Tôm hùm Việt ngày càng hút khách Trung Quốc

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tôm hùm xanh Việt Nam cỡ 150–300 gram/con đang được thị trường Trung Quốc đặc biệt ưa chuộng. Nhờ đó, năm 2025, xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc bùng nổ, đạt kỷ lục 858 triệu USD, tăng 208% so với năm 2024. Với kết quả này, Trung Quốc trở thành thị trường nhập khẩu tôm hùm lớn nhất của Việt Nam, chiếm gần như toàn bộ kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này (845 triệu USD).

Nhiều yếu tố cộng hưởng từ cung – cầu

Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP, mức tăng trưởng đột biến trên là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng.

Về phía cầu, tầng lớp trung lưu và giàu có tại Trung Quốc ngày càng gia tăng nhu cầu đối với thực phẩm cao cấp. Tôm hùm không chỉ được đánh giá cao về chất lượng mà còn mang ý nghĩa may mắn trong các dịp lễ, đặc biệt là Tết Nguyên đán. Đáng chú ý, dòng sản phẩm cỡ nhỏ 150–300 gram/con rất phù hợp với mô hình nhà hàng buffet hải sản đang phổ biến tại thị trường này.

Bên cạnh đó, sau khi Trung Quốc mở cửa trở lại hậu COVID-19, thu nhập người dân dần cải thiện, trong khi chính phủ nước này triển khai nhiều chính sách kích thích tiêu dùng nội địa. Đồng thời, thương mại điện tử và hệ thống bán lẻ hiện đại phát triển mạnh đã giúp tôm hùm nhập khẩu tiếp cận người tiêu dùng rộng rãi hơn. Nhờ vậy, trong 3 quý đầu năm 2025, Trung Quốc nhập khẩu gần 49.900 tấn tôm hùm, tăng 13% so với cùng kỳ – tạo dư địa lớn cho các nhà cung ứng như Việt Nam.

Nguồn cung trong nước mở rộng nhanh

Ở chiều ngược lại, để đáp ứng nhu cầu gia tăng, ngành tôm hùm Việt Nam đã mở rộng quy mô nuôi trong những năm gần đây. Các vùng nuôi trọng điểm như vịnh Xuân Đài (Phú Yên) và Cam Ranh (Khánh Hòa) phục hồi sản lượng tốt, tạo nền tảng cho xuất khẩu.

Theo VASEP, nguồn cung tôm hùm xanh trong nước hiện khá dồi dào. Trong 3 quý đầu năm 2025, Trung Quốc đã nhập 17.365 tấn tôm hùm từ Việt Nam, gấp gần 3 lần cùng kỳ năm 2024, đạt giá trị 556 triệu USD. Sản lượng này vượt xa mục tiêu 3.000 tấn theo đề án ngành đến năm 2025, phản ánh tốc độ tăng trưởng rất nhanh để đáp ứng thị trường.

Cùng với đó, diện tích và số lượng lồng nuôi cũng gia tăng đáng kể. Riêng khu vực Sông Cầu (Phú Yên) đã có hơn 27.000 lồng nuôi – trở thành một trong những trung tâm nuôi tôm hùm lớn nhất cả nước. Nhờ mở rộng quy mô và đầu tư công nghệ, Việt Nam có khả năng cung ứng khối lượng lớn cho thị trường Trung Quốc trong năm nay.

Chuyển dịch thương mại và lợi thế chính ngạch

Đáng chú ý, năm 2025 cũng ghi nhận bước chuyển quan trọng khi Trung Quốc vượt Mỹ trở thành thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam.

Trước đây, phần lớn tôm hùm xuất sang Trung Quốc theo đường tiểu ngạch, tiềm ẩn rủi ro ùn tắc và ép giá. Tuy nhiên, thời gian gần đây, hai nước đẩy mạnh chuẩn hóa thương mại, giảm phụ thuộc vào kênh không chính thức. Doanh nghiệp Trung Quốc có xu hướng nhập khẩu trực tiếp từ Việt Nam thay vì qua trung gian, đồng thời tìm kiếm cơ hội đầu tư vào chuỗi cung ứng tại chỗ.

Về phía Việt Nam, cơ quan quản lý siết chặt cấp chứng thư xuất khẩu, kiểm soát chất lượng đồng đều, qua đó nâng uy tín sản phẩm và đảm bảo cạnh tranh công bằng. Nhờ sự phối hợp này, xuất khẩu tôm hùm nói riêng và nông sản nói chung sang Trung Quốc đạt mức kỷ lục trong năm 2025.

Bên cạnh yếu tố nội tại, sự thay đổi cục diện cạnh tranh quốc tế cũng góp phần giúp tôm hùm Việt Nam bứt phá.

Trước đây, Australia là nhà cung cấp tôm hùm lớn nhất cho Trung Quốc, chiếm khoảng 50% thị phần năm 2019. Tuy nhiên, từ năm 2020, Trung Quốc áp lệnh cấm nhập khẩu tôm hùm đá từ Australia, tạo khoảng trống lớn. Dù quan hệ hai nước dần cải thiện, nhưng trong năm 2025 nguồn cung từ Australia chưa phục hồi đáng kể.

Trong khi đó, nguồn cung từ Mỹ và Canada cũng suy giảm do tác động của căng thẳng thương mại. Trung Quốc áp thuế cao đối với tôm hùm Bắc Mỹ, khiến lượng nhập từ Canada giảm 39% và từ Mỹ giảm 10% trong năm 2025. Việc các đối thủ lớn gặp khó về thuế quan và logistics đã tạo lợi thế cho Việt Nam – không chỉ nhờ mức thuế cạnh tranh hơn mà còn nhờ lợi thế địa lý giúp rút ngắn thời gian vận chuyển hàng sống.

Nhờ tổng hòa các yếu tố này, Trung Quốc gia tăng nhập khẩu từ Việt Nam, qua đó giúp tôm hùm Việt củng cố vị thế trong phân khúc cao cấp tại thị trường tỷ dân.