Tổng Bí thư: Chuyển đổi số và phát triển dữ liệu là cơ hội lịch sử để Việt Nam bứt phá

Ngày 22/3, Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia (NDA) đã chính thức ra mắt và tổ chức thành công Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ Nhất, nhiệm kỳ I (2025–2030). Tổng bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, lãnh đạo Đảng, Chính phủ, đại diện các Bộ ngành đã tham dự sự kiện quan trọng này

Quản trị và khai thác dữ liệu còn nhiều bất cập

Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia được thành lập theo Quyết định số 10/QĐ-BNV ngày 10/1/2025 của Bộ Nội vụ, với sứ mệnh kết nối các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực dữ liệu. Hiệp hội hướng tới xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu vững mạnh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số và gia tăng giá trị dữ liệu trong nền kinh tế quốc dân.

Phát biểu tại sự kiện, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: "Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên số, nơi dữ liệu đã trở thành tài nguyên, tư liệu sản xuất quan trọng, là một loại "dầu mỏ" mới, thậm chí là "máu" của nền kinh tế số".

Theo Tổng Bí thư, chuyển đổi số, với dữ liệu là trung tâm, đang làm thay đổi căn bản cách chúng ta sống, làm việc, và phát triển. Đảng và Nhà nước ta đã sớm nhận thức được tầm quan trọng của dữ liệu.

Nghị quyết 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã đề ra chủ trương “Chủ động tham gia vào các khuôn khổ pháp lý khu vực và toàn cầu để phát triển kinh tế số.

Hoàn thiện pháp luật, chính sách về dữ liệu, quản trị dữ liệu, tạo thuận lợi cho việc tạo dựng, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu bảo đảm an toàn, an ninh mạng trong nước, tiến tới kết nối với khu vực ASEAN và quốc tế.

Gần đây nhất, Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định rõ: Dữ liệu là trung tâm của chuyển đổi số, là động lực quan trọng cho sự phát triển. Nghị quyết cũng đã đề ra các chính sách thí điểm, tạo hành lang pháp lý ban đầu cho việc thúc đẩy phát triển và khai thác dữ liệu.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư Tô Lâm thẳng thắn nhìn nhận rằng, việc quản trị và khai thác dữ liệu ở Việt Nam còn nhiều bất cập.

Đó là nhận thức về vai trò của dữ liệu chưa đầy đủ; Hạ tầng dữ liệu còn phân tán, thiếu kết nối; Nguồn nhân lực chất lượng cao về dữ liệu còn thiếu; Khung pháp lý chưa hoàn thiện, đặc biệt là trong các lĩnh vực như bảo mật dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân; An ninh, an toàn dữ liệu còn nhiều thách thức.

"Đặc biệt, chúng ta cần nhận thức rõ, quản trị dữ liệu không chỉ là vấn đề chính sách, mà còn là vấn đề công nghệ. Không có công nghệ, chúng ta không thể thu thập, lưu trữ, xử lý, phân tích và chia sẻ dữ liệu một cách hiệu quả và an toàn..." Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Hiệp hội Dữ liệu quốc gia là "ngọn cờ tiên phong"

Khẳng định Việt Nam đã có nhiều nỗ lực ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong quản trị dữ liệu, đặc biệt là trong lĩnh vực Chính phủ điện tử và chuyển đổi số, các nền tảng như cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ chế chia sẻ dữ liệu và các dịch vụ công trực tuyến đã giúp cải thiện đáng kể việc khai thác và quản lý dữ liệu, Tổng Bí thư lưu ý, các quy định về bảo vệ dữ liệu khi ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (A1), phân tích dữ liệu lớn (big data) hay công nghệ chuỗi khối (blockchain) vẫn đang ở mức độ thử nghiệm và thiếu định hướng phát triển cũng như quy định quản lý rõ ràng.

Trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư nhấn mạnh, sự ra đời của Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia (NDA) có ý nghĩa hết sức quan trọng.

"Tôi tin tưởng Hiệp hội sẽ là "cảnh tay nối dài" của Đảng, Nhà nước, là "ngọn cờ tiên phong" trong việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, đưa Việt Nam trở thành quốc gia số, phát triển dựa trên dữ liệu…", Tổng Bí thư kỳ vọng.

Trong kỷ nguyên số, không làm chủ dữ liệu đồng nghĩa với việc mất chủ quyền, an ninh dữ liệu và cơ hội phát triển. Chuyển đổi số và phát triển dữ liệu là cơ hội lịch sử để Việt Nam bứt phá.

Để làm được điều đó, Tổng bí thư đề nghị Hiệp hội tập trung vào 7 nhiệm vụ trọng tâm

Thứ nhất, đề xuất hoàn thiện hành lang pháp lý về dữ liệu, tạo điều kiện cho dữ liệu lưu chuyển, kết nối, chia sẻ và được khai thác tối đa, nhưng vẫn bảo đảm an ninh, an toàn và chủ quyền dữ liệu. Bộ Công an đang xây dựng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Luật An ninh mạng sửa đổi (bổ sung thêm chức năng quản lý nhà nước về an toàn thông tin mạng) và dự kiến trình Quốc hội thông qua ngay trong năm nay, đồng thời trình Chính phủ ban hành các Nghị định hướng dẫn Luật Dữ liệu 2024.

"Vì vậy cần ưu tiên tập trung mọi nguồn lực cho nhiệm vụ này!", Tổng bí thư lưu ý.

Thứ hai, phát huy vai trò nòng cốt trong việc xây dựng, phát triển, khai thác và làm giàu dữ liệu quốc gia, tập trung vào 4 trụ cột chính: con người, vị trí, hoạt động và vật phẩm.

Thứ ba, chủ động, tích cực ứng dụng, làm chủ, tiến tới tự chủ các công nghệ dữ liệu cốt lõi, đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), chuỗi khối (blockchain), và điện toán đám mây.

Trong đó Tổng Bí thư đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Hiệp hội trong một số chương trình, sáng kiến trọng điểm, đó là phát triển thị trường dữ liệu cho phát triển.

Cụ thế, xây dựng thị trường dữ liệu quốc gia, triển khai Sàn dữ liệu để phục vụ nghiên cứu, phát triển khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, cung cấp các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

 Cùng với đó, xây dựng nền tảng Al mở quốc gia giúp cho các doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận ứng dụng Al; Phổ cập hiểu biết về dữ liệu cho mọi người, nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng về dữ liệu cho toàn xã hội, nhất là về tầm quan trọng của việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, cũng như việc tuân thủ các quy định pháp lý.

Ngoài ra NDA cần tổ chức các cuộc thi Thách thức Đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu để khuyến khích cộng đồng đưa ra các giải pháp sáng tạo dựa trên dữ liệu.

Đặc biệt, tăng cường năng lực tự chủ về công nghệ dữ liệu, trong đó ưu tiên, khuyến khích, tạo cơ chế để các sản phẩm công nghệ dữ liệu "Make in Viet Nam" có thể cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường.

Nhiệm vụ thứ tư được Tổng bí thư Tô Lâm đề cập đến là hỗ trợ đẩy mạnh xây dựng hạ tầng dữ liệu tiên tiến, bao gồm cả các trung tâm dữ liệu do Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân đầu tư

Thứ năm, đẩy mạnh tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm, thu hút nguồn lực, và tham gia vào các sáng kiến toàn cầu về dữ liệu.

Thứ sáu, xây dựng cơ chế thực thi và giám sát hiệu quả. “Các cơ quan nhà nước, với vai trò đầu tàu của Bộ Công an, cần có hệ thống giám sát chặt chẽ và đồng bộ hơn trên nền tảng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để bảo đảm các quy định pháp luật được tuân thủ đầy đủ. ..”- Tổng bí thư lưu ý.

Tổng Bí thư cũng kêu gọi toàn thể cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, các nhà khoa học, các chuyên gia, các cơ quan, tổ chức, và toàn xã hội hãy chung tay, góp sức cùng NDA thực hiện thắng lợi sứ mệnh này.

"Đảng và Nhà nước cam kết sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi, hỗ trợ tối đa cho sự phát triển của lĩnh vực dữ liệu, để Việt Nam sớm trở thành một quốc gia số, một xã hội số, một nền kinh tế số thịnh vượng…", Tổng Bí thư cam kết.

Tại Đại hội, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch NDA.
Phát biểu tại Đại hội, Chủ tịch Lương Tam Quang khẳng định: Hiệp hội sẽ là cầu nối giữa các doanh nghiệp, xây dựng hệ sinh thái dữ liệu đa dạng và ổn định, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số bền vững trên mọi lĩnh vực, tạo tiền đề đưa đất nước bước vào kỷ nguyên số mới.
Trong nhiệm kỳ I, Hiệp hội sẽ tập trung vào các hoạt động trọng tâm: Phối hợp với các cơ quan chức năng, hiệp hội và tổ chức liên quan nhằm tuyên truyền, phổ biến chính sách và pháp luật quốc gia về dữ liệu; tham gia đóng góp ý kiến vào các văn bản quy phạm pháp luật liên quan; kiến nghị, tham vấn cơ quan nhà nước có thẩm quyền các vấn đề liên quan đến sự phát triển của ngành dữ liệu; hỗ trợ các cơ quan chức năng khi được yêu cầu.