Đại sứ Canada: 'Việt Nam không thể vắng trong chuỗi cung ứng toàn cầu'

Nhân dịp kỷ niệm 158 năm Quốc khánh Canada và sắp kết thúc nhiệm kỳ sau hơn 3 năm, Đại sứ Canada tại Việt Nam Shawn Steil đã trả lời phỏng vấn Nhadautu.vn về quan hệ song phương trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư

'Trong nguy có cơ'

Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump muốn áp thuế quan cao đối với nhiều quốc gia, Đại sứ đánh giá triển vọng tăng cường quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Canada ra sao?

Đại sứ Shawn Steil: Chúng ta vẫn thường nghe thấy câu "trong nguy có cơ", và đây là cơ hội để Việt Nam và Canada nhìn lại và tăng cường quan hệ thương mại song phương. Phải thừa nhận rằng Canada muốn xuất khẩu nhiều hàng hóa hơn nữa sang Việt Nam, bởi cán cân thương mại đang nghiêng rõ về phía Việt Nam khi hàng hóa xuất khẩu từ các bạn chiếm tới 94-95% kim ngạch thương mại song phương.

Chúng tôi rất chú ý đến bất kỳ rào cản thị trường tiềm tàng nào, và đáng mừng là hiện có rất ít. Cả hai nước đều là thành viên của Hiệp định CPTPP, nên thuế quan không phải là vấn đề.

Canada không chỉ xem Việt Nam là một thị trường để bán hàng mà còn coi Việt Nam như một nhân tố không thể thiếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dù vậy, chúng tôi luôn theo dõi sát số liệu thống kê thương mại giữa hai nước, khi nhận thấy bất kỳ rào cản tiềm năng nào, chúng tôi sẽ nhanh chóng giải quyết thông qua Ủy ban hỗn hợp về Kinh tế Việt Nam-Canada. 

Điều đáng nói là Canada không chỉ xem Việt Nam là một thị trường để bán hàng mà còn coi Việt Nam như một nhân tố không thể thiếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều công ty nước ngoài đã đầu tư rất lớn vào lĩnh vực sản xuất tại đây. Vì vậy, chúng ta thường thấy hàng hóa được Việt Nam nhập khẩu, lắp ráp hoặc sản xuất tại Việt Nam, sau đó được bán sang các thị trường khác, bao gồm Canada.

Với thuế quan Mỹ, nhiều công ty Canada, Mỹ và từ các nơi khác đang tìm cách chuyển dịch hoặc di dời chuỗi cung ứng của họ. Tôi cho rằng Việt Nam có thể hưởng lợi từ sự dịch chuyển này. Việt Nam đã chứng minh được vị thế là một địa điểm vững chắc cho sản xuất, nhưng trong một số trường hợp, điều đó cũng có thể gây hại cho Việt Nam. 

Từ góc độ của Canada, điều quan trọng là làm sao để đảm bảo các công ty Canada vẫn có thể tiếp tục hưởng lợi từ việc tham gia vào chuỗi cung ứng của Việt Nam, ngay cả khi bị áp thuế quan hay có nguy cơ bị áp thuế. Điều này gắn kết chúng tôi với thị trường khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Trung Quốc và các nước khác, và chúng tôi cần duy trì những liên kết đó. Đối với chúng tôi, đây không phải là một cuộc chơi có tổng bằng không.

Canada hướng đến ngành khai thác mỏ, công nghệ cao

Theo ngài, các nhà đầu tư Canada quan tâm đến những lĩnh vực nào ở Việt Nam và chúng ta cần làm gì để đưa thêm dòng vốn đầu tư từ Canada chảy vào Việt Nam?

Đại sứ Shawn Steil: Tôi có thể phân đầu tư của Canada vào Việt Nam thành hai loại. Một là, ở cấp độ thấp hơn, lĩnh vực sản xuất, tức là xây dựng nhà máy, cung cấp đầu vào để lắp ráp, chế tạo sản phẩm. Sản xuất là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất đối với Canada.

Ở cấp độ cao hơn, đó là bảo hiểm. Canada là một trong những nhà đầu tư nước ngoài hàng đầu trong lĩnh vực bảo hiểm tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, ngành khai thác mỏ có nhiều tiềm năng. Canada là một trong những quốc gia khai thác mỏ lớn nhất thế giới. Chúng tôi có công nghệ, chuyên môn, kinh nghiệm đầu tư ở nhiều nơi. Tuy nhiên, trong khoảng 15-20 năm qua, không có một khoản đầu tư nào của Canada vào lĩnh vực khai thác mỏ và tài nguyên thiên nhiên tại Việt Nam. Một phần nguyên nhân là lo ngại về môi trường pháp lý và tính minh bạch. 

Chúng tôi đang làm việc với một số công ty lớn như Tập đoàn Masan nhằm tìm kiếm cơ hội đầu tư vào khai thác khoáng sản quan trọng và đất hiếm vốn có trữ lượng lớn ở Việt Nam. Để làm được điều đó, đòi hỏi có nỗ lực và hợp tác về mặt pháp lý.

Tiếp đó, chúng tôi có thể tham gia hỗ trợ lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, như chế tạo ô tô. Các công ty Canada đã tham gia vào chuỗi cung ứng của VinFast thông qua cung ứng vật liệu và chuyên môn cho hãng xe Việt, tuy vẫn ở mức khiêm tốn.

Trong các lĩnh vực sản xuất tiên tiến khác, một nhà máy yêu cầu nhiều quy trình như tiết kiệm năng lượng hay xử lý nước thải, và Canada có chuyên môn tốt trong tất cả các lĩnh vực đó. Điều chúng tôi nhắm đến là đưa các nhà đầu tư vào đây để cung cấp dịch vụ và hỗ trợ cho ngành sản xuất đang phát triển ở Việt Nam. Bởi hàng hóa Việt Nam cần đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường và lao động ngày càng khắt khe ở các thị trường như châu Âu và Bắc Mỹ. 

Ngoài ra, doanh nghiệp Canada cũng có thể tham gia vào lĩnh vực đào tạo và giáo dục thông qua các hợp đồng bán hàng và dịch vụ, và đầu tư trực tiếp.

Quan hệ Canada-Việt Nam mới chỉ đang ở mức Đối tác toàn diện. Xin Đại sứ cho biết triển vọng nâng cấp quan hệ song phương trong tương lai, trong bối cảnh Việt Nam đã nâng cấp quan hệ với nhiều quốc gia trong vài năm trở lại đây.

Đại sứ Shawn Steil: Những thành tựu của Việt Nam trên trường quốc tế trong ba năm qua thực sự ấn tượng, thể hiện qua việc nâng cấp quan hệ với nhiều nước. Canada nhận thấy tầm quan trọng mang tính biểu tượng của những danh xưng này đối với mối quan hệ song phương. Tuy vậy, chúng tôi cũng coi trọng sự thực chất của mối quan hệ giữa hai nước.

Tôi đã nghiên cứu kỹ chính sách đối ngoại của Việt Nam trong ba năm qua, và tôi cho rằng không có quốc gia nào có chính sách đối ngoại thành công hơn ngoại giao cây tre của Việt Nam. Về mặt này, Canada có thể học được rất nhiều từ Việt Nam.

Tôi cũng đã nghe phát biểu của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Davos và các dịp khác về lòng tin chiến lược và ý nghĩa của nó đối với Việt Nam. Tôi sẽ khắc ghi điều đó dù ở cương vị nào trong sự nghiệp ngoại giao của mình. Tôi có thể tóm tắt ba điều cốt lõi mà Thủ tướng đề cập, đó là đối thoại thẳng thắn; thực hiện cam kết; và tuân thủ luật pháp quốc tế. Tôi rất tán thành ba điều này.

Không có quốc gia nào có chính sách đối ngoại thành công hơn ngoại giao cây tre của Việt Nam

Vì vậy, nếu một quan hệ đối tác chiến lược mang lại cho chúng ta đối thoại thẳng thắn và trung thực hơn, giúp chúng ta đưa ra những cam kết mới với nhau và giữ vững những cam kết đó, gắn kết chúng ta không chỉ trong việc tuân thủ luật pháp quốc tế mà còn bảo vệ nó, thì chúng ta nên thực hiện điều đó [nâng cấp quan hệ].

Trụ sở mới của Đại sứ quán thể hiện hình ảnh một quốc gia đổi mới

Được biết, Đại sứ quán Canada đã di dời khỏi cơ sở số 31 Hùng Vương. Đại sứ có thể chia sẻ lý do rời địa chỉ này sau nhiều thập kỷ và những tiện ích tại địa điểm mới không?

Đại sứ Shawn Steil: Chúng tôi rất xúc động khi rời xa địa điểm đắc địa đó, nơi chúng tôi đã gắn bó trong 31 năm. Sau khi tiếp nhận căn biệt thự đó, chúng tôi đã phải cải tạo nhiều và nó đã mang lại cảm giác ấm áp như một ngôi nhà trong suốt 3 thập kỷ qua.

Tuy vậy, địa điểm đó không bắt kịp được sự phát triển của mối quan hệ Canada-Việt Nam. Đại sứ quán Canada đã phát triển vượt bậc, đặc biệt trong ba hoặc bốn năm qua, với đội ngũ nhân viên tăng hơn 50%, khiến nơi đó không có đủ chỗ làm việc cho mọi người. Hơn nữa, việc có hai đơn nguyên cũng làm giảm sự năng động của chúng tôi.

Còn tại địa điểm mới (tầng 22, Tháp 1, tòa nhà Capital Place, 29 Liễu Giai, quận Ba Đình), những ưu điểm của nó giúp chúng tôi trở thành một đội thực sự. Chúng tôi ở trong một không gian mở nơi mọi người có thể nhìn và nghe thấy nhau.

Ngoài ra, nằm ở khu trung tâm, trụ sở Đại sứ quán dễ tiếp cận hơn. Đối tác, công dân Canada hay doanh nghiệp đều dễ dàng đến với chúng tôi với ít lớp an ninh hơn. 

Cơ sở mới là cơ hội để chúng tôi thể hiện một hình ảnh Canada hiện đại hơn, với cơ sở vật chất tiên tiến bậc nhất, đạt được tiêu chuẩn LEED về tính bền vững và tiết kiệm năng lượng. Cách thiết kế và bài trí cũng thể hiện sự đa dạng về sắc tộc và văn hóa của Canada, đồng thời toát lên hình ảnh một quốc gia đổi mới.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!