Xuất khẩu tôm Việt Nam sang Trung Quốc tăng hơn 60% nhờ phân khúc giá trị cao

Nhập khẩu tôm của Trung Quốc: giảm lượng, tăng giá trị

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 Trung Quốc nhập khẩu khoảng 901.000 tấn tôm, giảm khoảng 2% so với năm 2024. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu lại đạt gần 4,79 tỷ USD, tăng khoảng 5%, phản ánh rõ xu hướng ưu tiên các sản phẩm có giá trị cao, chất lượng tốt hơn thay vì nhập khẩu ồ ạt tôm giá rẻ.

Xét theo chu kỳ thời gian, nhu cầu nhập khẩu tôm của Trung Quốc có tính mùa vụ khá rõ. Lượng nhập khẩu thường tăng mạnh từ quý II, đạt đỉnh trong giai đoạn tháng 6–8, trước khi giảm dần về cuối năm. Riêng tháng 12/2025, lượng nhập khẩu chỉ đạt hơn 82.000 tấn, giảm so với cùng kỳ, song giá trị đơn hàng vẫn ở mức cao nhờ tỷ trọng sản phẩm cao cấp gia tăng.

Đáng chú ý, ngay từ tháng 1/2025, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Trung Quốc đã tăng mạnh, phản ánh nhu cầu phục hồi sớm sau giai đoạn trầm lắng. Đến giữa năm 2025, kim ngạch xuất khẩu tôm sang thị trường này tăng tốc rõ rệt, và tháng 10/2025 ghi nhận mức kim ngạch cao nhất trong năm, cho thấy Trung Quốc không chỉ là thị trường lớn về quy mô mà còn ổn định về sức mua.

Tôm Việt Nam gia tăng thị phần tại Trung Quốc nhờ chuyển dịch cơ cấu mặt hàng

Nhờ tận dụng tốt xu hướng tiêu dùng mới, xuất khẩu tôm Việt Nam sang Trung Quốc năm 2025 đạt khoảng 1,2 tỷ USD, tăng 61% so với năm 2024. Trung Quốc chính thức trở thành thị trường nhập khẩu tôm lớn nhất của Việt Nam, vượt qua nhiều thị trường truyền thống khác.

Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu cũng cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt. Nhóm tôm sống, tươi và đông lạnh (nhóm “tôm khác”) chiếm trên 65% tổng kim ngạch, tăng trưởng mạnh nhất. Bên cạnh đó, tôm hùm, tôm sú cỡ lớn và các sản phẩm phục vụ phân khúc nhà hàng – tiêu dùng cao cấp ngày càng được ưa chuộng. Ngược lại, tôm chân trắng giá rẻ chịu áp lực cạnh tranh lớn từ Ecuador và Ấn Độ, khiến doanh nghiệp Việt Nam không đặt trọng tâm vào phân khúc này.

Trước sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, các doanh nghiệp tôm Việt Nam đã điều chỉnh chiến lược theo hướng bài bản và dài hạn.

Thứ nhất, tập trung vào phân khúc giá trị cao. Thay vì cạnh tranh bằng giá, doanh nghiệp Việt đẩy mạnh các dòng sản phẩm như tôm hùm, tôm sú kích cỡ lớn, tôm tươi sống và tôm đông lạnh chất lượng cao. Đây là những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của tầng lớp trung lưu và khách hàng nhà hàng – khách sạn tại Trung Quốc.

Thứ hai, đầu tư vào truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp lớn đã xây dựng chuỗi nuôi – chế biến – xuất khẩu khép kín, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường Trung Quốc về an toàn thực phẩm và minh bạch nguồn gốc.

Thứ ba, mở rộng kênh phân phối và xây dựng thương hiệu. Bên cạnh kênh xuất khẩu truyền thống, doanh nghiệp Việt Nam tăng cường hợp tác với các nhà phân phối nội địa Trung Quốc, đưa sản phẩm vào hệ thống bán lẻ hiện đại, siêu thị cao cấp và các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Một số doanh nghiệp còn tận dụng hình thức livestream bán hàng – xu hướng tiêu dùng mới tại Trung Quốc – để tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng cuối.

Thị trường Trung Quốc tiếp tục mang lại cơ hội tăng trưởng dài hạn cho tôm Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho thực phẩm chất lượng và an toàn. Tuy nhiên, thách thức vẫn hiện hữu khi áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, yêu cầu kiểm soát chất lượng ngày càng nghiêm ngặt, cùng với rủi ro về logistics và biến động chính sách thương mại.