Nhà xuất bản là 'mắt xích' quyết định thành công xã hội hóa sách giáo khoa

Năm học 2024-2025 là năm cuối cùng của chu kỳ đầu tiên ngành Giáo dục thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với chủ trương "một chương trình, nhiều sách giáo khoa". Cả nước hiện có 7 nhà xuất bản được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp phép xuất bản sách giáo khoa.

Là đơn vị trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam được Bộ giao nhiệm vụ tổ chức biên soạn, biên tập, xuất bản sách giáo khoa, tài liệu giáo dục đáp ứng nhu cầu dạy và học của giáo viên và học sinh trong toàn quốc.

Bằng kinh nghiệm, uy tín và năng lực, Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam đang chiếm lĩnh khoảng 70% thị phần sách giáo khoa. Dù còn nhiều khó khăn, thách thức, Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam luôn nỗ lực khắc phục, sẵn sàng đồng hành cùng ngành Giáo dục thực hiện mục tiêu nâng cao hơn nữa chất lượng dạy học.

Đầu tư sách giáo khoa cần nguồn kinh phí rất lớn

Bà Vũ Mai Lan, Phòng Giáo dục Trung học, Sở Giáo dục & Đào tạo Hà Nội cho rằng, việc xã hội hóa sách giáo khoa là điều rất tốt, sẽ có nhiều bộ sách cho học sinh tham khảo.

Chương trình giáo dục phổ thông mới có 3 bộ sách sẽ có nhiều dữ liệu để tham khảo. Có thể một số chỗ, ngữ liệu của bộ sách chưa khớp nhau. Vì vậy, các nhà xuất bản nên rà soát, lắng nghe ý kiến của giáo viên để sắp xếp ngữ liệu phù hợp. Khi có nhiều bộ sách, có sự cạnh tranh thì những người làm sách sẽ phải cố gắng hết sức để làm sách một cách tốt nhất.

Theo bà Lan, mỗi đơn vị đều nên có cả 3 bộ sách trong thư viện để giáo viên, học sinh có thể tìm thêm ngữ liệu phục vụ công tác giảng dạy và học tập.

Đề cập đến vai trò, đóng góp của các nhà xuất bản đối với sự thành công của chủ trương xã hội hóa biên soạn sách giáo khoa hiện nay, PGS-TS. Nguyễn Văn Tùng, Phó Tổng biên tập Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết, xã hội hóa sách giáo khoa là chủ trương và nhiệm vụ lớn, không dễ hoàn thành. Trước đây, cả nước chỉ làm một bộ sách giáo khoa, nhưng khi xã hội hóa với nhiều bộ sách giáo khoa thì lượng công việc rất khổng lồ.

Khi làm sách giáo khoa xã hội hóa, nhà xuất bản sẽ đảm nhiệm hầu hết các công đoạn, như: Thẩm định, tổng hợp, biên tập, thiết kế, in ấn, phát hành… Một điểm nữa là tiến độ đổi mới sách giáo khoa cũng gấp gáp, dồn dập, nếu không có các nhà xuất bản có tính chuyên nghiệp cao, tiềm lực về mọi mặt (gồm: Nhân lực, tài lực, vật lực, cơ sở vật chất…) thì chúng ta không thể làm được các bộ sách giáo khoa xã hội hóa.

Hiện, Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam có 985 tác giả, trong đó có đến 224 tổng chủ biên và chủ biên. Trong số các tác giả này, có rất nhiều nhà khoa học, nhà giáo được đào tạo bài bản ở các cơ sở đào tạo ở nước ngoài về. Ngoài ra, để làm được sách giáo khoa xã hội hóa, cần có đội ngũ biên tập viên, họa sĩ thiết kế. Đây là linh hồn của nhà xuất bản.

Với Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, việc biên tập sách giáo khoa và sách giáo dục không giống như những loại sách thông thường. Người biên tập sách giáo khoa phải là biên tập viên được đào tạo bài bản, đúng chuyên ngành.

Ngoài ra, đối với vấn đề tài lực, việc đầu tư sách giáo khoa cần nguồn kinh phí rất lớn, lên đến hàng trăm, thậm chí hàng nghìn tỷ đồng, để đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, máy móc... hiện đại. Phần lớn nguồn vốn đầu tư, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phải vay ngân hàng.

"Tôi xin khẳng định, nhà xuất bản có vai trò rất quan trọng, là nhân vật chính, nhân vật trung tâm của làm sách giáo khoa xã hội hóa. Có thể coi nhà xuất bản là một trong các yếu tố quyết định thành công xã hội hóa sách giáo khoa", PGS-TS. Nguyễn Văn Tùng nói.

Không ngừng học tập kinh nghiệm xuất bản sách giáo khoa của thế giới

Chia sẻ về giải pháp đổi mới, nâng cao chất lượng sách giáo khoa, PGS-TS Nguyễn Văn Tùng, Phó Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết: Một là, chúng tôi không ngừng học tập kinh nghiệm xuất bản sách giáo khoa của thế giới, với mục tiêu ngày càng tiệm cận các nước phát triển về hình thức và nội dung, tạo sự khác biệt lớn so với sách giáo khoa trước đây. Sự khác biệt đó tạo hiệu quả lớn trong tổ chức dạy học.

Hai là, tăng cường công tác đào tạo biên tập viên, họa sĩ thiết kế. Đây là công việc đặc thù, đòi hỏi phải tiếp tục đầu tư, mở nhiều lớp đào tạo, tập huấn, tổ chức các đoàn học tập kinh nghiệm làm sách ở các nước phát triển. Kinh nghiệm cho thấy, khi làm chương trình sách giáo khoa năm 2018, chúng tôi đã tổ chức các đoàn đi Thái Lan, Singapore… học tập kinh nghiệm biên soạn sách của các nhà xuất bản nổi tiếng, góp phần nâng cao chất lượng làm sách.

Ba là, tăng cường đầu tư công nghệ thông tin và chuyển đổi số, đẩy mạnh đầu tư học liệu điện tử đưa vào quá trình làm sách giáo khoa, bắt kịp nhu cầu thực tiễn hiện nay. Việc đầu tư học liệu điện tử thực sự vô cùng hữu ích và cần thiết, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, giúp công tác giảng dạy sôi động, hấp dẫn, cuốn hút, tạo điều kiện hỗ trợ học sinh dễ dàng tiếp thu.

Tuy nhiên, khối lượng công việc đầu tư học liệu điện tử rất lớn, vì vậy, chúng tôi sẽ vừa triển khai, vừa rút kinh nghiệm, nâng cao chất lượng thực hiện từng năm. Đây là việc làm quan trọng để sách giáo khoa không quá dày, góp phần giảm giá thành, đồng thời, không ngừng mở rộng không gian, dung lượng của sách qua học liệu điện tử.

Bốn là, tiếp tục mở ra nhiều kênh, kịp thời giải đáp thắc mắc của các thầy cô trong quá trình dạy học. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam sẵn sàng tiếp nhận tất cả thông tin của thầy cô, học sinh nhằm nâng cao chất lượng phục vụ, tổ chức tập huấn giáo viên sử dụng sách giáo khoa, hỗ trợ các thầy, cô giáo truyền tải những nội dung hay nhất của sách giáo khoa để việc dạy học hiệu quả hơn.

“Đặc biệt, đối với các thầy, cô giáo trên địa bàn Hà Nội, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam luôn coi đây là hậu phương vững chắc khi tổ chức biên soạn sách giáo khoa. Nhiều thầy, cô giáo trực tiếp đứng lớp tham gia cùng đội ngũ giáo sư, tiến sỹ biên soạn sách, giúp sách giáo khoa ngày càng hiện đại và sát thực tiễn hơn...", PGS-TS. Nguyễn Văn Tùng nhấn mạnh.