Tòa án Hoa Kỳ chặn thuế quan Trump, nói tổng thống 'vượt quá thẩm quyền'

Tòa án Thương mại Quốc tế cho biết Hiến pháp Hoa Kỳ trao duy nhất cho Quốc hội thẩm quyền để điều chỉnh thương mại với các quốc gia khác mà không bị quyền hạn khẩn cấp của tổng thống phủ quyết, nhằm bảo vệ nền kinh tế Hoa Kỳ, hãng tin Reutes viết.

"Tòa án không thông qua [sự khôn ngoan hoặc hiệu quả có thể có] của việc Tổng thống sử dụng thuế quan làm đòn bẩy. Việc sử dụng đó là không được phép vì [luật liên bang] không cho phép điều đó", một hội đồng gồm ba thẩm phán cho biết trong quyết định của họ.

Sau đó, chính quyền Trump đã đệ đơn kháng cáo và đặt câu hỏi về thẩm quyền của tòa án.

Các quyết định của Tòa án Thương mại Quốc tế có trụ sở tại Manhattan, nơi giải quyết các tranh chấp liên quan đến luật thương mại và hải quan quốc tế, có thể được kháng cáo lên Tòa Phúc thẩm Hoa Kỳ tại Khu vực Liên bang ở Washington, D.C. và cuối cùng là Tòa án Tối cao Hoa Kỳ.

Ông Trump đã đưa việc áp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài như một chính sách trọng tâm trong các cuộc chiến thương mại đang diễn ra của mình, vốn đã làm gián đoạn nghiêm trọng dòng chảy thương mại toàn cầu và làm xáo trộn thị trường tài chính.

Các công ty thuộc mọi quy mô đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi việc ông Trump áp thuế hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ.

Một phát ngôn viên của Nhà Trắng hôm thứ Tư cho biết thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ với các quốc gia khác cấu thành "tình trạng khẩn cấp quốc gia đã tàn phá các cộng đồng người Mỹ, bỏ lại người lao động của chúng ta phía sau và làm suy yếu cơ sở công nghiệp quốc phòng của chúng ta".

"Không phải các thẩm phán không được bầu có quyền quyết định cách giải quyết đúng đắn một tình trạng khẩn cấp quốc gia", Kush Desai, người phát ngôn của Nhà Trắng cho biết trong một tuyên bố.

Tuy nhiên, Các thị trường tài chính hoan nghênh phán quyết này. Đồng đô la Mỹ tăng giá sau lệnh của tòa án, tăng mạnh so với các loại tiền tệ như euro, yên và franc Thụy Sĩ nói riêng.

Hợp đồng tương lai Phố Wall tăng và cổ phiếu trên khắp châu Á cũng tăng.

Phán quyết, nếu được giữ nguyên, sẽ tạo ra một lỗ hổng lớn trong chiến lược của ông Trump nhằm sử dụng thuế quan cao để giành được sự nhượng bộ từ các đối tác thương mại, thu hút việc làm sản xuất trở lại bờ biển Hoa Kỳ và thu hẹp thâm hụt thương mại hàng hóa trị giá 1,2 nghìn tỷ USD của Hoa Kỳ, vốn là một trong những lời hứa quan trọng trong chiến dịch tranh cử của ông.

Nếu không có đòn bẩy tức thời do mức thuế quan từ 10% đến 54% mà Trump tuyên bố theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), được cho là để giải quyết các mối đe dọa "bất thường và phi thường" trong trường hợp khẩn cấp quốc gia, thì chính quyền Trump sẽ phải thực hiện một cách tiếp cận chậm hơn bằng cách thực hiện các điều tra thương mại rất mất thời gian.

Phán quyết này được đưa ra trong một cặp vụ kiện, một vụ do Trung tâm Tư pháp Tự do phi đảng phái đệ trình thay mặt cho năm doanh nghiệp nhỏ của Hoa Kỳ nhập khẩu hàng hóa từ các quốc gia bị áp thuế và vụ còn lại do 13 tiểu bang của Hoa Kỳ đệ trình.

Các công ty, từ một nhà nhập khẩu rượu vang và rượu mạnh ở New York đến một nhà sản xuất bộ dụng cụ giáo dục và nhạc cụ có trụ sở tại Virginia, cho biết thuế quan sẽ gây tổn hại đến khả năng kinh doanh của họ.

"Không có câu hỏi nào ở đây về biện pháp khắc phục được điều chỉnh chặt chẽ. Nếu các lệnh thuế quan bị khiếu nại là bất hợp pháp đối với nguyên đơn thì chúng cũng bất hợp pháp đối với tất cả", tòa án thương mại đã viết trong quyết định của mình.

Ít nhất năm vụ kiện pháp lý khác đối với thuế quan đang chờ được xử lý.

Tổng chưởng lý Oregon Dan Rayfield, một đảng viên Dân chủ có văn phòng đang dẫn đầu vụ kiện của các tiểu bang, gọi thuế quan của ông Trump là bất hợp pháp, liều lĩnh và tàn phá kinh tế.

"Phán quyết này tái khẳng định rằng luật pháp của chúng ta có giá trị và các quyết định thương mại không thể được đưa ra theo ý muốn của tổng thống", Rayfield cho biết trong một tuyên bố.

Ông Trump đã tuyên bố có thẩm quyền rộng rãi để thiết lập thuế quan theo IEEPA. Luật này trước đây đã được sử dụng để áp đặt lệnh trừng phạt đối với kẻ thù của Hoa Kỳ hoặc đóng băng tài sản của họ.

Ông Trump là Tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên sử dụng luật này để áp đặt thuế quan.

Bộ Tư pháp cho biết các vụ kiện nên bị bác bỏ vì các nguyên đơn không bị tổn hại bởi mức thuế mà họ vẫn chưa trả và vì chỉ có Quốc hội, chứ không phải các doanh nghiệp tư nhân, mới có thể phản đối tình trạng khẩn cấp quốc gia do tổng thống ban bố theo IEEPA.

Khi áp đặt thuế quan vào đầu tháng 4, ông Trump gọi thâm hụt thương mại là tình trạng khẩn cấp quốc gia, biện minh cho mức thuế quan 10% trên toàn diện đối với tất cả các mặt hàng nhập khẩu, với mức thuế cao hơn đối với các quốc gia mà Hoa Kỳ có thâm hụt thương mại lớn nhất, đặc biệt là Trung Quốc.

Nhiều mức thuế quan cụ thể theo quốc gia đó đã bị tạm dừng một tuần sau đó.

Vào ngày 12/5, chính quyền Trump cho biết họ cũng đang tạm thời giảm mức thuế quan cao nhất đối với Trung Quốc trong khi đàm phán một thỏa thuận thương mại dài hạn hơn.

Cả hai nước đã đồng ý cắt giảm thuế quan đối với nhau trong ít nhất 90 ngày.