Xung đột Israel-Iran tác động thế nào tới giá xăng dầu thế giới?

Cho đến nay, giá xăng tại trạm xăng vẫn ở mức thấp và ổn định. Giá xăng tương đối rẻ đã giúp giảm lạm phát và bù đắp cho mối lo ngại của người tiêu dùng về mức thuế cao ngất ngưởng.

Trong khi giá xăng có xu hướng tăng nhẹ trong những tháng ấm hơn khi mọi người bắt đầu kỳ nghỉ hè, mọi thứ đã thay đổi kể từ cuộc tấn công bất ngờ của Israel vào Iran, một cuộc tấn công mà Tehran đã tuyên bố sẽ đáp trả.

Các nhà phân tích cho biết mức độ nghiêm trọng của phản ứng của Iran và liệu nó có làm chệch hướng dòng dầu chảy ra khỏi Trung Đông hay không sẽ giúp xác định giá xăng sẽ tăng như thế nào.

Giá dầu tăng vọt ngay lập tức khi thị trường chuẩn bị cho một cuộc xung đột rộng lớn hơn, một cuộc xung đột gây nguy hiểm cho nguồn cung cấp năng lượng quan trọng của khu vực. Dầu thô của Hoa Kỳ đã tăng vọt tới 14% qua đêm, trước khi giảm trở lại.

Tính đến giữa trưa thứ Sáu, giá dầu thô đã tăng 6%, hướng đến mức tăng trong một ngày lớn nhất kể từ tháng 4 năm 2023. Trong tuần, giá dầu đã tăng khoảng 12%, mức tăng lớn nhất kể từ tháng 10 năm 2022 khi OPEC cắt giảm mạnh sản lượng dầu.

"Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đỉnh điểm của tình hình này, nhưng việc Iran gọi các cuộc tấn công là lời tuyên chiến không phải là điềm lành cho dòng chảy của dầu", Patrick De Haan, Phó chủ tịch phân tích dầu mỏ tại GasBuddy, một nền tảng theo dõi nhiên liệu, cho biết.

Nhưng giá xăng có khả năng sẽ tăng đáng kể trong những ngày tới do giá dầu thô tăng.

"Tôi dự đoán giá xăng sẽ tăng vọt, nhưng không quay trở lại mức cao kỷ lục", De Haan cho biết.

"Nhưng rủi ro là chúng ta sẽ thấy các sự cố ở Trung Đông vượt ra ngoài biên giới. Liệu bạo lực có lan rộng không? Liệu dòng chảy dầu có bị ảnh hưởng không?".

Cuộc tấn công Ukraine của Nga đã khiến giá dầu và xăng tăng vọt vào đầu năm 2022, cuối cùng đẩy giá xăng lên mức kỷ lục.

Rất may, giá năng lượng bước vào cuộc khủng hoảng này ở mức tương đối thấp.

Lo ngại về cú sốc nguồn cung

Vẫn còn sự không chắc chắn đáng kể về mức giá xăng và dầu sẽ tăng cao như thế nào vì phản ứng của Iran vẫn chưa rõ ràng.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu Iran leo thang tình hình một cách đáng kể bằng cách tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng khu vực hoặc quân nhân Hoa Kỳ, giá dầu có thể tăng cao hơn nhiều.

"Giá dầu đã tăng vọt… và điểm hạ cánh cuối cùng của nó có thể phụ thuộc vào việc Iran có khôi phục lại chiến lược năm 2019 và nhắm mục tiêu vào các tàu chở dầu, đường ống và các cơ sở năng lượng quan trọng trên khắp khu vực hay không", Helima Croft, Giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, đã viết trong một lưu ý gửi cho khách hàng vào thứ Sáu.

Nỗi lo sợ lớn nhất là Iran sẽ trả đũa bằng cách nhắm vào Eo biển Hormuz, một vùng nước hẹp ngăn cách Vịnh Ba Tư với các đại dương toàn cầu và là điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất trên hành tinh. Iran đã từng đe dọa sẽ làm như vậy.

"Trong kịch bản không thể xảy ra là Iran làm gián đoạn dòng chảy qua Eo biển Hormuz, chúng ta có thể thấy một cú sốc cung đáng kể với việc giá dầu tăng mạnh", Jorge León, người đứng đầu bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, đã viết trong một báo cáo vào thứ Sáu.

Đó là bởi vì khoảng 21 triệu thùng dầu di chuyển qua Eo biển Hormuz mỗi ngày, chiếm khoảng một phần năm lượng tiêu thụ hàng ngày của thế giới, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ.

Nhưng Rystad Energy cho biết nếu Iran lựa chọn phản ứng "hạn chế" hơn, chỉ tập trung vào các địa điểm quân sự của Israel, thì phản ứng của thị trường dầu mỏ có thể vẫn "kiềm chế và tạm thời". Và điều đó sẽ hạn chế mức tăng giá xăng.

Giá dầu sẽ trở lại mức 100 USD/thùng?

Bất kỳ nỗ lực nào nhằm phá vỡ hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz cũng sẽ phải đối mặt với Hải quân Hoa Kỳ, lực lượng này đang ở gần khu vực này một phần là để đối phó với mối đe dọa như vậy.

Croft, cựu chuyên gia phân tích của CIA, cho biết sẽ "cực kỳ khó khăn để Iran đóng cửa eo biển trong thời gian dài do sự hiện diện của Hạm đội 5 của Hoa Kỳ tại Bahrain".

Tuy nhiên, Croft lưu ý rằng Iran có thể tấn công tàu chở dầu và rải mìn trên tuyến đường thủy này để phá vỡ giao thông.

Goldman Sachs ước tính giá dầu có thể tăng vọt lên hơn 100 USD một thùng nếu có "sự gián đoạn kéo dài" đối với Eo biển Hormuz, vì một sự kiện không chắc chắn như vậy có thể ngăn cản các nhà sản xuất cốt lõi của OPEC, như Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, tăng sản lượng.

Tuy nhiên, Goldman Sachs coi sự gián đoạn đối với Eo biển Hormuz là "ít có khả năng xảy ra hơn nhiều" và vào thứ Sáu chỉ tăng nhẹ dự báo giá dầu vào mùa hè.

"Chúng tôi vẫn cho rằng không có sự gián đoạn nào đối với nguồn cung dầu ở Trung Đông", các chiến lược gia của Goldman Sachs do Daan Struyven, đồng trưởng nhóm nghiên cứu hàng hóa của ngân hàng, viết trong một báo cáo gửi cho khách hàng.

OPEC sẽ phản ứng thế nào?

Nhưng nếu giá dầu tiếp tục tăng đột biến, người ta có thể thực hiện một số bước để giúp nguồn cung đáp ứng nhu cầu.

Một lựa chọn là Ả Rập Xê Út và các quốc gia OPEC khác có thể đẩy nhanh mức tăng sản lượng, vốn đã bắt đầu vào đầu năm nay.

Croft của RBC cho biết: "Chúng tôi dự đoán rằng Tổng thống Trump sẽ tìm kiếm các thùng dầu dự phòng của OPEC để cố gắng kiềm chế giá cả và bảo vệ người tiêu dùng khỏi tác động kinh tế của cuộc xung đột ở Trung Đông".

Goldman Sachs cho rằng nếu xuất khẩu dầu của Iran giảm 1,76 triệu thùng mỗi ngày trong cuộc xung đột, sản lượng cốt lõi của OPEC+ sẽ bù đắp một nửa lượng thiếu hụt của Iran.

Trong kịch bản đó, Goldman Sachs ước tính rằng giá dầu thô Brent sẽ tăng lên trên 90 USD một thùng trước khi giảm trở lại mức từ 60 đến 70 USD vào năm tới.

Dự trữ dầu khẩn cấp

Một lựa chọn khác: Hoa Kỳ và các nước tiêu thụ dầu lớn khác có thể giải phóng các dự trữ dầu khẩn cấp, như họ đã làm vào năm 2022.

Cựu Tổng thống Joe Biden đã tích cực rút Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) để ngăn giá xăng tăng cao hơn nữa sau khi Nga tấn công Ukraine.

"Chúng tôi sẵn sàng hành động nếu cần thiết", Fatih Birol, Giám đốc điều hành của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, cho biết trong một bài đăng trước đó vào thứ Sáu.

Birol cho biết IEA, một tổ chức liên chính phủ điều phối việc sử dụng trữ lượng dầu của các quốc gia thành viên, đang 'tích cực theo dõi' tình hình và lưu ý rằng hệ thống an ninh dầu mỏ của nhóm có hơn 1,2 tỷ thùng dự trữ dầu khẩn cấp.

OPEC, đại diện cho các nước sản xuất dầu, đã phản đối mạnh mẽ những bình luận đó vào thứ Sáu.

Trong một tuyên bố trên X, Tổng thư ký OPEC lập luận rằng tuyên bố của IEA "gây ra báo động giả và tạo ra cảm giác sợ hãi trên thị trường thông qua việc nhắc lại nhu cầu không cần thiết là có thể sử dụng dự trữ dầu khẩn cấp".

Tuy nhiên, việc giải phóng dầu khẩn cấp là một lựa chọn mà ông Trump ít nhất có thể nhắm tới để hạ nhiệt giá năng lượng nếu tình hình ở Trung Đông leo thang.