50% tòa nhà công sở, hộ gia đình có hệ thống điện mặt trời mái nhà đến 2030

Theo điều chỉnh mới nhất của Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu 50% tòa nhà công sở và hộ gia đình có hệ thống điện mặt trời mái nhà tự cung, tự cấp. Trong đó, tỷ trọng điện tái tạo trong tổng công suất hệ thống điện dự kiến đạt 25–30% vào năm 2030 và tiếp tục tăng lên mức 74–75% vào năm 2050.

"Đây là một mục tiêu đầy tham vọng nhưng khả thi nếu có sự đồng hành từ cả khu vực công và tư", ông Nguyễn Ngọc Trung, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế ngành, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nói tại Diễn đàn "Thúc đẩy năng lượng xanh trong khu công nghiệp: Giải pháp cho doanh nghiệp triển khai hiệu quả", do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức hôm 15/5 tại Hà Nội.

Ông Trung cho biết, Việt Nam hiện có hơn 380 khu công nghiệp và khoảng 700 cụm công nghiệp đang hoạt động. Đây là những "điểm nóng" tiêu thụ điện năng, đồng thời cũng là nơi ẩn chứa tiềm năng phát triển điện mặt trời áp mái rất lớn.

"Thực tế triển khai cho thấy, điện mặt trời mái nhà mang lại nhiều lợi ích rõ rệt như giúp doanh nghiệp giảm chi phí điện năng, nâng cao giá trị thương hiệu gắn với yếu tố xanh, đồng thời góp phần giảm tải hệ thống điện quốc gia vào các khung giờ cao điểm....", ông Trung nói.

Không dừng lại ở lợi ích kinh tế, đại diện Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, mô hình này còn hỗ trợ đảm bảo an ninh năng lượng, đóng góp tích cực vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và là lời giải dung hòa giữa tăng trưởng GDP nhanh và phát triển bền vững.

Dù tiềm năng nhưng thẳng thắn nhìn nhận có thể thấy, việc phát triển điện mặt trời mái nhà vẫn còn nhiều rào cản, đang làm chậm tiến trình triển khai điện mặt trời mái nhà tại khu công nghiệp như: hành lang pháp lý chưa thực sự đồng bộ; chi phí đầu tư ban đầu vẫn là gánh nặng lớn, đặc biệt với các doanh nghiệp nhỏ và vừa; hạ tầng kỹ thuật của nhiều khu công nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu tiếp nhận điện phân tán, trong khi thiết bị đo đếm hai chiều vẫn thiếu...

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp vẫn thiếu nhận thức và kinh nghiệm vận hành hệ thống năng lượng tái tạo.

Trước thực trạng đó, ông Trung đề xuất một loạt giải pháp đồng bộ, gồm:

Thứ nhất là sớm hoàn thiện hướng dẫn cụ thể cho các nghị định mới, nhất là về mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ trong khu công nghiệp.

Thứ 2 là cần có các chính sách hỗ trợ tài chính và ưu đãi đầu tư như miễn giảm thuế, tín dụng xanh, khấu hao nhanh. Mô hình ESCO là bên thứ ba đầu tư hệ thống và cho doanh nghiệp thuê lại điện cũng nên được thúc đẩy.

Thứ 3, ở góc độ hạ tầng, các chủ đầu tư khu công nghiệp cần phối hợp với ngành điện để nâng cấp lưới điện, lắp đặt thiết bị đo đếm thông minh, tạo điều kiện cho điện mặt trời hòa lưới hoặc vận hành độc lập. Ngoài ra, công tác đào tạo, nâng cao nhận thức và kỹ năng cho đội ngũ kỹ thuật vận hành cũng rất cần được chú trọng.

Cuối cùng, ông Trung nhấn mạnh vai trò của hợp tác công – tư và quốc tế để huy động nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi và đầu tư tư nhân, từ đó triển khai các dự án điện mặt trời một cách bài bản, quy mô và bền vững.

Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng cho biết, trong những năm gần đây, Việt Nam đã hoàn thiện các quy hoạch tổng thể về năng lượng, đồng thời xây dựng chiến lược phát triển ngành năng lượng tái tạo phục vụ cho mục tiêu dài hạn.

Một trong những điểm nhấn là việc điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, nâng tổng công suất nguồn điện lên khoảng 183–236 GW vào năm 2030.

Trong tháng 3/2025, Chính phủ đã ban hành các nghị định quan trọng như Nghị định số 57/2025 về cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa các đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng lớn, hay Nghị định số 58/2025 quy định chi tiết Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng mới.

"Đây là bước tiến cần thiết nhằm tạo nền tảng pháp lý vững chắc, giúp doanh nghiệp yên tâm triển khai các dự án năng lượng sạch, nhất là trong khu công nghiệp, nơi tập trung đông đảo nhà máy sản xuất, tiêu thụ lượng điện khổng lồ và có tiềm năng lớn để xanh hóa", Phó Chủ tịch VCCI nhấn mạnh.