Cục Thống kê nói gì về việc 'tăng lương, tăng giá'?

CPI 6 tháng đầu năm trong tầm kiểm soát

Theo công bố của Cục Thống kê, bình quân 6 tháng đầu năm 2026, CPI tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 4,12%. Riêng tháng 6, CPI giảm 0,39% so với tháng trước nhờ giá xăng dầu giảm theo diễn biến của thị trường thế giới, song vẫn tăng 4,69% so với cùng kỳ năm 2025.

Số liệu cho thấy, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng là nhóm tác động lớn nhất đến CPI bình quân 6 tháng khi tăng 6,72% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp 1,53 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Tiếp đến là nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,79%, đóng góp 1,72 điểm phần trăm; nhóm giao thông tăng 5,23%, trong đó giá nhiên liệu tăng 8,9%.

Ở chiều ngược lại, việc điều hành chủ động thị trường xăng dầu cùng với nguồn cung hàng hóa thiết yếu được bảo đảm đã góp phần hạn chế các cú sốc giá, giúp mặt bằng giá trong nước duy trì ổn định hơn trước áp lực từ bên ngoài.

Theo bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Thống kê dịch vụ và giá, diễn biến lạm phát trong 6 tháng đầu năm chịu tác động của nhiều yếu tố đan xen. Một số nhóm hàng như nhà ở, điện sinh hoạt, vật liệu xây dựng và dịch vụ tiêu dùng tăng do chi phí đầu vào gia tăng cùng với sự phục hồi của nhu cầu tiêu dùng. Trong khi đó, việc điều hành linh hoạt giá xăng dầu và nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào đã góp phần giảm bớt áp lực tăng giá.

"Mặc dù chịu tác động từ bên ngoài, nhưng chúng tôi đánh giá mặt bằng giá cơ bản được kiểm soát tốt. Bình quân 6 tháng đầu năm, CPI tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này phản ánh hiệu quả của công tác điều hành giá, sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các giải pháp bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa", bà Nguyễn Thu Oanh phân tích.

Đâu là áp lực lạm phát 6 tháng đầu năm?

Mặc dù mặt bằng giá 6 tháng đầu năm được kiểm soát tích cực, song theo nhận định của Cục Thống kê, công tác điều hành lạm phát trong những tháng còn lại của năm sẽ đối mặt với nhiều khó khăn hơn.

Vẫn theo bà Nguyễn Thu Oanh, áp lực đầu tiên đến từ diễn biến của thị trường năng lượng thế giới khi tình hình địa chính trị vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

"Mặc dù xăng dầu chỉ chiếm khoảng 4,5% trong rổ hàng hóa tính CPI, nhưng đây là nhóm hàng có tác động lan tỏa rất lớn đến chi phí vận tải, logistics, sản xuất cũng như giá của nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ khác", bà Oanh phân tích.

Bên cạnh đó, chi phí đầu vào của nền kinh tế vẫn ở mức cao và có nguy cơ tiếp tục tạo áp lực lên lạm phát tiêu dùng.

Điều này được phản ánh khá rõ qua các chỉ số giá sản xuất trong 6 tháng đầu năm. Cụ thể, chỉ số giá sản xuất sản phẩm công nghiệp tăng 4,18% so với cùng kỳ năm trước; chỉ số giá nguyên, nhiên vật liệu dùng cho sản xuất tăng 5,4%. Ngoài ra, giá sản xuất của ngành vận tải, kho bãi cũng ghi nhận mức tăng đáng kể...

"Nếu các chi phí đầu vào tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực sẽ dần chuyển sang giá tiêu dùng, khiến công tác kiểm soát lạm phát trở nên khó khăn hơn", bà Oanh lưu ý.

Hơn nữa, nhu cầu tiêu dùng, đầu tư và du lịch thường tăng cao trong những tháng cuối năm, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết. Đây là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhưng cũng tạo sức ép nhất định lên giá cả nếu nguồn cung không được chuẩn bị đầy đủ.

Vì vậy, việc theo dõi sát diễn biến giá cả thế giới, chủ động nguồn cung trong nước, nhất là đối với các mặt hàng thiết yếu, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ phát sinh các đợt tăng giá cục bộ.

Một yếu tố khác cần được tính toán thận trọng là lộ trình điều chỉnh giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý như giáo dục, y tế và một số dịch vụ công. Do đó, việc điều chỉnh cần bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu thực hiện cơ chế thị trường với mục tiêu kiểm soát lạm phát, tránh tạo áp lực dồn vào cùng một thời điểm.

Các chỉ tiêu thống kê 6 tháng đầu năm cho thấy kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, lạm phát được kiểm soát ở mức phù hợp. Để vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa giữ ổn định mặt bằng giá trong nửa cuối năm, các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến kinh tế thế giới, đặc biệt là giá dầu, chi phí vận tải, tỷ giá và các yếu tố có thể tác động đến lạm phát để chủ động cập nhật các kịch bản điều hành. Cùng với đó là điều hành linh hoạt giá xăng dầu, hạn chế điều chỉnh đồng thời nhiều mặt hàng do Nhà nước quản lý nhằm giảm áp lực lên CPI.

Tăng lương có làm tăng giá?

Về việc tăng lương cơ bản từ ngày 1/7/2026 sẽ tác động như thế nào đến CPI 6 tháng cuối năm, Trưởng ban Thống kê dịch vụ và giá Nguyễn Thu Oanh khẳng định việc điều chỉnh tiền lương là chủ trương nhằm cải thiện đời sống của người hưởng lương, đồng thời phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

"Về nguyên tắc, thu nhập tăng có thể làm tổng cầu tăng, qua đó tạo áp lực nhất định lên mặt bằng giá. Tuy nhiên, mức độ tác động không hoàn toàn phụ thuộc vào việc tăng lương mà còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác", bà Oanh khẳng định.

Theo bà Oanh, mức độ tác động còn phụ thuộc vào quy mô điều chỉnh, phạm vi đối tượng được hưởng, khả năng đáp ứng nguồn cung hàng hóa cũng như công tác điều hành giá của Chính phủ.

"Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, mỗi lần điều chỉnh tiền lương đều không đồng nghĩa với việc giá cả sẽ tăng tương ứng. Điều quan trọng là phải duy trì được sự cân đối giữa cung và cầu của nền kinh tế, đồng thời ngăn chặn các hành vi lợi dụng tâm lý tăng lương để đẩy giá hàng hóa lên bất hợp lý...", Trưởng ban Thống kê dịch vụ và giá nhấn mạnh.

Do đó, để tránh tình trạng tăng lương rồi tăng giá, theo bà Oanh, quan trọng nhất là cần tiếp tục bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa; tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểm soát thị trường nhằm ngăn chặn các hành vi lợi dụng việc tăng lương để tăng giá không hợp lý.

Cùng với đó, cần điều hành linh hoạt các chính sách kinh tế vĩ mô để vừa nâng cao thu nhập của người dân, vừa giữ ổn định mặt bằng giá.