Điểm chạm hạnh phúc

Bà Nguyễn Thu Thảo cho biết, Anh hùng Lao động Thái Hương, Nhà sáng lập Tập đoàn TH và TH School có 3 người con trai. Như bao bà mẹ khác, bà rất yêu các con. Cách đây gần 20 năm, người con trai lớn, lúc đó đã đỗ vào ĐH Kinh tế quốc dân, bỗng một ngày đề nghị rất "nghiêm trọng": Mẹ có thể nói chuyện với con 30 phút không? Con có chuyện muốn nói. Hóa ra anh có nguyện vọng đi du học. Nhận thấy đó là đề nghị nghiêm túc và chính đáng, bà ủng hộ, mặc dù trong lòng bà không muốn xa con, cũng tràn đầy lo lắng. Bắt đầu tìm hiểu, bà mới ngỡ ngàng nhận thấy nhiều nước có nền giáo dục phát triển không công nhận bằng cấp của Việt Nam. Con trai bà, dù học trường chuyên, đã đỗ vào một ĐH danh tiếng của Việt Nam, muốn được nhận vào một trường đại học ở Anh buộc phải học lại chương trình trung học quốc tế (A Level). Bà bắt đầu ấp ủ giấc mơ xây dựng ngôi trường Việt Nam được quốc tế công nhận về bằng cấp, để học sinh Việt Nam tự tin đi ra thế giới.

Vậy là ước mơ của con đã trở thành công trình của mẹ phải không, thưa bà?

Bà Nguyễn Thu Thảo: Khi đó Nhà sáng lập TH School mới ấp ủ dự định này chứ chưa thực hiện được ngay. Phải 10 năm sau, đến khi bạn Đức Thành (tên thân mật là Đốm - con út bà Thái Hương) bắt đầu vào cấp 3, động lực xây trường mới thực sự mạnh mẽ vì bà thấy không thể nào chậm trễ hơn được nữa. Công trình trường học ở phố Chùa Bộc, Hà Nội được gấp rút thi công để Đốm kịp hưởng thụ thành quả từ sự trăn trở của mẹ. Trong khoảng thời gian rất ngắn, bà Thái Hương tập trung toàn lực vào dự án với sự chi tiết và tỉ mỉ như chăm chút ngôi nhà của chính mình. Tự tay bà chọn những chiếc bát, chiếc đĩa để đảm bảo an toàn cho các con, bà cũng chọn những viên gạch Bát Tràng lát sân, từng cây me, cây táo, cây nhót trong vườn để các em học sinh được học tập và sinh hoạt trong một môi trường gần gũi, thấm đẫm bản sắc Việt. Đích thân bà cũng là người gặp gỡ, tuyển chọn những nhà giáo dục hàng đầu trên thế giới để mời về Việt Nam, cùng tư vấn và hỗ trợ xây dựng chương trình giáo dục chuẩn quốc tế. Bà muốn con mình được phát triển đầy đủ và toàn diện ngay trên mảnh đất quê hương mình. Nhờ vậy mà mùa hè năm 2016 ngôi trường đầu tiên giảng dạy chương trình đặc biệt 80/20 khánh thành.

Mô hình 80/20 là sao, thưa bà?

Bà Nguyễn Thu Thảo: Mô hình 80/20 dành 80% thời lượng để giảng dạy các chương trình quốc tế IPC; Cambridge IGCSE- A Level hoàn toàn bằng tiếng Anh và 20% còn lại dành cho các môn Việt Nam học tinh gọn. Với Chương trình Quốc tế, học sinh TH School được học tập, nghiên cứu, thí nghiệm với những thiết bị học tập, phòng lab đạt chuẩn quốc tế. Với chương trình Việt Nam học, trong môi trường học quốc tế, yếu tố dân tộc được lồng ghép vào các bài giảng và hoạt động hàng ngày theo cách rất "tây". Các em được học văn hóa và ngôn ngữ Việt Nam với cách tiếp cận mới mẻ thông qua các dự án do các em chủ động tìm hiểu thông tin và trình bày dưới nhiều hình thức phong phú, hiện đại như: video, tranh vẽ, bài thuyết trình… Cách tiếp cận hiện đại này khiến học sinh tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên và thêm trân trọng, giá trị bản sắc Việt Nam. Ví dụ, trong chương trình học IMYC (International Middle Years – Chương trình Quốc tế cho cấp Tiểu học), có phần học về Celebration (Lễ hội), học sinh sẽ được tìm hiểu về phong tục truyền thống, các ngày lễ của đất nước, so sánh tìm điểm tương đồng và khác biệt của văn hóa Việt Nam với các nước trong khu vực và trên thế giới.

TH School là trường duy nhất áp dụng mô hình 80/20, khiến nó khác biệt so với các mô hình trường quốc tế. Với việc duy trì các môn Việt nam học trong chương trình, học sinh trường TH School từ mầm non tới THPT đã được song song tiếp thu cả kiến thức, phương pháp học tập quốc tế và ngôn ngữ, văn hóa và lịch sử Việt Nam. Và Đốm đã trở thành một trong những học sinh cấp 3 khóa đầu tiên của ngôi trường do mẹ xây - thụ hưởng một nền giáo dục tiên tiến và thấu hiểu bản sắc Việt ngay tại Việt Nam.

Câu hỏi của chị làm tôi nhớ tới một câu nói của Napoleon mà Nhà sáng lập của chúng tôi rất thích: "Tương lai của con luôn là công trình của người mẹ". Bà đã làm mọi việc bắt đầu từ trái tim người mẹ dành cho công trình vĩ đại nhất của đời mình: những đứa con. Sữa TH True Milk ra đời từ "cơn bão" melamine tàn phá niềm tin của người tiêu dùng, thôi thúc bà phải sản xuất những ly sữa sạch vì sức khỏe của chính con mình, người thân và đồng bào mình, Quỹ Vì Tầm Vóc Việt cũng ra đời từ đó; Trường TH School mang ước mơ của một người mẹ, người bà, muốn ngôi trường phải là "một điểm chạm hạnh phúc", nơi kết nối tinh hoa tri thức, văn hóa truyền thống và tầm nhìn tương lai, định hướng và trao quyền cho học sinh để sẵn sàng hành trang trở thành những công dân toàn cầu.

Giáo dục bằng tình yêu thương

Tại một hội thảo hồi cuối năm ngoái, một giáo sư đến từ Mỹ nói rằng ông nghe rất nhiều phát biểu tuyệt vời về giáo dục, nhưng vấn đề là người ta có thực sự hành động để mang được hạnh phúc đến cho học sinh không. TH School đã làm gì để mang lại "hạnh phúc đích thực" cho học sinh như tiêu chí đặt ra, thưa bà?

Bà Nguyễn Thu Thảo: Ở TH School chúng tôi quan niệm rằng, nếu chỉ đưa ra ý tưởng hay thì không giải quyết được vấn đề. Ngay cả khi người ta đổ tiền bạc vào để xây trường mà không chuẩn bị cho phần hồn của nó thì ngôi trường dù có đẹp đến mấy cũng chỉ là một cái vỏ trống rỗng.

Để chuẩn bị nền móng thực thụ cho một ngôi trường hạnh phúc, trước khi xây ngôi trường vật chất, bà Thái Hương đã cho thành lập Viện nghiên cứu Giáo dục và phát triển nhân lực (EDI), nơi sẽ đào đạo giáo viên, với tâm niệm, giáo viên là những người đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra những tiết học hạnh phúc trong ngôi trường hạnh phúc. Đào tạo giáo viên là ưu tiên số 1 để đổi mới giáo dục.

Ban đầu, nhiệm vụ của EDI là đào tạo giáo viên cho TH School. Nhưng tầm nhìn của bà Thái Hương không chỉ bó hẹp trong ngôi trường của bà. Bà muốn lan tỏa hạnh phúc trong giáo dục, nên hoạt động của EDI là hướng tới việc đào tạo giáo viên cho cộng đồng. Bà Thái Hương nói, chỉ cần đào tạo thành công một nhà giáo thì thành quả sẽ ảnh hưởng tới cả nghìn học sinh. Do đó, để tạo sự tác động tích cực trong giáo dục thì bắt đầu từ đào tạo giáo viên là cách tiếp cận đúng.

Hạnh phúc là một khái niệm nghe có vẻ trừu tượng, nhận định về trường học hạnh phúc sẽ dễ mang tính chủ quan. Bà và TH School có những quy định, những tiêu chí nào để đo đếm hạnh phúc?

Bà Nguyễn Thu Thảo: Xin "bật mí", tôi là một trong những phụ huynh đầu tiên của TH School. Hồi ấy, bạn lớn nhà tôi học mầm non. Ngày nào cũng vậy, khi đón con, tôi và các phụ huynh đều được cô giáo chia sẻ tỉ mỉ tình trạng của con trong ngày, như hôm nay con ăn gì, con tỏ ra hào hứng với món ăn nào, trò chơi gì, con đi vệ sinh dễ hay khó… Tôi thực sự cảm kích, vì cô phải yêu con mình, phải hiểu công việc như thế nào thì mới có thể quan tâm và ghi nhớ chi tiết được như thế.

Với tư cách người quản lý, tôi nghĩ, nếu giáo viên nào cũng làm được như vậy thì thật tuyệt vời. Vậy nên tôi đã xem xét làm sao chuẩn hóa để nó trở thành chuẩn mực trong hoạt động chuyên môn của giáo viên ở TH School. Nhưng rồi tôi lại nghĩ, quan trọng là cái gốc, là nhận thức và là tâm thế làm việc của giáo viên khi chăm sóc, dạy dỗ học sinh. Nếu các thầy cô thấy rằng cần giáo dục bằng tình yêu thương, xem học sinh như con mình thì các thầy cô sẽ tự làm theo mệnh lệnh từ trái tim người bố, người mẹ. Điều nhà trường có thể làm được là đặc biệt chú trọng khâu tuyển dụng và đào tạo. Nếu trường tuyển được những giáo viên hiểu được tầm nhìn sứ mệnh của trường thì những việc làm như thế sẽ được hình thành một cách tự nhiên và thực hiện liên tục, bền vững.

Nhưng cũng cần phải có những tiêu chuẩn cụ thể, đo đếm được chứ?

Bà Nguyễn Thu Thảo: Ngôi trường chúng tôi mang tâm nguyện của một người mẹ, làm sao để con mình được hạnh phúc khi đến trường, làm sao để mỗi sáng khi thức giấc học sinh lại háo hức đến trường, khi phải xa trường thì thấy nhớ. Khi mở rộng quy mô, chúng tôi thấy cần phải nghiêm túc học hỏi cách mà thế giới đang làm. Nếu nói về "tiêu chuẩn", hiện chúng tôi đang áp dụng mô hình SPIRE của TS Tal Ben Shahar, đồng sáng lập Học viện Nghiên cứu hạnh phúc (Happiness Studies Academy) - Hoa Kỳ.

SPIRE là từ viết tắt tiếng Anh của 5 yếu tố: Sức khỏe tinh thần (Spiritual), Thể chất (Physical), Trí tuệ (Intellectual), các Mối quan hệ (Relational), Cảm xúc (Emotional) . Đây là mô hình tiếp cận toàn diện các yếu tố “hạnh phúc trong giáo dục”, để tạo nên một "trường học hạnh phúc". Hàng năm nhà trường làm khảo sát với học sinh và phụ huynh (từ lớp 4 trở lên) để đánh giá mức độ “hài lòng” và hạnh phúc của học sinh và phụ huynh.

Trường và Học viện cùng chung một quan điểm: muốn tạo dựng được ngôi trường hạnh phúc, trước hết giáo viên phải là những người hạnh phúc. Và không chỉ giáo viên, mà mọi nhân viên, từ bác bảo vệ, cô lao công đến các nhân viên văn phòng… cũng cần được hạnh phúc. Vì thế các yếu tố SPIRE trước hết cần phải được cảm nhận đầy đủ ở mỗi giáo viên, nhân viên. Tự mỗi người phải thấy hạnh phúc thì họ mới lan tỏa được năng lượng hạnh phúc tới học sinh. Sau đó, họ cần được đào tạo để biết cách mang đến hạnh phúc cho người khác.  

Hiện EDI đang trao đổi, làm việc với Happiness Studies Academy, sáng lập bởi Dr. Tal Ben-Sharhar ("cha đẻ" của mô hình SPIRE) về các khóa học đào tạo giáo viên. Ban đầu là giáo viên TH School, sau đó có thể mở rộng cho nhiều giáo viên tại Việt Nam và trong khu vực. Đào tạo xong sẽ ứng dụng vào các hoạt động cho học sinh. Ví dụ đối với cấp Mầm non và Tiểu học, các giáo viên gần đây đã triển khai 1 tuần lễ học tập với chủ đề Cơ thể khỏe mạnh – Tâm trí lành mạnh để giới thiệu cho các em học sinh các hoạt động hàng ngày nhằm duy trì và mang tới sự hạnh phúc. Trong tuần lễ đó, mỗi ngày các em được trải nghiệm một hoạt động tốt cho cơ thể và tâm trí. Ví dụ như thứ hai các em học sinh được tập yoga, tô màu với sự tập trung, thứ ba được khám phá các thức ăn lành mạnh, thứ tư được lựa chọn trang phục mang lại sự thoải mái cho cơ thể, thứ năm học về lòng biết ơn và thứ sáu, các em được khuyến khích đọc sách, đạp xe hoặc các hoạt động vui vẻ với bố mẹ để kết nối gia đình.

Ngoài ra, mỗi yếu tố trong SPIRE đều được nhà trường tích hợp vào chương trình học. Ví dụ môn âm nhạc là nơi các em chăm sóc, nuôi dưỡng tâm hồn mình với cả âm nhạc quốc tế và âm nhạc dân tộc; môn thể chất được thiết kế đa dạng để các em phát triển cơ thể toàn diện; các hoạt động từ thiện trong môn Kinh doanh do các em chủ trì giúp các em xây dựng và phát các mối quan hệ với cộng đồng, thực hành thể hiện tấm lòng nhân văn, nhân ái; …. Ngoài ra, toàn bộ các em học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 đều được tham gia vào các tiết học nằm trong chương trình giáo dục Jigsaw phổ biến trên thế giới với các chủ đề nhằm trang bị cho học sinh những kỹ năng sống cần thiết, đồng thời thúc đẩy sự phát triển toàn diện về sức khỏe thể chất, tinh thần và cảm xúc xã hội như: Bản ngã, Tôn vinh sự khác biệt, Khát vọng và mục tiêu, Tôi khỏe mạnh, Mối quan hệ, Chuyển mình.

Như bà vừa nói, để thực hành các yếu tố SPIRE, ngoài nhà trường còn phải có sự tham gia của phụ huynh, theo bà sự kết hợp giữa nhà trường và gia đình nên được thiết kế thế nào để việc học thực sự là hạnh phúc của các con?

Bà Nguyễn Thu Thảo: Trong bối cảnh xã hội phát triển nhanh như hiện nay, phụ huynh nhiều khi bị cuốn theo công việc mà không dành đủ thời gian lớn lên cùng con, chấp nhận phó thác việc dạy học cho nhà trường… Tuy nhiên, ngoài kiến thức học thuật mà nhà trường có thể hỗ trợ, các yếu tố về tinh thần, cảm xúc, các mối quan hệ của các con sẽ được hình thành và bị ảnh hưởng rất nhiều từ việc phụ huynh đồng hành với con thế nào. Ở TH School chúng tôi không giao bài tập cho học sinh theo cách thông thường mà thông qua các dự án, và tùy cấp học sẽ yêu cầu mức độ tham gia trực tiếp của phụ huynh khác nhau. Ví dụ, khi con tôi học về các tầng của rừng nhiệt đới, về nhà con và bố mẹ sẽ phải cùng làm dự án mô hình rừng nhiệt đới bằng giấy màu thủ công. Việc yêu cầu bố mẹ tham gia các dự án cùng con thực chất là tạo điều kiện cho phụ huynh có nhiều cơ hội đồng hành với con hơn, có trách nhiệm với sự phát triển của con hơn và kết quả cuối cùng là tốt hơn cho sự phát triển của trẻ. Khi tham gia dự án cùng con, bố mẹ sẽ thấu hiểu hơn về tính cách, sở thích của con mình, cùng chia sẻ với con những niềm vui khi hoàn thành nhiệm vụ, những áp lực bằng bạn bằng bè, từ đó có thể giúp đỡ con phát triển cân bằng, lành mạnh. Con cái tương tác cùng cha mẹ trong quá trình học cũng sẽ nhớ kiến thức sâu hơn và gắn kết với cha mẹ hơn.

Thưa bà, trong một môi trường giáo dục được cho là còn nhiều yếu tố bất lợi như bệnh thành tích, chạy theo lợi ích vật chất thông thường…, làm thế nào để TH School đề cao giáo dục sự tận tâm, lòng biết ơn và nhân văn?

Bà Nguyễn Thu Thảo: Là một phụ huynh, ngay trong giáo dục gia đình, tôi cũng hướng con mình tới những giá trị đó. Đầu tiên là phải học cách chia sẻ, từ việc chia sẻ với người trong gia đình, chia sẻ với bạn bè, rồi cho cộng đồng xã hội. Ở góc độ nhà trường, chúng tôi tổ chức rất nhiều hoạt động để học sinh có cơ hội thực hành điều đó, tích hợp trong chương trình học từ lớp 1 đến lớp 12. Các anh chị lớn được tham gia các hoạt động vì cộng đồng có quy mô lớn, phức tạp, các em nhỏ được sơn tường, trang trí lớp học, tự làm đồ thủ công, đồ ăn để gây quỹ từ thiện trong phạm vi trường …

Ở TH School học sinh được lắng nghe ở mọi cấp độ. Tiêu chí của chúng tôi là bất kỳ khi nào học sinh muốn đều có thể tìm được người chia sẻ và tâm sự. Trong khảo sát về Hạnh phúc mà trường thực hiện có một câu: "Con lúc nào cũng tìm được một người lắng nghe". Tỉ lệ chọn câu này đạt 95%. Tỉ lệ 95% có vẻ là một tỷ lệ cao nhưng điều khiến tôi suy nghĩ chính là 5% còn lại. Câu hỏi đặt ra là các thầy cô làm được gì cho 5% còn lại đó để năm sau tất cả học sinh đều tìm được người để tin tưởng, để chia sẻ. Chúng tôi đau đáu với việc xây dựng một môi trường ở đó các con được lắng nghe và tôn trọng, từ đó các con sẽ nuôi dưỡng lòng nhân ái, cảm thông, chia sẻ và không ngại thực hành sự biết ơn.

Cô chính là hoa hướng dương trong lòng con

Sau 8 năm theo đuổi triết lý giáo dục khác biệt, bà thấy TH School đã đạt được bao nhiêu phần trăm kỳ vọng của một người mẹ với khát khao tạo dựng một môi trường học tập thực sự hạnh phúc cho con mình?

Bà Nguyễn Thu Thảo: Tôi bắt đầu làm việc ở TH School vào khoảng năm 2017. Trong số tài liệu tôi được tiếp nhận có một cuốn tập san học sinh khóa 1 dành tặng Nhà sáng lập Thái Hương. Đọc những dòng chữ các em viết về bà, tôi lặng người vì cảm động trước tình yêu mà các em dành cho bà. Có em viết: "Con được số phận ban cho một gia đình tuyệt vời, mẹ của con ở nhà rất hoàn hảo. Như vậy con đã rất hạnh phúc rồi. Vậy mà bây giờ con lại được làm con của mẹ Hương. Con hạnh phúc lắm…". Một em khác viết: "Cô chính là hoa hướng dương trong lòng con - một loài hoa kiêu hãnh luôn hướng về mặt trời".

Tôi nghĩ đó là phần thưởng tuyệt vời nhất mà một người mẹ, một người làm giáo dục mong muốn nhận được. Tôi thực sự mong ước và luôn nỗ lực để có nhiều lứa học trò hạnh phúc và thực hành biết ơn mỗi ngày

Xin được hỏi bà câu cuối, bạn Đức Thành giờ sao rồi?

Bà Nguyễn Thu Thảo: Đức Thành rất đam mê nấu ăn. Vì vậy, sau khi tốt nghiệp THPT (năm 2018), Thành sang Úc học ngành quản trị khách sạn. Tốt nghiệp đại học ở Úc, bạn ấy tiếp tục sang Anh học một khóa chuyên sâu về nấu ăn, hiện thực hóa giấc mơ trở thành đầu bếp giỏi. Ở nhà, Thành là con út nên cuộc sống khá thoải mái và nhẹ nhàng. Vậy mà bạn bè chia sẻ rằng, khi sang Úc, Thành đã có một trải nghiệm cuộc sống hoàn toàn khác với lúc còn ở Việt Nam. Tự lăn lộn xin việc làm thêm, Thành chủ động hòa mình vào môi trường mới. Cuộc sống của Thành tất bật, bận rộn hơn hẳn trước đây. Mỗi sáng, Thành dậy từ 5 giờ sáng, đón xe buýt đi học, đi làm thêm, rồi tối mịt mới về, tự nấu ăn và chăm sóc bản thân. Tuy nhiên, Thành luôn cảm thấy rất vui vì được tự lựa chọn con đường lập nghiệp, được sống với đam mê của mình. Nhìn gương mặt rạng ngời bây giờ, mọi người trong gia đình đều tin rằng bạn ấy đang thực sự rất hạnh phúc.

Xin cảm ơn bà!