Thủy điện xả lũ trái quy định có thể bị truy cứu hình sự

Tại Kỳ họp chuyên đề HĐND TP. Đà Nẵng ngày 11/11, Bí thư Đảng ủy xã Đại Lộc Nguyễn Hảo đặt vấn đề mực nước sông Vu Gia - Thu Bồn dâng cao khiến người dân quan tâm đến trách nhiệm của các nhà máy thủy điện khi xả lũ.

Ông đề nghị UBND thành phố cần làm rõ các thủy điện xả đúng quy trình, nâng cao năng lực dự báo để hỗ trợ công tác chỉ đạo và sơ tán dân.

Cùng với đó, ở hạ lưu Vu Gia - Thu Bồn, thông tin dự báo mực nước có lúc lệch so với thực tế, ảnh hưởng quyết định di dời. "Chúng tôi nhận thông tin đỉnh lũ một kiểu, thực tế lại cao hơn, thành ra trở tay không kịp", ông nói và đề nghị cập nhật dự báo sớm, chính xác, thống nhất đến tận xã, thôn.

Bí thư Đảng ủy xã Đại Lộc cho biết thêm, tình trạng thiếu phương tiện nhỏ tại chỗ khiến việc cứu hộ gặp nhiều khó khăn. Khi nước lên xiết, ca nô lớn từ thành phố chỉ chạy được trên sông, khó vào hẻm, xóm vì vướng dây điện, hàng rào; trong khi cứu hộ cấp bách lại nằm ở những ngõ ngách.

Ngoài ra, thành phố cần xử lý các thông tin lan truyền tin lệch lạc như "dân thiếu đói, bị bỏ mặc", gây ảnh hưởng tinh thần lực lượng tại chỗ.

Tương tự, đại biểu Bling Mia, Bí thư Đảng ủy xã Tây Giang cũng cho rằng, cần làm rõ quy trình vận hành liên hồ chứa, đặc biệt với hồ thủy điện không có cửa xả đáy và cải thiện cách truyền đạt thông tin điều tiết nước để người dân chủ động ứng phó.

Ông nêu thực tế có thủy điện nhỏ (dưới 100 MW) không có cửa xả tràn; khi lũ về, nước tràn qua thân đập, buộc mở xả toàn bộ, gây ngập hạ lưu, ảnh hưởng hàng trăm người dân.

"Cần đánh giá đặc biệt với nhóm thủy điện nhỏ, yêu cầu thiết kế cửa xả tràn và tuân thủ nghiêm quy trình liên hồ", ông Bling Mia kiến nghị.

Tại kỳ họp, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Trần Nam Hưng ghi nhận sự chủ động của các lực lượng trong ứng phó lũ lụt. Từ cấp thành phố đến xã, phường đều có kịch bản chi tiết cho từng tình huống thiên tai, thường xuyên cập nhật, điều chỉnh phù hợp thực tế để không bị động.

Theo ông Hưng, về vận hành thủy điện, thành phố đã kiểm tra trực tiếp và xác nhận các đơn vị tuân thủ đúng quy trình vận hành liên hồ trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn.

Tuy nhiên, hiệu quả điều tiết trong đợt mưa lũ vừa qua chưa cao do một số quy định chưa phù hợp thực tiễn. Thành phố đã làm việc và đã kiến nghị Bộ NN&MT xem xét trình Thủ tướng điều chỉnh quy trình vận hành phù hợp thực tiễn và tăng quyền chủ động cho địa phương.

Ông Hưng cũng nhấn mạnh, việc xả nước phải tuân thủ nghiêm ngặt Quyết định 1865/QĐ-TTg (Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn), các hồ thủy điện nếu làm trái quy định để người dân bị ngập nhiều hơn, thiệt hại nhiều hơn thì có thể truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo ông Hưng, vận hành hồ chứa phải đi trước mưa, rà soát kịch bản liên hồ theo từng cấp mưa và quy định ngưỡng đón lũ bắt buộc. Thành phố sẽ làm rõ trách nhiệm nếu có khâu vận hành chủ quan, đồng thời kết nối dữ liệu thời gian thực giữa hồ, trạm mưa, mực nước sông để chủ động lệnh xả.

Với thủy điện nhỏ, ông yêu cầu bổ sung cửa xả tràn, nâng chuẩn an toàn, tránh tình huống "đến lũ mới xả, hạ du ngập dồn"...

Về các giải pháp lâu dài, ông Hưng đề xuất tăng cường trang thiết bị phòng chống sạt lở, xây dựng khu tái định cư vùng sạt lở, chòi tránh trú bão lụt.

Thành phố dự kiến xin Trung ương khoảng 2.000 tỷ đồng để làm khu tái định cư cho người dân vùng sạt lở và có nguy cơ.

Đồng thời, thành phố nghiên cứu có nghị quyết chuyên đề về xây chòi tránh trú bão và tránh ngập lụt - tỉnh Quảng Nam (cũ) trước đây từng có nghị quyết này và rất phù hợp với thực tiễn.