Rủi ro độc quyền trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo
Trang Bangkok Post đăng bài viết của Giáo sư Chính sách Công tại trường Đại học Cambridge Diane Coyle, trong đó đánh giá về phần mềm ChatGPT.
Biểu tượng ChatGPT và OpenAI. Ảnh: AFP/TTXVN
ChatGPT, chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) mới được phát triển bởi phòng thí nghiệm nghiên cứu OpenAI có trụ sở tại San Francisco, Mỹ, đã "gây bão" trên toàn thế giới. Được ca ngợi là một cột mốc trong quá trình phát triển của cái gọi là Mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), AI tổng quát nổi tiếng nhất thế giới đặt ra những câu hỏi quan trọng về việc ai kiểm soát thị trường non trẻ này và liệu những công nghệ mạnh mẽ này có phục vụ lợi ích chung hay không?
Việc OpenAI ra mắt ChatGPT vào tháng 11 năm ngoái đã nhanh chóng trở thành cơn sốt toàn cầu, thu hút hàng triệu người dùng. ChatGPT có thể trả lời các câu hỏi bằng tiếng Anh hội thoại (cùng với một số ngôn ngữ khác) và thực hiện nhiều nhiệm vụ khác, chẳng hạn như viết mã máy tính.
Câu trả lời mà ChatGPT cung cấp rất trôi chảy và thuyết phục. Tuy nhiên, mặc dù có khả năng ngôn ngữ, đôi khi ChatGPT có thể mắc lỗi hoặc tạo ra thông tin sai sự thật - một hiện tượng được các nhà nghiên cứu AI gọi là "ảo giác".
Nỗi lo về các tài liệu tham khảo bịa đặt gần đây đã khiến một số tạp chí khoa học cấm hoặc hạn chế sử dụng ChatGPT và các công cụ tương tự trong các bài báo học thuật. Nhưng trong khi chatbot có thể gặp khó khăn với việc kiểm tra thực tế, thì nó dường như ít mắc lỗi hơn khi lập trình và có thể dễ dàng viết mã một cách hiệu quả và tinh tế.
Bỏ qua tất cả các sai sót, ChatGPT rõ ràng đại diện cho một bước đột phá công nghệ lớn. Đây cũng là lý do tại sao Microsoft gần đây đã công bố "khoản đầu tư hàng tỷ USD trong nhiều năm" vào OpenAI. Có tin cho biết khoản đầu tư này lên tới 10 tỷ USD, ngoài con số 1 tỷ USD mà Microsoft đã có đã cam kết với công ty. Xuất thân là một tổ chức phi lợi nhuận, giờ đây OpenAI trở thành một tập đoàn vì lợi nhuận trị giá 29 tỷ USD. Mặc dù đã cam kết hạn chế lợi nhuận, nhưng cấu trúc lỏng lẻo đã giới hạn lợi nhuận các nhà đầu tư của OpenAI ở mức 10.000%.
ChatGPT được cung cấp bởi GPT-3, một LLM mạnh mẽ được đào tạo dựa trên lượng lớn văn bản để tạo ra các câu trả lời nghe có vẻ tự nhiên và giống con người. Mặc dù hiện tại đây là AI tổng hợp nổi tiếng nhất thế giới, nhưng các ông lớn công nghệ khác như Google và Meta đã và đang phát triển các phiên bản của riêng họ.
Mặc dù vẫn chưa rõ các chatbot này sẽ kiếm tiền như thế nào, nhưng một phiên bản trả phí của ChatGPT được cho là sắp ra mắt, với OpenAI dự kiến doanh thu 1 tỷ USD vào năm 2024.
Chắc chắn rằng những kẻ xấu có thể lợi dụng công cụ này cho nhiều âm mưu phi pháp khác nhau, chẳng hạn như lừa đảo trực tuyến tinh vi hoặc viết phần mềm độc hại. Tuy nhiên, các ứng dụng tiềm năng của công nghệ, từ mã hóa đến khám phá protein, mang lại lý do để lạc quan.
Ví dụ, McKinsey ước tính 50-60% công ty đã kết hợp các công cụ hỗ trợ AI như chatbot vào hoạt động của họ. Bằng cách mở rộng việc sử dụng LLM, các công ty có thể cải thiện hiệu quả và năng suất.
Tuy nhiên, sức mạnh tính toán khổng lồ, vô cùng tốn kém và tăng nhanh cần thiết để đào tạo và duy trì các công cụ AI tổng quát tạo ra một rào cản gia nhập đáng kể có thể dẫn đến sự tập trung thị trường. Nguy cơ độc quyền tiềm tàng cùng với nguy cơ lạm dụng đã cho thấy nhu cầu cấp thiết đối với các nhà hoạch định chính sách phải xem xét tác động của bước đột phá công nghệ này.
May mắn thay, các cơ quan cạnh tranh ở Mỹ và các nơi khác dường như đã nhận thức được những rủi ro này. Cuối năm ngoái, Cơ quan quản lý truyền thông của Vương quốc Anh Ofcom đã tiến hành một cuộc điều tra về thị trường điện toán đám mây, nơi tất cả các mô hình AI lớn đều dựa vào.
Trong khi đó, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ hiện đang điều tra Amazon Web Services (AWS), dịch vụ mạng mà cùng với Google và Microsoft Azure đang thống trị thị trường. Những cuộc điều tra này có thể có ý nghĩa sâu rộng đối với các dịch vụ do AI cung cấp, dựa trên quy mô kinh tế khổng lồ.
Hiện vẫn chưa rõ các nhà hoạch định chính sách nên làm gì. Một mặt, nếu các cơ quan quản lý không làm gì, thị trường AI tổng hợp có thể sẽ bị thống trị bởi một hoặc hai công ty, giống như mọi thị trường số trước đó. Mặt khác, sự xuất hiện của các LLM nguồn mở, chẳng hạn như công cụ chuyển văn bản thành hình ảnh Khuếch tán Ổn định, có thể đảm bảo rằng thị trường vẫn cạnh tranh mà không cần can thiệp thêm.
Để đảm bảo rằng lợi ích công cộng được hiện diện ở mặt trận công nghệ, thế giới cần một giải pháp thay thế công cộng cho các LLM vì lợi nhuận. Các chính phủ dân chủ có thể thành lập một cơ quan đa phương để có thể phát triển các phương tiện ngăn chặn hành vi làm giả, lừa đảo và các tác hại trực tuyến khác, chẳng hạn như một Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân châu Âu (CERN) dành cho trí tuệ nhân tạo.
Ngoài ra, họ có thể thành lập một đối thủ cạnh tranh được tài trợ công khai với một mô hình kinh doanh khác và các biện pháp khuyến khích để thúc đẩy cạnh tranh giữa hai mô hình.
Cho dù các nhà hoạch định chính sách toàn cầu chọn con đường nào, việc đứng tại chỗ không phải là một lựa chọn. Rõ ràng là việc để thị trường quyết định cách thức những công nghệ mạnh mẽ này được sử dụng như thế nào và bởi ai là một đề xuất rất rủi ro.
(Theo TTXVN)
Tags:
Tags:- Cùng chuyên mục
FPT ký 6 hợp tác chuyển đổi AI với tập đoàn lớn tại Thái Lan và Singapore
Trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Thái Lan tại Bangkok và Diễn đàn Kết nối công nghệ Việt Nam - Singapore, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo cấp cao Thái Lan và Singapore, FPT đã ký kết 6 thỏa thuận hợp tác chiến lược về chuyển đổi AI và chuyển đổi số với các tập đoàn lớn trong lĩnh vực nông nghiệp - thực phẩm, sản xuất, ngân hàng, năng lượng, logistics và dịch vụ mặt đất.
Công nghệ - 30/05/2026 07:22
Viettel High Tech mở rộng hợp tác công nghệ quốc phòng với hàng loạt đối tác Thổ Nhĩ Kỳ
Hàng loạt hoạt động hợp tác giữa Tổng Công ty Công nghiệp Công nghệ cao (Viettel High Tech) và các doanh nghiệp công nghệ quốc phòng, viễn thông hàng đầu Thổ Nhĩ Kỳ đã diễn ra tại Triển lãm Quốc phòng và Hàng không Vũ trụ SAHA 2026 diễn ra ở Istanbul.
Công nghệ - 13/05/2026 10:04
Tổng Giám đốc FPT: 5 thói quen lãnh đạo cần loại bỏ để vượt qua 'cánh cửa hẹp' AI
Tại Hội nghị Cisco CxO Symposium 2026 Việt Nam, ông Nguyễn Văn Khoa - Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT đã chia sẻ góc nhìn thực tiễn về cách doanh nghiệp tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản trị và vận hành, nhấn mạnh vai trò quyết định của lãnh đạo và dữ liệu trong kỷ nguyên mới.
Công nghệ - 09/05/2026 14:18
Viettel Post trở thành đối tác vận hành mạng lưới toàn quốc của FedEx tại Việt Nam
Sự kết hợp giữa tiêu chuẩn vận hành toàn cầu của FedEx và năng lực triển khai thực tế tại Việt Nam của Viettel Post sẽ tạo ra một hệ thống logistics xuyên biên giới có quy mô lớn và tiêu chuẩn quốc tế.
Công nghệ - 27/04/2026 07:54
FPT khẳng định vai trò đối tác AI chiến lược, thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc
Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Việt Nam - Hàn Quốc, Tập đoàn FPT đã tham gia và triển khai nhiều hoạt động hợp tác trong lĩnh vực công nghệ và AI. FPT tiếp tục khẳng định vị thế là đối tác công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) chiến lược của doanh nghiệp Hàn Quốc. Sự kiện diễn ra nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Lãnh đạo Hàn Quốc để thực hiện hoạt động cấp cao giữa hai nhà nước.
Công nghệ - 25/04/2026 06:45
FPT ký hợp đồng AI hàng chục triệu USD với tập đoàn vật liệu hàng đầu thế giới
FPT vừa ký kết hợp đồng trị giá hàng chục triệu USD với một tập đoàn sản xuất vật liệu hàng đầu thế giới, đánh dấu bước tiến mới trong chiến lược mở rộng cung cấp dịch vụ AI tại thị trường châu Âu.
Công nghệ - 17/04/2026 10:53
Việt Nam chính thức có nhà máy sản xuất pin lưu trữ năng lượng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế
Với công suất thiết kế 5GWh mỗi năm, mức độ tự động hóa trên 90%, Nhà máy sản xuất pin lưu trữ năng lượng GG Power là một minh chứng cho khả năng người Việt Nam hoàn toàn có đủ năng lực để tham gia sâu vào lĩnh vực công nghệ năng lượng cao.
Công nghệ - 14/04/2026 06:50
Kỷ nguyên AI tái định hình ASEAN, Việt Nam nổi lên trên bản đồ sản xuất điện tử
Thay vì cạnh tranh trực tiếp ở phân khúc chip tiên tiến với các quốc gia trong khu vực, Việt Nam tập trung mở rộng vai trò trong khâu lắp ráp điện tử thành phẩm, đặc biệt là điện tử tiêu dùng hoàn chỉnh.
Công nghệ - 28/03/2026 10:04
Viettet hợp tác cùng NVIDIA kiến tạo hệ sinh thái AI chủ quyền
Công nghệ - 23/03/2026 14:37
FPT hợp tác chiến lược với tập đoàn tài chính hàng đầu Nhật Bản
Mới đây, FPT đã ký kết biên bản ghi nhớ với Kyushu (KFG), một trong những tập đoàn tài chính hàng đầu Nhật Bản, nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số, tối ưu vận hành và tăng trưởng bền vững của KFG.
Công nghệ - 19/03/2026 13:05
Có nên đặt cược túi tiền vào trợ lý ảo trong quản lý tài sản?
Bà Mai Thanh Yến, chuyên gia Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam nhận định trong vài năm tới, khi các mô hình AI ngày càng thông minh hơn và dữ liệu tài chính ngày càng phong phú, trợ lý tài chính AI có thể sẽ trở thành một công cụ quen thuộc trong cách mỗi cá nhân quản lý tài sản của mình.
Công nghệ - 14/03/2026 14:12
Viettel sẽ triển khai thương mại mạng 6G từ năm 2029
Viettel tham gia vào các hoạt động nghiên cứu kiến trúc 6G, thử nghiệm sớm hệ thống và thiết bị tiền thương mại vào năm 2028, đóng góp xây dựng tiêu chuẩn và chuẩn bị cho triển khai thương mại từ năm 2029.
Công nghệ - 06/03/2026 15:45
FPT gia nhập Liên minh 6G toàn cầu do Qualcomm khởi xướng
FPT chính thức tham gia Liên minh chiến lược toàn cầu về phát triển công nghệ 6G tăng tốc đổi mới, mở rộng cơ hội phát triển trong các lĩnh vực chiến lược của Tập đoàn như giao thông thông minh, UAV tự hành, sản xuất thông minh và kỹ thuật số tiên tiến.
Công nghệ - 06/03/2026 11:25
- Đọc nhiều
Đáng đọc
- Đáng đọc
[Café cuối tuần] Khi bất động sản phải quay về đúng giá trị
Đầu tư - Update 1 week ago
