Xuất khẩu bao bì đang có chỗ đứng ở các thị trường khó tính

Cả cung và cầu đều tăng trưởng

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 8 tháng đầu năm 2025 tăng 8,5% so với cùng kỳ; trong đó, nhóm “sản xuất giấy và sản phẩm từ giấy” tăng 9,5% và nhóm “sản xuất sản phẩm từ cao su và plastic” tăng mạnh 17,5%. Tổng mức bán lẻ hàng hóa đạt gần 3.500 nghìn tỷ đồng, tăng 8,1%, cho thấy sức cầu tiêu dùng tiếp tục là động lực thúc đẩy thị trường bao bì.

Theo Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA), thị trường nội địa đóng vai trò trụ cột, trong khi xuất khẩu còn nhiều biến động. Tính chung 6 tháng, cả phía cung và cầu giấy bao bì tại Việt Nam đều có mức tăng trưởng ổn định 15%. Xu hướng phục hồi từ tháng 6 phản ánh tín hiệu tích cực cho nửa cuối năm, dù ngành vẫn chịu áp lực từ chi phí nguyên liệu nhập khẩu và sự cạnh tranh quốc tế.

Ở mảng xuất khẩu, với lợi thế về nguồn nhân lực, công nghệ ngày càng cải tiến và sự gia tăng nhu cầu từ các ngành xuất khẩu, Việt Nam có cơ hội khẳng định vị thế mới. Không chỉ đơn thuần là gia công sản xuất, ngành bao bì tiến gần hơn các tiêu chuẩn xanh, sáng tạo và bền vững. Đây chính là chìa khóa để tạo dấu ấn, nâng cao giá trị thương hiệu Việt trên bản đồ thế giới.

Thống kê dữ liệu từ ITC Trade Map cho thấy, kim ngạch xuất – nhập khẩu 2 nhóm HS 4819 và HS 3923 lần lượt đại diện cho bao bì giấy và bao bì nhựa, giai đoạn 01/2024 - 06/2025, xuất khẩu bao bì giấy luôn duy trì mức cao (dao động từ 115-153 triệu USD mỗi tháng), xuất khẩu bao bì nhựa ổn định nhưng ở mức thấp hơn (35-66 triệu USD mỗi tháng).

Xét riêng 6 tháng năm 2025, xuất khẩu bao bì tăng 8,6% so với cùng kỳ (bao bì giấy tăng 9,8%, bao bì nhựa tăng 4,7%). Bao bì giấy có mức xuất siêu 405 triệu USD trong nửa đầu năm 2025, ngược lại, bao bì nhựa nhập siêu 36,2 triệu USD. Với những cán cân như vậy, bao bì giấy được nhận định chính là nhóm tiềm năng dẫn dắt ngành bao bì Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Về cơ cấu thị trường, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc là ba điểm đến xuất khẩu lớn nhất của bao bì Việt Nam, chiếm tỷ trọng cao và ổn định, khẳng định sức cạnh tranh tại các thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe.

Theo các chuyên gia, ngành bao bì Việt Nam được hưởng lợi từ các Hiệp định Thương mại tự do (FTA) như EVFTA, CPTPP hay VKFTA với mức thuế nhập khẩu vào EU, Nhật Bản, Hàn Quốc đa phần về 0%. Đây là lợi thế giúp sản phẩm giấy của Việt Nam cạnh tranh tốt tại các thị trường đòi hỏi chất lượng cao như Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản.

Tại EU, quy định Bao bì & Chất thải bao bì (PPWR) và Chống phá rừng (EUDR) siết chặt yêu cầu về thiết kế tái chế, hàm lượng nhựa tái chế tối thiểu cũng như truy xuất nguồn gốc nguyên liệu giấy. Hoa Kỳ áp dụng tiêu chuẩn FDA cho bao bì tiếp xúc thực phẩm, đồng thời nhiều bang ban hành EPR và quy định loại bỏ PFAS trong bao bì. Nhật Bản và Hàn Quốc đều triển khai EPR và phân loại khả năng tái chế bắt buộc, yêu cầu ghi nhãn rõ ràng về vật liệu và hướng dẫn tái chế.

Ở chiều nhập khẩu, Trung Quốc, Hàn Quốc và Thái Lan là nguồn cung chính nhờ ưu đãi thuế trong ACFTA, RCEP và ATIGA. Ba thị trường lớn nhất này chiếm tới 85,4% kim ngạch nhập khẩu; riêng thị trường Trung Quốc chiếm tới 66%, tạo ra sự phụ thuộc nhất định.

Đâu là động lực dẫn dắt thị trường bao bì?

Khảo sát mới công bố của Vietnam Report cho thấy tăng trưởng của ngành bao bì Việt Nam trong giai đoạn hiện nay không chỉ đến từ nhu cầu mở rộng sản xuất – tiêu dùng, mà còn được thúc đẩy bởi hàng loạt động lực mới mang tính dài hạn.

Các động lực này xuất phát từ cả yếu tố bên ngoài như dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, thương mại điện tử, hội nhập quốc tế, lẫn yếu tố nội tại như tiêu dùng trong nước, tiến bộ công nghệ và yêu cầu phát triển bền vững. Sự cộng hưởng của các xu hướng đó đang định hình lại cấu trúc thị trường, tạo nên những cơ hội cũng như áp lực chuyển đổi cho các DN bao bì.

Khảo sát của Vietnam Report cho thấy, trong Top 5 động lực cho sự tăng trưởng của thị trường bao bì những tháng cuối năm 2025 (Xu hướng tiêu dùng xanh, bền vững; Thương mại điện tử phát triển mạnh; Tiến bộ công nghệ và chuyển đổi số; Tiêu dùng trong nước phục hồi; Thị trường xuất khẩu phục hồi) thì xu hướng tiêu dùng xanh, bền vững đang đứng vị trí hàng đầu khi có đến gần 80% DN lựa chọn xu hướng này (Tỷ lệ này năm 2024 chỉ là 43% DN)

Người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quan tâm đến sức khỏe và môi trường, thúc đẩy nhu cầu sử dụng bao bì có khả năng tái chế, tái sử dụng hoặc sản xuất từ nguyên liệu sinh học. Các DN F&B, bán lẻ và thương mại điện tử đã đặt ra mục tiêu giảm nhựa dùng một lần, thay thế bằng các giải pháp bao bì giấy, màng đơn chất hay nhựa sinh học. Điều này tạo động lực đổi mới thiết kế, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và mở rộng thị trường bao bì xanh. Trong dài hạn, xu hướng này giúp các DN tiên phong xây dựng lợi thế cạnh tranh và củng cố vị thế tại các thị trường quốc tế vốn đề cao tính bền vững.

Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng trong nước và thị trường xuất khẩu phục hồi đang có sự “đổi ngôi”. Nếu như năm 2024 có đến 87,5% DN cho rằng tiêu dùng trong nước phục hồi là một động lực phát triển của ngành thì năm 2025, tỷ lệ này chỉ còn 45%.

Thay vào đó đã có 40,1% DN chọn thị trường xuất khẩu hồi phục là động lực tăng trưởng cho năm 2025 trong khi năm 2024 chỉ có 32% DN chọn động lực này.

Theo các chuyên gia Vietnam Report, cầu tiêu dùng nội địa tiếp tục phục hồi tích cực trong năm 2025, phản ánh qua tăng trưởng kinh tế, tổng mức bán lẻ hàng hóa và IIP. Các ngành hàng thực phẩm chế biến, đồ uống, mỹ phẩm và dược phẩm – vốn là nhóm tiêu thụ bao bì lớn nhất – đều ghi nhận sức mua tăng trở lại, tạo điểm tựa vững chắc cho sản lượng bao bì tại thị trường trong nước. Song song, xuất khẩu bao bì cũng phục hồi ổn định, tập trung vào các đối tác chủ lực, đồng thời hưởng lợi từ ưu đãi thuế quan trong các FTA.

Sự cộng hưởng giữa sức cầu nội địa và nhu cầu quốc tế cho thấy cả hai trụ cột tăng trưởng – tiêu dùng trong nước và xuất khẩu – đều đang dần phục hồi, trở thành động lực cho ngành bao bì Việt Nam duy trì đà tăng trưởng ổn định trong những năm tới.