Cục Thống kê lý giải 'nghịch lý': Thu nhập tăng cao nhưng người dân chưa thấy đời sống được cải thiện

Theo đánh giá của Cục Thống kê, trong quý I/2026, thị trường lao động tiếp tục duy trì ổn định. Quy mô lực lượng lao động và số người có việc làm giảm so với quý trước và tăng so với cùng kỳ năm trước, phù hợp với quy luật của quý đầu năm.

Đáng chú ý, thu nhập bình quân tháng của người lao động tăng so với cả quý trước và cùng kỳ năm trước, góp phần nâng cao đời sống Nhân dân. Tỷ lệ thất nghiệp và tỷ lệ thiếu việc làm được kiểm soát; tỷ lệ lao động phi chính thức giảm so với cùng kỳ năm trước.

Cụ thể, trong quý I/2026, thu nhập bình quân của người lao động tiếp tục được cải thiện, đạt 9,0 triệu đồng/tháng, tăng 329 nghìn đồng (tương ứng 3,8%) so với quý trước và tăng 706 nghìn đồng (tương ứng 8,5%) so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, thu nhập bình quân của lao động nam là 10,1 triệu đồng/ tháng; lao động nữ là 7,7 triệu đồng/ tháng; lao động khu vực thành thị là 10,7 triệu đồng/ tháng; lao động khu vực nông thôn là 7,9 triệu đồng/ tháng.

Bà Nguyễn Thị Thanh Mai - Quyền trưởng ban, Ban Thống kê dân số và lao động (Cục Thống kê) đánh giá: Mức tăng 8.5% thu nhập của người lao động cao hơn mức tăng của chỉ số giá CPI (3,51%) đã góp phần cải thiện thu nhập thực và nâng cao đời sống của người lao động.

Tuy nhiên Quyền trưởng ban, Ban Thống kê dân số và lao động cho rằng cảm nhận của người dân vẫn chưa thực sự tích cực khi cho biết, tỷ lệ hộ đánh giá thu nhập “bằng hoặc cao hơn trước” đạt 95,8%, giảm nhẹ so với cùng kỳ và quý trước.

Lý giải về thực trạng này, theo bà Mai, có ba nguyên nhân chính:

Một là, mức tăng thu nhập chưa đồng đều. Sự chênh lệch giữa các nhóm lao động và giữa khu vực thành thị – nông thôn còn khá rõ. Thu nhập khu vực thành thị chỉ tăng khoảng 5,7%, thấp hơn khu vực nông thôn (7,9%), khiến cảm nhận cải thiện đời sống ở đô thị kém tích cực hơn.

Hai là, tỷ lệ lao động phi chính thức còn lớn. Hiện vẫn có tới 62,2% lao động làm việc trong khu vực phi chính thức – nhóm có thu nhập thấp, bấp bênh và thiếu ổn định. Dù thu nhập nhóm này có thể tăng nhanh hơn về tỷ lệ, nhưng nền thu nhập thấp khiến mức cải thiện tuyệt đối không đáng kể, từ đó ảnh hưởng đến cảm nhận chung.

Ba là, áp lực chi phí sinh hoạt gia tăng. Theo đó, một số nhóm hàng thiết yếu có mức tăng giá cao hơn bình quân, như: Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,55%; Nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 5,69%.

“Đây đều là các khoản chi tiêu thiết yếu, chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách hộ gia đình, làm “bào mòn” phần tăng thêm của thu nhập.”- Quyền trưởng ban, Ban Thống kê dân số và lao động nhận định.

Đồng thời cho rằng, để cải thiện rõ nét chất lượng đời sống người lao động, cần tiếp tục thúc đẩy tạo việc làm bền vững, mở rộng khu vực chính thức, đồng thời kiểm soát tốt chi phí sinh hoạt thiết yếu.

Theo Cục Thống kê, trong Quý I/2026, có 31,6% hộ phải chịu những ảnh hưởng do giá cả hàng hóa, dịch vụ tăng cao; 8,6% hộ chịu ảnh hưởng tiêu cực từ thiên tai, biến đổi khí hậu; 3,9% hộ chịu ảnh hưởng tiêu cực từ dịch bệnh đối với vật nuôi, cây trồng; 2,8% hộ chịu ảnh hưởng tiêu cực từ dịch bệnh đối với con người; 2,2% hộ chịu ảnh hưởng do thành viên hộ bị ốm, bệnh, chấn thương nặng hoặc tử vong và 0,5% hộ chịu ảnh hưởng của hỏa hoạn, cháy nổ.