VinaCapital: Tác động chính quyền ông Trump đối với các nền kinh tế đang bị thổi phồng

Trong bản phân tích nhanh mới đây, ông Michael Kokalari, Kinh tế gia trưởng Tập đoàn VinaCapial, đưa ra những lập luận cho rằng nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Donald Trump không đáng ngại như đồn đoán đối với Việt Nam.

Theo ông Kokalari, sau khi ông Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử hôm 5.11, nhiều quốc gia khác trên thế giới bắt đầu lo ngại về tác động của chính quyền Trump đối với nền kinh tế của họ.

“Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng những rủi ro đó đã bị thổi phồng và chúng tôi không thấy rủi ro nào rằng cuộc việc ông Trump thắng cử sẽ làm chệch hướng quỹ đạo kinh tế lành mạnh của Việt Nam”, vị chuyên gia nhận định.

Lý do chính được đưa ra là trong chiến dịch tranh cử Mỹ vừa qua, có nhiều thông tin cường điệu của giới truyền thông, dẫn đến nhận thức quá bi quan về nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, đặc biệt là hậu quả kinh tế.

Mối đe dọa về thuế quan chủ yếu là bị thổi phồng

Cả hai ứng cử viên tổng thống, Donald Trump và Kamala Harris, đều tuyên bố mang việc làm ngành sản xuất trở lại nước Mỹ nếu được bầu. Ông Trump tuyên bố sẽ áp thuế 60% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và 20-30% đối với các quốc gia khác để đạt được mục tiêu đó. VinaCapital nhận định, ông Trump muốn các nhà sản xuất Trung Quốc xây dựng nhà máy tại Mỹ và thuê công nhân Mỹ tương tự như những gì người Nhật đã làm vào những năm 1980 và 1990.

Các nhà phân tích của VinaCapital cho rằng ông Trump đã hứa áp thuế cao trong chiến dịch tranh cử vì: 1) đe dọa áp thuế (đặc biệt là đối với Trung Quốc và Mexico) là cách thu hút cử tri chính của ông Trump, đó là những công nhân bất mãn; và 2) con số 60% có thể là một con bài mặc cả cho các cuộc đàm phán trong tương lai với Trung Quốc.

Trên thực tế, tổng thống đắc cử có đội ngũ tư vấn tài giỏi về các vấn đề kinh tế và có khả năng có ảnh hưởng lớn hơn đối với ông so với những người mà ông có trong nhiệm kỳ đầu tiên và họ hiểu rõ hậu quả tiêu cực của việc áp dụng thuế quan quá khắc nghiệt đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ. Những hậu quả tiêu cực bao gồm việc ngăn chặn việc đưa các công việc sản xuất trở lại Mỹ vì thuế quan cao sẽ đẩy giá trị của đồng đôla Mỹ lên cao.

Ngoài ra, Phó Tổng thống đắc cử JD Vance trước đây thường chỉ ra rằng vai trò của đồng đôla Mỹ là đồng tiền dự trữ của thế giới đã dẫn đến việc định giá quá cao đồng tiền này, khiến việc đưa các công việc sản xuất trở lại Mỹ trở nên không kinh tế. Việc áp dụng thuế quan khắc nghiệt sẽ làm trầm trọng thêm vấn đề này.

Một thực tế khác gây lo ngại là nền kinh tế Mỹ rõ ràng đang hướng đến tình trạng "đình lạm" (tăng trưởng GDP suy giảm đi kèm lạm phát cao) tồi tệ hơn kể từ thập niên 1970 vì nhiều lý do, bao gồm cả nợ chính phủ Mỹ tăng vọt. Lạm phát Mỹ ở mức thấp khi ông Trump áp thuế đối với Trung Quốc, nhưng lần này, mức thuế cao sẽ khiến lạm phát cao trở lại.

“Ông Trump đã chứng minh rằng ông sẽ không đặt ý thức hệ lên trên kinh tế, dẫn đến ít khả năng ông hành động khiến lạm phát thêm trầm trọng, đặc biệt khi lý do chính giúp ông tái đắc cử là sự bất mãn của cử tri với nền kinh tế”, ông Kokalari nhận xét.

Chuyên gia VinaCapital cũng đưa ra một số nhận định khác về quan hệ thương mại Việt-Mỹ trong chính quyền Trump 2.0:

Thứ nhất, Trung Quốc là trọng tâm chứ không phải Việt Nam trong căng thẳng thương mại. Ông Trump khởi xướng chiến tranh thương mại Mỹ-Trung Quốc và ông Biden về cơ bản tiếp tục cuộc chiến đó, cho thấy lưỡng đảng đều coi Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh chiến lược của Mỹ. Ngược lại, VinaCapital nhiều lần đưa ra bằng chứng cho thấy sự ủng hộ nhiệt tình về mặt kinh tế đối với Việt Nam ở cấp cao nhất của Chính phủ Mỹ.

Cũng không có sự e ngại đáng kể nào của người tiêu dùng Mỹ đối với các hàng hóa sản xuất tại Việt Nam. Việt Nam có thể được coi là hữu ích trong việc từ bỏ hàng hóa giá rẻ do Trung Quốc sản xuất cho Mỹ, bởi mức lương cao và tình trạng thiếu hụt công nhân nhà máy có trình độ có thể sẽ hạn chế nỗ lực của Mỹ nhằm đưa công việc sản xuất trở lại, mà thay vào đó là tập trung cho các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Thứ hai, kỳ vọng có ít hỗn loạn hơn nhiệm kỳ trước. Trái với nhiệm kỳ trước khi Trump chưa thực sự sẵn sàng đối phó những thách thức, lần này ông đã hiểu rõ hơn về cách mọi thứ vận hành và một số lãnh đạo doanh nghiệp tư vấn cho ông, từ đó giúp ông có nhiều khả năng sẽ có cách tiếp cận tập trung hơn đối với các vấn đề liên quan đến thương mại.

Bên cạnh đó, giống như một số chuyên gia khác, VinaCapital cho rằng thặng dư thương mại lớn của Việt Nam với Mỹ có thể trở thành vấn đề trong quan hệ song phương. Năm 2023, Việt Nam có thặng dư thương mại khoảng 100 tỷ đôla Mỹ với Mỹ, mức thặng dư thương mại lớn thứ ba sau Trung Quốc và Mexico. Đến một lúc nào đó, sự mất cân bằng này sẽ gây chú ý đối với chính quyền Trump. Cũng may là điều đó có thể dễ dàng giải quyết bằng cách mua các hàng hóa có giá trị lớn như LNG và động cơ máy bay từ Mỹ.

Tựu trung lại, VinaCapital cho rằng kinh tế Việt Nam sẽ vẫn ổn ở nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Mặc dù Mỹ có thể áp mức thuế nhập khẩu mới, nhưng VinaCapital nhận định “rất ít khả năng” Mỹ sẽ áp dụng mức thuế khắc nghiệt (20-30%) đối với hàng nhập khẩu từ Việt Nam.

Hơn nữa, nếu Mỹ áp dụng mức thuế chung, chẳng hạn 5-10% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia ngoài Trung Quốc, Việt Nam sẽ vẫn giữ được lợi thế so sánh của mình so với các đối thủ cạnh tranh tiềm năng khác về dòng vốn FDI.

“Do đó, những yếu tố khiến Việt Nam trở nên hấp dẫn đối với các nhà sản xuất hiện nay và đưa hàng tỷ đôla vốn FDI chảy vào nước này sẽ tiếp tục. Tuy nhiên, Việt Nam nên bắt đầu xem xét cách thức có thể giảm thặng dư thương mại với Mỹ trước khi nó trở thành vấn đề với chính quyền mới”, chuyên gia VinaCapital kết luận.