Áp lực cung ứng điện gia tăng giữa nắng nóng cực đoan

Hệ thống điện chịu áp lực lớn từ nắng nóng, nguy cơ “siêu El Nino”

Cuối tháng 5/2026, nhiều khu vực trên cả nước ghi nhận nắng nóng kéo dài, với nhiệt độ phổ biến trên 38°C, có nơi xấp xỉ 40°C. Cùng với đó, các cơ quan khí tượng trong và ngoài nước cảnh báo khả năng xuất hiện hiện tượng “siêu El Nino” trong mùa khô năm nay, với xác suất lên tới khoảng 80% từ tháng 7.

Theo Bộ Công Thương, diễn biến thời tiết cực đoan, đặc biệt tại miền Bắc, đã khiến nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến, gây sức ép lớn lên công tác vận hành hệ thống điện quốc gia. Không chỉ ảnh hưởng đến đời sống dân sinh, nắng nóng còn làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn nước cho thủy điện, một trong những nguồn cung chủ lực.

Thực tế cho thấy, từ đầu tháng 4 đến nay, đặc biệt trong các đợt nắng nóng cao điểm từ ngày 13–15/5 và 23–27/5, phụ tải điện toàn quốc liên tục thiết lập các kỷ lục mới.

Số liệu từ Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho thấy, đến ngày 25/5, công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.120 MW, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025; sản lượng điện tiêu thụ đạt 1,171 tỷ kWh, tăng 11,8%.

Riêng miền Bắc chịu áp lực lớn nhất khi công suất cực đại đạt 29.667 MW, tăng tới 26,2%; sản lượng điện tiêu thụ đạt khoảng 603 triệu kWh, tăng 20,2% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, đỉnh phụ tải không còn tập trung vào ban ngày mà đã dịch chuyển sang khung giờ tối từ 20h đến 23h. Đây là thời điểm hệ thống chịu áp lực lớn nhất do điện mặt trời không còn phát, trong khi nhiều hồ thủy điện nhỏ thiếu nước, làm hạn chế khả năng huy động nguồn.

Huy động tối đa nguồn điện, đề xuất điều chỉnh giờ cao điểm

Trước áp lực gia tăng, Bộ Công Thương đã chỉ đạo NSMO và các đơn vị điện lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo cung ứng điện an toàn, ổn định trong mùa cao điểm nắng nóng.

Trong đó, hệ thống truyền tải và phân phối được tăng cường khả dụng, đặc biệt với các công trình cấp điện cho miền Bắc như nâng công suất máy biến áp AT1 Hòa Bình, đưa vào vận hành MBA AT1 T500 Phố Nối và AT7 T220 Hà Đông.

Về nguồn điện, thủy điện được vận hành linh hoạt, ưu tiên tích nước và phát điện vào khung giờ cao điểm buổi tối. Toàn bộ 301 nhà máy thủy điện nhỏ tại miền Bắc, với tổng công suất khoảng 3.000 MW, đã điều chỉnh biểu đồ phát điện theo yêu cầu của hệ thống.

Các nhà máy nhiệt điện than được huy động tối đa công suất khả dụng nhằm tăng dự phòng. Đồng thời, nguồn điện khí được tối ưu thông qua phối hợp với PV GAS, linh hoạt sử dụng khí nội địa, LNG và dầu DO. Ngay cả các nguồn điện dầu có chi phí cao như Ô Môn I, Thủ Đức, Cần Thơ cũng được đưa vào vận hành để đảm bảo an toàn cung ứng.

Đáng chú ý, để phù hợp với đặc tính phụ tải mùa hè, NSMO đã đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới ngay trong tháng 6/2026, trong đó tập trung điều tiết nhu cầu sử dụng điện ở khung giờ từ 17h30 đến 22h30.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia năng lượng, trong bối cảnh phụ tải tăng trưởng nhanh và thời tiết diễn biến bất thường, các giải pháp kỹ thuật là chưa đủ. Việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả từ phía người dân và doanh nghiệp sẽ đóng vai trò then chốt, góp phần giảm áp lực và đảm bảo vận hành an toàn cho hệ thống điện quốc gia.

Tại hội nghị với các Tập đoàn, Tổng công ty năng lượng, các địa phương về đảm bảo cung cấp điện trong cao điểm mùa khô 2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng yêu cầu cập nhật kịch bản điều hành hệ thống điện theo thực tế 5 tháng đầu năm 2026 và xây dựng ma trận rủi ro để đảm bảo an ninh năng lượng.

Các đơn vị phát điện phải bảo đảm đủ nhiên liệu, nâng cao độ khả dụng tổ máy và sẵn sàng xử lý sự cố. EVN được yêu cầu kiểm tra chặt lưới điện, tránh cắt điện trong cao điểm nắng nóng và chủ động ứng phó thời tiết cực đoan.

Đồng thời, tăng cường giám sát tiến độ các dự án điện trọng điểm và đẩy mạnh chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả trên toàn quốc.