Tỷ phú Lý Gia Thành gặp rắc rối khi bán cảng kênh đào Panama

Trung Quốc tỏ ra tức giận khi phía bên mua cảng kênh đào Panama có sự có mặt của công ty đầu tư BlackRock Inc. của Hoa Kỳ

Trong tuần qua, các văn phòng phụ trách các vấn đề Hong Kong của Bắc Kinh đã đăng tải những bình luận gay gắt từ một cơ quan truyền thông địa phương do nhà nước hậu thuẫn về thỏa thuận tạm thời của Hutchison, công ty do gia đình ông Lý kiểm soát.

Điều đó đặt ra câu hỏi về thỏa thuận và nêu bật những khó khăn mà các doanh nghiệp Hong Kong phải đối mặt khi họ buộc phải cân bằng giữa yêu cầu từ Bắc Kinh về lòng trung thành với quốc gia và lợi ích tư bản của riêng họ tại trung tâm tài chính châu Á.

Tỷ phú Lý Gia Thành, ông trùm giàu nhất Hong Kong

Được mệnh danh là 'Siêu nhân', tỷ phú Lý Gia Thành nằm trong số 50 người giàu nhất thế giới, khi Forbes ước tính giá trị tài sản ròng của ông là 38 tỷ USD.

Tỷ phú Lý Gia Thành, năm nay 96 tuổi, đã rời khỏi vị trí Chủ tịch của CK Hutchison vào năm 2018 để nghỉ hưu, trao quyền kế nhiệm ông cho người con trai cả Victor. Nhưng ông vẫn là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất của Hong Kong.

Câu chuyện từ nghèo khó đến giàu có của tỷ phú Lý Gia Thành song song với sự trỗi dậy của mảnh đất từng là thuộc địa của Anh quốc.

Đế chế kinh doanh của ông tác động đến hầu hết mọi khía cạnh của cuộc sống hàng ngày ở Hong Kong, từ bất động sản và siêu thị đến viễn thông và tiện ích.

Trên toàn cầu, tập đoàn của ông sở hữu các tài sản bao gồm chuỗi hiệu thuốc Superdrug của Anh và nhà điều hành mạng điện thoại di động Three của Châu Âu.

Một công ty con của Hutchison đã vận hành các cảng ở cả hai đầu của kênh đào Panama kể từ năm 1997. Đó là một lý do khiến Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cáo buộc Trung Quốc can thiệp vào hoạt động của tuyến đường vận chuyển quan trọng này.

Mối quan hệ của tỷ phú Lý Gia Thành với Bắc Kinh

Ảnh hưởng của tỷ phú Lý Gia Thành không chỉ giới hạn ở kinh doanh. Ông đã gặp gỡ các nhà lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc và từng phục vụ trong ủy ban tinh hoa nơi lựa chọn nhà lãnh đạo Hong Kong.

Các chuyên gia về mối quan hệ giữa Bắc Kinh và Hong Kong cho biết các nhà lãnh đạo Trung Quốc từng hiểu rằng sự hỗ trợ từ khu vực doanh nghiệp là rất quan trọng để duy trì hệ thống tư bản chủ nghĩa của Hong Kong.

Nó có vai trò chiến lược quan trọng đối với nền kinh tế Trung Quốc đại lục, xét đến vai trò của mạng lưới và nguồn lực toàn cầu của họ trong sự phát triển của đất nước.

Vì vậy, tỷ phú Lý Gia Thành đã có ảnh hưởng chính trị đáng kể.

Nhưng tỷ phú Lý Gia Thành đã phải đối mặt với sự chỉ trích về một số quyết định kinh doanh, khi ông bán một số tài sản ở Trung Quốc đại lục vào năm 2015, một bài báo của Trung Quốc đã cáo buộc ông là 'người vô đạo đức'.

Trong các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ năm 2019, tỷ phú Lý Gia Thành đã bị một số người ủng hộ Bắc Kinh chỉ trích vì sự mơ hồ được cho là của ông về tình hình bất ổn.

Một số nhà lãnh đạo doanh nghiệp Hong Kong khác đã áp dụng lập trường cứng rắn hơn.

Thỏa thuận cảng Panama

CK Hutchison tuyên bố hôm 4/3 rằng họ sẽ bán toàn bộ cổ phần của mình tại Hutchison Port Holdings và Hutchison Port Group Holdings cho một tập đoàn bao gồm công ty con của BlackRock là Global Infrastructure Partners và Terminal Investment Limited, do Diego Aponte, con trai của một công ty vận tải biển người Ý làm ​​Chủ tịch, người mà gia đình được cho là có mối quan hệ lâu dài với tỷ phú Lý Gia Thành.

Nếu được chấp thuận, thỏa thuận trị giá gần 23 tỷ USD bao gồm 5 tỷ USD tiền nợ, sẽ trao cho liên doanh quyền kiểm soát 43 cảng ở 23 quốc gia, bao gồm các cảng Balboa và Cristobal, nằm ở hai đầu kênh đào.

Giao dịch này không bao gồm các cảng ở Hong Kong hoặc Trung Quốc đại lục.

CK Hutchison cho biết giao dịch này hoàn toàn mang tính chất thương mại.

Thỏa thuận làm hài lòng ông Trump nhưng lại khiến Bắc Kinh tức giận.

Các bình luận trên các bài đăng phổ biến về thỏa thuận này trên nền tảng truyền thông xã hội Trung Quốc Weibo có xu hướng chỉ trích nhiều hơn là ủng hộ tỷ phú Lý Gia Thành.

Đặc khu trưởng Hong Kong Lý Gia Siêu (John Lee Ka-chiu) đã tránh chỉ trích trực tiếp thỏa thuận và ông Trump, nhưng đã nói với các phóng viên vào hôm thứ Ba rằng chính phủ của ông phản đối các chiến thuật bắt nạt trong quan hệ kinh tế và thương mại quốc tế, đồng thời nhắc lại lập trường của Bắc Kinh.

Cảng biển mang giá trị địa chính trị

Một số báo cáo chưa được xác nhận cho rằng các nhà lãnh đạo Trung Quốc tức giận vì không được tham vấn trước về thỏa thuận này.

George Chen, Giám đốc điều hành của The Asia Group tại Hong Kong, một công ty tư vấn chính sách và kinh doanh có trụ sở tại Washington, cho biết Bắc Kinh có thể đã thất vọng vì gần như không có thời gian để đưa ra phản hồi trước.

Wilson Chan, đồng sáng lập của Viện Pagoda, một nhóm nghiên cứu tập trung vào chính sách công và nền kinh tế chính trị toàn cầu, cho biết cảng biển là tài sản chiến lược có giá trị và các giao dịch liên quan đến cảng biển luôn nhạy cảm.

Không rõ liệu áp lực từ Bắc Kinh có ảnh hưởng đến thỏa thuận này hay không, thỏa thuận này phải được chính phủ Panama chấp thuận.

Chan cho biết việc hủy bỏ thỏa thuận sẽ rất rủi ro.

CK Hutchison chưa bình luận về tranh cãi này.

Công ty đã báo cáo kết quả tài chính năm 2024 vào thứ Năm tuần rồi, nhưng không tổ chức họp báo.

Victor Li không đề cập đến thỏa thuận trong tuyên bố của Chủ tịch CK Hutchison nhưng cho biết môi trường hoạt động kinh doanh của tập đoàn dự kiến ​​sẽ bất ổn và khó lường.

Ông cho biết ông dự đoán sẽ có những trở ngại tiềm tàng đối với các cảng và dịch vụ liên quan của công ty vào đầu năm 2025 khi các hãng tàu chuyển sang liên minh mới và rủi ro địa chính trị đang diễn ra tác động đến thương mại toàn cầu.