Cần tổ chức giám sát minh bạch tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ

Đến thời điểm này, Việt Nam vẫn chưa có hệ thống các tiêu chuẩn quốc gia, các tổ chức chứng nhận và khung pháp lý đồng bộ cho sản xuất, chứng nhận và giám sát chất lượng sản phẩm nông nghiệp hữu cơ, lòng tin của người tiêu dùng chưa được đảm bảo.

Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cả nước hiện đang có khoảng 70.000ha sản xuất theo xu hướng hữu cơ, với khoảng 60 tập đoàn, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất nhưng vẫn chưa có chứng nhận, ngoại trừ một số tập đoàn lớn như TH, Vinamilk... đã có chứng nhận từ các tổ chức quốc tế, còn lại chủ yếu vẫn là “tự phong”.

Bài liên quan

Chủ tịch TH kiến nghị với Thủ tướng sớm ban hành bộ quy chuẩn sản phẩm hữu cơ quốc gia

Dự kiến đầu năm 2018, Chính phủ sẽ thông qua và ban hành Nghị định về thực phẩm hữu cơ và phê duyệt đề án nông nghiệp hữu cơ. Tuy nhiên, khi các tiêu chuẩn được ban hành, việc giám sát thực hiện các tiêu chuẩn này lại là câu hỏi được đặt ra.

Liên quan đến vấn đề này, bên lề Diễn đàn quốc tế “Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam – Hội nhập và phát triển”, Nhadautu.vn đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Mai Quang Vinh – Phó Viện trưởng, Giám đốc Trung tâm Nông nghiệp chính xác, Chủ nhiệm chương trình khoa học công nghệ thời tiết nông nghiệp thông minh iMetos Việt Nam, Viện Phát triển Công nghệ và Giáo dục (ITED).

Sản xuất nông nghiệp hữu cơ ở Việt Nam hiện nay, theo ông, đang gặp phải khó khăn, vướng mắc gì?

PGS.TS Mai Quang Vinh: Khó khăn thứ nhất là ở Việt Nam hiện nay sản xuất nông nghiệp hữu cơ còn nhỏ lẻ, manh mún, tổ chức sản xuất lớn rất khó. Muốn làm nông nghiệp hữu cơ, phải tổ chức sản xuất trên hàng trăm, hàng nghìn héc-ta, một vùng đồng bộ như vậy mới làm được. Không có chuyện nhà bón phân này, nhà bón phân kia, nhà phun thuốc hóa học, nhà phun thuốc hữu cơ. Hơn nữa, đất và nước ở Việt Nam rất ô nhiễm. Do vậy, để làm nông nghiệp hữu cơ rất khó khăn.

Hiện nay, chúng ta đang phấn đấu để làm tiêu chuẩn VietGAP, nhưng mới chỉ 1% diện tích rau quả đạt tiêu chuẩn này. Còn lại, sản xuất nông sản theo tiêu chuẩn hữu cơ - tiêu chuẩn rất cao của thế giới là rất khó.

Cuối cùng là vấn để minh bạch. Phải làm sao để có tổ chức giám sát được, công nhận được sản phẩm đạt tiêu chuẩn hữu cơ. Hiện nay, vấn đề này còn rất thiếu chế tài, công cụ. Người tiêu dùng và người sản xuất phải có một bên thứ ba là bên giám sát, chứng nhận rằng bên sản xuất tuân thủ các tiêu chuẩn.

Hiện nay, các nhà làm hữu cơ trong nước phải thuê các cơ quan tư vấn nước ngoài, chi phí rất đắt đỏ. Do đó, Việt Nam cần thiết xác nhận minh bạch những tiêu chuẩn này.

Vì sao bộ tiêu chuẩn về sản xuất nông sản hữu cơ vẫn chưa ra được và chưa áp dụng được trên diện rộng?

PGS.TS Mai Quang Vinh: Năm 2008, chúng ta cũng có bộ công cụ quản lý sản xuất nông sản theo tiêu chuẩn Việt Nam. Từ đó đến, sau 10 năm bộ tiêu chuẩn này chưa thực thi được do chế tài giám sát chưa đầy đủ, còn thiếu và yếu.

Hiện nay, tiêu chuẩn đó đang được đề nghị xét lại. Tuy gồm 60 tiêu chí nhưng tiêu bộ tiêu chuẩn này là cần thiết và chúng ta phải tuân thủ. Còn lại việc giám sát làm sao để người ta tuân thủ lại là một chuyện khác. Chúng ta đề bao nhiêu tiêu chuẩn, công cụ nhưng không giám sát được minh bạch thì tiêu chuẩn đó cũng không thực thi được như VietGAP cách đây 10 năm.

Hiện nay, một số doanh nghiệp châu Âu cũng phát triển nông nghiệp hữu cơ, họ cũng có chế tài tốt, chính sách tốt, tuy nhiên, họ chỉ phát triển trên qui mô nhỏ vì đòi hỏi chi phí lớn. Theo ông, trong định hướng phát triển, nông nghiệp hữu cơ ở Việt Nam nên chiếm bao nhiêu phần trăm trong tỷ trọng phát triển nông nghiệp?

PGS.TS Mai Quang Vinh: Ở Việt Nam, sản xuất nông nghiệp hữu cơ phải định hướng lựa chọn địa phương, cơ sở, sản phẩm nào phù hợp để phát triển. Ví dụ như sữa của công ty TH, các cánh đồng họ làm hàng nghìn héc-ta và làm theo quy chuẩn hữu cơ thì hoàn toàn làm được. Hay các sản phẩm hữu cơ như trà, tôm, lúa,... chúng ta đã tổ chức được. Nhưng cuối cùng quan trọng nhất là để làm sao bạn hàng tin được đó là hữu cơ. Chế tài minh bạch là vô cùng cần thiết.

Hiện nay, người dân Việt Nam không biết tin vào đâu trong bữa ăn thức uống hằng ngày. Chúng ta làm được tiêu chuẩn như VietGAP đã là tốt lắm rồi, bởi vì hiện nay VietGAP sau 10 năm chúng ta mới chỉ đạt được 1% trong 850.000 ha rau quả của Việt Nam.

Làm hữu cơ tùy từng trường hợp có thể chọn để tiến lên hữu cơ. Nhưng tâp trung lại là phải làm VietGAP cho tốt. Chúng ta đừng bao giờ bỏ VietGAP và đừng nghĩ rằng việc làm hữu cơ để quên VietGAP. Bởi vì thế giới cũng chỉ đạt 0,5% diện tích của nông nghiệp là hữu cơ. Do vậy, phải hài hòa, đừng làm vì phong trào, đầu voi, đuôi chuột. Chính sách ra là một chuyện, giám sát để chính sách được thực thi hiệu quả là vấn đề cần được quan tâm.

Xin cảm ơn ông!

Bài liên quan

Nông nghiệp hữu cơ: Hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc sẽ tạo ra một bức tranh hoàn chỉnh

Thủ tướng: Sản xuất nông nghiệp hữu cơ không chỉ phục vụ người giàu

Đề xuất chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp hữu cơ

Sản xuất nông nghiệp hữu cơ: Thách thức lớn của doanh nghiệp Việt Nam