fatih Birol, thậm chí nhận định cuộc khủng hoảng lần này nghiêm trọng hơn cả các cú sốc dầu mỏ trong thập niên 1970 hay hệ quả từ chiến tranh Ukraine năm 2022. Ông cảnh báo rằng tình hình trong tháng 4 có thể còn tồi tệ hơn đáng kể so với tháng trước, khi các tác động tiêu cực tiếp tục lan rộng trên toàn hệ thống năng lượng toàn cầu.

Thực tế, khoảng 40 cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng đã bị phá hủy kể từ khi xung đột nổ ra, và quá trình khôi phục dự kiến sẽ kéo dài. Đối với các nền kinh tế châu Á và châu Âu phụ thuộc lớn vào nguồn cung đi qua eo Hormuz, triển vọng đang trở nên ngày càng u ám.

Trong khi đó, dư địa tài khóa của các chính phủ ngày càng thu hẹp, hạn chế khả năng hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trước áp lực chi phí năng lượng tăng cao. Nợ công toàn cầu được dự báo sẽ chạm mốc 100% GDP vào năm 2029 - mức cao nhất kể từ sau Thế chiến II - khiến các gói hỗ trợ quy mô lớn trở nên khó khả thi hơn.

Trước áp lực ngày càng lớn, nhiều chính phủ đã bắt đầu kêu gọi tiết giảm tiêu thụ năng lượng. Ủy ban châu Âu yêu cầu các quốc gia thành viên cắt giảm nhu cầu dầu, trong khi Bangladesh kêu gọi công chức hạn chế sử dụng điện. Một số quốc gia như Malaysia và Sri Lanka cũng thúc đẩy làm việc từ xa nhằm giảm áp lực tiêu thụ năng lượng.

Trong bối cảnh đó, cú sốc dầu mỏ lần này không chỉ là một biến động ngắn hạn, mà đang dần định hình như một làn sóng chấn động kinh tế kéo dài. Như Thủ tướng Australia Anthony Albanese cảnh báo, những hệ lụy kinh tế từ cuộc xung đột này có thể sẽ còn đeo bám nền kinh tế toàn cầu trong nhiều tháng tới.