'Cần tạo ra sự kết nối của chính sách chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo'

Dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số (CĐS) trở thành xu hướng tất yếu, vấn đề sống còn đối với doanh nghiệp. Những sự thay đổi to lớn về năng suất lao động, nhu cầu, tâm lý, thói quen của người dùng và các mô hình sản xuất, kinh doanh mới đang được hình thành và có tác động to lớn đến đời sống xã hội và mọi ngành nghề. Theo đó, việc chuyển đổi số tác động đến tất cả các ngành công nghiệp, các doanh nghiệp.

Ngày 5/6, phát biểu tại diễn đàn "Đổi mới sáng tạo trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển bền vững" do Tạp chí Kinh tế và Dự báo tổ chức, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư thông tin Việt Nam cho biết CĐS doanh nghiệp tại Việt Nam được định hướng rõ ràng thông qua: Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (theo Quyết định 749/QĐ-TTg ngày 3/6/2020) và Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (theo Quyết định 411/QĐ-TTg ngày 31/3/2022).

Bên cạnh đó, Việt Nam đã có nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ CĐS, như Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) và các Nghị định 80/2021/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hỗ trợ DNNVV, cũng như các thông tư: Thông tư số 06/2022/TT-BKHĐT, ngày 10/5/2022 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư; Thông tư số 52/2023/TT-BTC, ngày 8/8/2023 của Bộ Tài chính…

Cụ thể, hỗ trợ tối đa 50% giá trị hợp đồng tư vấn CĐS, tối đa 50 triệu đồng/hợp đồng/năm đối với doanh nghiệp (DN) nhỏ; 100 triệu đồng/hợp đồng/năm đối với DN vừa; Hỗ trợ 50% chi phí cho DN thuê, mua các giải pháp CĐS, tối đa 20 triệu đồng/năm/ DN siêu nhỏ; 50 triệu đồng/năm/DN nhỏ và 100 triệu đồng/năm/ DN vừa.

Tổng kinh phí ngân sách bố trí hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và (DNNVV) năm 2024 là 140 tỷ đồng để hỗ trợ cho DNNVV theo quy định tại Luật Hỗ trợ DNNVV, dự kiến hỗ trợ đào tạo cho hơn 8.000 DN bao gồm cả hình thức đào tạo trực tiếp và trực tuyến, tư vấn và hỗ trợ ứng dụng các giải pháp CĐS cho hơn 800 doanh nghiệp.

Dù vậy, bà Hương cũng lưu ý nhóm doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, vốn chiếm trên 90% các đơn vị đang hoạt động, lại chưa sẵn sàng CĐS và chưa biết tìm kiếm kênh hỗ trợ cho CĐS ở đâu.

Bên cạnh đó, một số ý kiến nhìn nhận các cơ chế, chính sách về CĐS, đổi mới sáng tạo có sự phân tán, với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, trong khi sự kết nối giữa các đơn vị này còn không ít hạn chế, thách thức. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn, lúng túng khi muốn triển khai các hoạt động đổi mới sáng tạo trong bối cảnh chuyển đổi số, bởi không biết làm theo bộ, ngành nào.

Bà Nguyễn Thy Nga, Viện trưởng Viện Quản trị chính sách và Chiến lược phát triển thuộc Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Chủ nhiệm đề tài "Từ chính sách ra cuộc sống" đánh giá, cơ chế và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong triển khai đổi mới sáng tạo vừa nhiều, vừa thiếu.

"Nhiều là vì lẻ tẻ, phân tán ở nhiều lĩnh vực, do các bộ, ngành, địa phương khác nhau quản lý, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong nhận diện các chính sách này để tận dụng. Nhưng thiếu là thiếu hệ thống cơ chế, chính sách có sự liên kết mang tính tập trung, có hệ thống bài bản để doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi. Doanh nghiệp đang bơi trong hệ thống cơ chế, chính sách hỗ trợ, nhưng chẳng biết cách nào để nhận được sự hỗ trợ này. Nhiều quỹ đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào Việt Nam, nhưng bị đứt gãy, do tình trạng cát cứ thông tin của các bộ, ngành", bà Nga nhận định.

Những giải pháp trọng tâm thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số

Nhằm thúc đẩy doanh nghiệp CĐS, bà Hương đã đưa ra 3 giải pháp. Thứ nhất, đào tạo chuyên sâu nâng cao năng lực CĐS cho doanh nghiệp (Đào tạo lãnh đạo, quản lý DN; Đào tạo người lao động và kỹ sư công nghệ số; Đào tạo đội ngũ chuyên gia tư vấn thông qua chương trình Quốc tế).

Thứ hai, tư vấn lộ trình và tư vấn triển khai cho doanh nghiệp, triển khai tư vấn xây dựng chiến lược, lộ trình CĐS ; Tư vấn triển khai những bài toán thực tế mà doanh nghiệp có nhu cầu; thứ ba, hỗ trợ các giải pháp CĐS như hỗ trợ kết nối hỗ trợ một phần/toàn phần về một số phần mềm công nghệ cụ thể để doanh nghiệp ứng dụng.

Đặc biệt, bà Hương cũng nhấn mạnh đến xu hướng chuyển đổi kép, nghĩa là chuyển đổi số kết hợp chuyển đổi xanh. "Chuyển đổi Kép - chuyển đổi số song hành cùng chuyển đổi xanh là xu hướng tất yếu mà cộng đồng doanh nghiệp cần nắm bắt để tận dụng các cơ hội kinh doanh mới cũng như mang lại lợi ích bền vững cho xã hội và môi trường", bà Hương nhấn mạnh.

Đồng tình quan điểm bà Hương, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh cho rằng đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh là tất yếu. Nếu Việt Nam không chộp cơ hội này, thì không còn cơ hội khác. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam chủ động bắt nhịp xu thế và thành công trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tiêu biểu như FPT… Tuy nhiên, đây là cuộc cách mạng về thể chế, chính sách, nên rất nhiều vấn đề đặt ra. Vì vậy, cần vừa làm vừa chạy, không thể ngồi chờ thể chế hoàn thiện.

"Để đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, về mặt quản trị nhà nước và doanh nghiệp, có 4 từ rất quan trọng là: tốc độ, linh hoạt, các bên liên quan tác động sự tham gia của họ, thí điểm/học hỏi. Tóm lại, xu thế không chờ chính sách", ông Thành nói.

Về phần mình, bà Nguyễn Thy Nga đánh giá cần tạo ra sự kết nối của chính sách CĐS và Đổi mới sáng tạo nhằm thu hút nguồn lực tri thức, hỗ trợ nâng cao vai trò của doanh nhân trong thời đại mới.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành phải ngồi lại với nhau để tạo ra sự liên kết, liên thông về cơ chế, chính sách đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Với vai trò của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), tổ chức này nên là đầu mối, là trung tâm tập hợp tổng thể hệ thống cơ chế, chính sách ở tầm quốc gia về đổi mới sáng tạo.

Các thông tin này cần được cập nhật thường xuyên trên Cổng thông tin điện tử quốc gia về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, để các doanh nghiệp trong và ngoài nước, các đối tác dễ dàng nắm bắt, qua đó đáp ứng các nhu cầu đa dạng của họ. NIC nên triển khai thí điểm mô hình tập hợp tất cả các ý kiến đóng góp, các sáng kiến về đổi mới sáng tạo nói riêng, sự phát triển của Việt Nam nói chung từ các chuyên gia, trong đó có đội ngũ trí thức, chuyên gia ở nước ngoài. Từ thu hút đóng góp về ý tưởng, cần tiến đến thu hút về vốn, kiều hối.

Cuối cùng, muốn đổi mới sáng tạo thành công, cần tập trung vào 3 vấn đề, gồm: Tăng năng suất lao động, tăng nguồn thu, tăng nhận diện thương hiệu. Để tăng năng suất lao động, cần tận dụng tối đa các nguồn lực trong và ngoài nước, từ đó phục vụ cho triển khai hiệu quả các chương trình.

Bài liên quan

Quyết liệt chuyển đối số lĩnh vực BHXH, BHYT, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ

Việt Nam-Lào: Tăng cường hợp tác về chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và truyền thông

Quảng Ninh khai trương Trung tâm khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và hỗ trợ chuyển đổi số

3/4 doanh nghiệp logistics chỉ sẵn sàng chi dưới 1 tỷ đồng cho quỹ chuyển đổi số