Tín hiệu đáng mừng của nền kinh tế Việt Nam

Trong bối cảnh phải đối mặt với những thách thức không nhỏ từ bên ngoài như các cuộc xung đột vũ trang, chiến tranh thương mại, chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch, biến động giá cả thị trường thế giới, tình trạng đi ngang, tăng trưởng chậm của dòng vốn đầu tư quốc tế; số liệu thống kê kinh tế - xã hội 5 tháng đầu 2024 cho thấy tín hiệu tích cực của nền kinh tế Việt Nam đang dần hiện rõ.

Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) ước tính tăng 6,8% (cùng kỳ năm 2023 giảm 2,0%); tăng ở 55 địa phương và giảm ở 8 địa phương. Số lao động đang làm việc trong các doanh nghiệp công nghiệp tại thời điểm 01/5/2024 tăng 3,2% so với cùng thời điểm năm trước.

Cùng với đó, 98,8 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 4,1%, bình quân một tháng có 19,8 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động; 97,3 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 10,5%; bình quân một tháng có 19,5 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước ước đạt 190,6 nghìn tỷ đồng, bằng 26,6% kế hoạch năm và tăng 5,0% (cùng kỳ năm 2023 bằng 24,8% và tăng 21,5%).

Vốn FDI đăng ký cấp mới, vốn điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đạt gần 11,07 tỷ USD, tăng 2,0%; Vốn FDI thực hiện ước đạt 8,25 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ năm trước.

Tổng thu ngân sách Nhà nước ước đạt 898,4 nghìn tỷ đồng, bằng 52,8% dự toán năm và tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước.

Tổng chi ngân sách Nhà nước ước đạt 656,7 nghìn tỷ đồng, bằng 31% dự toán năm và tăng 0,5% so với cùng kỳ năm trước.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành ước đạt 2.580,2 nghìn tỷ đồng, tăng 8,7% (cùng kỳ năm 2023 tăng 12,3%), nếu loại trừ yếu tố giá tăng 5,2% (cùng kỳ năm 2023 tăng 9,3%).

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 156,77 tỷ USD, tăng 15,2%; trong đó, Khu vực kinh tế trong nước đạt 43,69 tỷ USD, tăng 20,5%, chiếm 27,9% tổng kim ngạch xuất khẩu; Khu vực kinh tế FDI (kể cả dầu thô) đạt 113,08 tỷ USD, tăng 13,3%, chiếm 72,1%.

Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa ước đạt 148,76 tỷ USD, tăng 18,2%, trong đó Khu vực kinh tế trong nước đạt 54,95 tỷ USD, tăng 24,2%; Khu vực kinh tế FDI ước đạt 93,81 tỷ USD, tăng 14,9%.

Tính chung sau 5 tháng đầu năm, xuất siêu 8,01 tỷ USD (cùng kỳ năm trước xuất siêu 10,2 tỷ USD); trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 11,26 tỷ USD; Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 19,27 tỷ USD.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,03% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 2,78%.

Chỉ số giá vàng tăng 32,18% so với cùng kỳ năm trước; bình quân 5 tháng đầu năm 2024 tăng 22,95%.

Chỉ số giá USD tăng 7,85% so với cùng kỳ năm trước; bình quân 5 tháng đầu năm 2024 tăng 5,24%.

Khách quốc tế đến nước ta đạt gần 7,6 triệu lượt người, tăng 64,9% so với cùng kỳ năm trước và tăng 3,9% so với cùng kỳ năm 2019 – năm chưa xảy ra đại dịch COVID-19.

4 vấn đề lưu ý liên quan đến doanh nghiệp

Vấn đề thứ nhất, số doanh nghiệp (DN) rút khỏi thị trường xấp xỉ số doanh nghiệp thành lập mới (97.300 DN so với 98.800 DN). Thông thường DN mới thành lập cần có thời gian ngắn nhất là một năm để thu xếp vốn đầu tư, mua sắm máy móc, thiết bị, tuyển lao động, tìm kiếm thị trường; trong khi DN đang hoạt động rút khỏi thị trường ngay lập tức giảm nguồn cung hàng hóa, dịch vụ cho thị trường trong nước và xuất khẩu, hàng vạn người lao động mất việc làm, nợ thuế, không trả được các khoản tín dụng, tác động tiêu cực đến tình hình hinh tế - xã hội.

Vấn đề thứ hai, tại hội thảo khoa học về nâng cao chất lượng cơ sở dữ liệu thông tin tín dụng quốc gia mới đây, bà Phạm Thị Thanh Huyền, chuyên gia của IFC cho biết, hiện chỉ 30% doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) Việt Nam có khả năng tiếp cận tín dụng. Khoảng 70% còn lại khó hoặc không có khả năng tiếp cận tín dụng.

Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú chỉ ra khó khăn trong triển khai một số chương trình, chính sách tín dụng như Chương trình 120.000 tỷ đồng do các quy định pháp luật liên quan đến dự án nhà ở xã hội như quỹ đất, trình tự, thủ tục mua bán, định giá còn nhiều vướng mắc.

Một số ngân hàng còn thận trọng trong thực hiện cấp tín dụng do nợ xấu tăng. Một số khoản nợ cũ lãi suất cao chậm được điều chỉnh giảm để hỗ trợ DN và cá nhân vay vốn; quy trình thủ tục cho vay chậm được cải tiến, nhất là thời gian xét duyệt cho vay còn dài, định giá và quyết định tài sản thế chấp còn quá thận trọng.

Việc thực hiện cơ chế tài sản bảo đảm còn thiếu linh hoạt, chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp, nhất là trong điều kiện thị trường BĐS đang trầm lắng. Thiếu sự kết nối, tương tác, chia sẻ, hợp tác của khách hàng và ngân hàng trong việc trực tiếp trao đổi tìm biện pháp tháo gỡ khó khăn về vốn.

Vấn đề thứ ba, theo thống kê từ báo cáo tài chính của 28 ngân hàng thì quý I/2024 số dư nợ xấu của 26/28 ngân hàng đã tăng so với cuối năm 2023.

Tổng nợ xấu của BIDV là 27.000 tỷ đồng, tăng 20,7%, kéo theo tỉ lệ nợ xấu/dư nợ cho vay tăng từ 1,26% cuối năm 2023 lên mức 1,51%.

VietinBank là 20.401 tỷ đồng, chủ yếu đến từ gia tăng nợ dưới tiêu chuẩn (nợ nhóm 3) từ 2.598 tỷ đồng năm trước lên 6.685 tỷ đồng và nợ nghi ngờ (nợ nhóm 4) tăng từ 4,721 tỷ đồng lên gần 5.539 tỷ đồng, kéo theo tỉ lệ nợ xấu của ngân hàng tăng từ 1,13% lên mức 1,35%.

Vietcombank là 15.640 tỷ đồng, tăng 24,1% so với thời điểm cuối năm 2023; trong đó, nợ dưới tiêu chuẩn (nợ nhóm 3) tăng 47% từ 1.737 tỷ đồng lên 2.557 tỷ đồng, tương đương tăng khoảng 47%; nợ nghi ngờ (nợ nhóm 4), tăng 21% lên 3.484 tỷ đồng và nợ có khả năng mất vốn (nợ nhóm 5) tăng 20%, lên 9.417 tỷ đồng. Nhóm ngân hàng TMCP tư nhân cũng chung cảnh ngộ.

Vấn đề thứ tư, Công ty chứng khoán MB (MBS) cho biết, tháng 4/2024 (từ 1 - 23/4), tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) phát hành thành công đạt hơn 9.500 tỷ đồng, giảm 40% với tháng trước, song tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm 2023.

Lũy kế từ đầu năm đến nay, tổng giá trị TPDN phát hành đạt hơn 36,6 nghìn tỷ đồng, tăng 14% so với cùng kỳ. Lãi suất TPDN bình quân gia quyền trong 4 tháng đầu năm ước khoảng 9,9%, cao hơn so với mức trung bình 8,3% của năm 2023.

Từ đầu năm đến tháng 4, khoảng 28,8 nghìn tỷ đồng TPDN đã được mua lại trước hạn, giảm 43% so với cùng kỳ.

Theo MBS, ước tính tổng giá trị TPDN đáo hạn lớn nhất sẽ rơi vào quý II năm nay với khoảng 72 nghìn tỷ đồng (đã trừ đi các khoản mua lại). Tổng giá trị TPDN chậm các nghĩa vụ thanh toán ước vào khoảng 193,6 nghìn tỷ đồng, chiếm gần 19% dư nợ TPDN của toàn thị trường, trong đó nhóm ngành bất động sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất khoảng 70% giá trị chậm trả.

Nếu có các giải pháp thích hợp để giải quyết 4 vấn đề trên đây thì sẽ tạo điều kiện cho đội ngũ DN, nhất là SME khắc phục khó khăn về vốn đầu tư và kinh doanh, đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng kinh tế - xã hội trong những tháng còn lại của năm 2024 và những năm tiếp theo.

Bài liên quan

Toàn cảnh kinh tế Việt Nam quý I và một số dự báo

Kinh tế Việt Nam: Chuyển biến tích cực và quan ngại

Bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2023 và dự báo năm 2024

Đơn hàng từ 'ông lớn' tăng trở lại, kinh tế Việt Nam ghi dấu ấn bất ngờ