Hành động quân sự của Mỹ-Israel tại Iran sẽ khiến thị trường thế giới biến động ra sao

Ngày 28/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết quân đội Mỹ đã bắt đầu “các chiến dịch quân sự quy mô lớn” ở Iran. Nhiều cơ quan của chính phủ ở thủ đô Tehran bị tấn công. Đáp lại, Iran đã tấn công trả đũa Israel và một số căn cứ quân sự của Mỹ ở khu vực.

Tác động lên thị trường dầu mạnh hơn sự kiện Mỹ đột kích Iran

Thị trường thế giới đã quen với việc hấp thụ những cú sốc và tin tức địa chính trị và kinh tế kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền, bao gồm tuyên bố tăng thuế quan lên 15% và các lực lượng Mỹ đột kích vào thủ đô Caracas, bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.

Florian Weidinger, đồng Giám đốc đầu tư tại Santa Lucia Asset Management, nhận định rằng hành động quân sự tại Iran "chắc chắn có những hệ lụy lớn hơn cả sự kiện ở Venezuela”. Chuyên gia này dự báo giá dầu sẽ tăng "một chút" vào tuần tới.

Theo ông Weidinger, Venezuela chỉ liên quan đến những người quan tâm đến loại dầu thô nặng cụ thể ở nước này. Dầu thô nặng, có hàm lượng lưu huỳnh cao của Venezuela rất khó khai thác, mặc dù các nhà máy lọc dầu, đặc biệt là ở Mỹ, đánh giá cao.

Hiện tại, Venezuela sản xuất trung bình 800.000 thùng dầu thô mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 3,5 triệu thùng mỗi ngày vào những năm 1990. Trong khi đó, sản lượng dầu thô của Iran là 3,3 triệu thùng/ngày, chưa kể 1,3 triệu thùng khí ngưng tụ và sản phẩm khác từ dầu.

Kenneth Goh, Giám đốc quản lý tài sản tư nhân tại UOB Kay Hian ở Singapore, cho rằng vụ việc ở Venezuela là một câu chuyện về sản lượng dầu còn Iran lại là câu chuyện về điểm nghẽn vận chuyển dầu.

Nằm ở vịnh giữa Oman và Iran, eo biển Hormuz là một trong những "yết hầu" của dòng chảy dầu mỏ thế giới. Khoảng 13 triệu thùng dầu thô được vận chuyển qua eo Hormuz mỗi ngày trong năm 2025, chiếm khoảng 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu thị trường Kpler.

Giá dầu đã tăng vọt phiên 27/2 khi các nhà giao dịch bắt đầu "ngửi mùi" thuốc súng trong khu vực, sau khi ông Trump hàm ý rằng cơ hội đàm phán ngoại giao với Iran có thể sắp khép lại.

Ngân hàng Barclays cảnh báo giá dầu Brent có thể tăng vọt lên khoảng 80 USD/thùng nếu cuộc khủng hoảng làm gián đoạn nguồn cung, từ mức 72,48 USD đóng cửa ngày 27/2.

Tương tự, William Jackson, kinh tế gia trưởng về thị trường mới nổi tại Capital Economics, cho biết ngay cả khi xung đột được kiểm soát, giá dầu Brent có thể tăng lên khoảng 80 USD/thùng, mức đỉnh trong cuộc chiến 12 ngày ở Iran hồi tháng 6/2025.

Giá dầu này có thể tăng lên mức 100 USD/thùng nếu một cuộc xung đột kéo dài ảnh hưởng đến nguồn cung, từ đó khiến lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,6-0,7 điểm phần trăm.

Thị trường tài chính rung lắc

Cuộc xung đột quân sự này có thể làm tăng sự biến động trên các thị trường toàn cầu, vốn đã biến động mạnh trong năm nay do thuế quan của chính quyền Trump và đợt bán tháo mạnh các cổ phiếu công nghệ.

Các nhà phân tích cho rằng thị trường tiền tệ khó có thể tránh khỏi ảnh hưởng.

Ngân hàng CBA nhắc nhở rằng chỉ số US Dollar Index đã giảm khoảng 1% trong cuộc chiến hồi tháng 6/2025. Nhưng sự sụt giảm đó chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và đã phục hồi sau 3-4 ngày.

"Trong bối cảnh hiện tại, mức độ sụt giảm sẽ phụ thuộc vào quy mô và thời gian của cuộc xung đột", các nhà phân tích của CBA cho biết.

Nếu xung đột kéo dài và làm gián đoạn nguồn cung dầu, CBA dự báo đồng đô la Mỹ sẽ tăng giá so với hầu hết các loại tiền tệ khác, ngoại trừ đồng yên Nhật và đồng franc Thụy Sỹ. Mỹ là nước xuất khẩu ròng năng lượng, do đó sẽ được hưởng lợi từ giá dầu và khí đốt tăng cao do nguồn cung dầu bị gián đoạn.

Là tài sản giao dịch liên tục trong khi các thị trường khác đóng cửa vào cuối tuần, Bitcoin giảm giá khoảng 4% xuống mức 63.956 USD hôm 28/2 do các nhà giao dịch e ngại rủi ro sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran.

Vào lúc 22:20 ngày 28/2, giá đồng tiền kỹ thuật số này đã thu hẹp đà giảm còn gần 2,37% xuống 64.442 USD.

Triển vọng của Bitcoin trong tuần tới phụ thuộc vào việc liệu tâm lý "thoát rủi ro" – thuật ngữ mà các nhà giao dịch dùng để chỉ sự chuyển hướng sang tài sản an toàn hơn – có tiếp tục duy trì khi thị trường hoạt động trở lại vào thứ Hai (2/3) hay không.

Đối với thị trường chứng khoán, diễn biến trong quá khứ có thể là điểm tham khảo. Tháng 6/2025, khi Israel tấn công các địa điểm hạt nhân của Iran, thị trường chứng khoán đã giảm mạnh ngay khi mở cửa, sau đó phục hồi khi thông tin cho thấy eo biển Hormuz không bị chặn.

"Đó là mô hình mà thị trường sẽ tham khảo vào thứ Hai (2/3)", ông Kenneth Goh, Giám đốc quản lý tài sản tư nhân tại UOB Kay Hian, nhận định.

Chuyên gia này dự báo dòng tiền đầu tư có thể sẽ đổ vào các kênh trú ẩn an toàn, giúp đồng đô la Mỹ, đồng yên Nhật và vàng tăng giá.

Đồng quan điểm, Alicia García-Herrero, kinh tế gia trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis, dự đoán một phiên mở cửa "sóng gió" với tâm lý "né tránh rủi ro" vào thứ Hai.

Theo đó, thị trường chứng khoán toàn cầu có thể giảm từ 1% đến 2% hoặc hơn, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ giảm từ 5 đến 10 điểm cơ bản và giá dầu tăng từ 5% đến 10%, bà nói, đồng thời khuyến nghị các nhà đầu tư nên chờ đợi phản ứng từ Iran.

Mặc dù thị trường chứng khoán có thể sẽ gặp sóng gió sau vụ tấn công vào Iran, song Michael Brown, chiến lược gia cấp cao tại Pepperstone, lưu ý rằng "các sự kiện địa chính trị thường không phải là tác nhân gây ra những biến động thị trường lâu dài đối với bất kỳ loại tài sản nào. Tất nhiên, có rủi ro là lần này có thể khác, tuy nhiên điều đó khó xảy ra một khi các nhà đầu tư đã phản ánh sự biến động ban đầu do các sự kiện cuối tuần này gây ra".