Nghị quyết 244 của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 được cho là có nhiều điểm nhấn và đột phá so với những năm trước. Xung quanh vấn đề này, Tạp chí Nhà đầu tư/Nhadautu.vn đã có cuộc trao đổi với ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội.
Nhìn lại kinh tế - xã hội năm 2025 có những kết quả đáng ghi nhận, ông ấn tượng những thành tựu nào nhất trong năm vừa qua?
Ông Phan Đức Hiếu: Tôi không bình luận con số vì những kết quả, thành tựu ấn tượng thì như chúng ta đã biết. Nhìn lại 2025 là một năm khó khăn, nhiều biến động nên những cái kết quả mà chúng ta đạt được theo tôi rất đáng ghi nhận và trân trọng.
Nhưng ngoài những cái kết quả đó, tôi thấy chúng ta có một điểm rất mạnh là chính sách an sinh xã hội làm rất tốt như: Xóa nhà tạm, nhà dột nát, hỗ trợ chỗ ở cho đồng bào bị thiên tai, bão lũ. Đồng thời thực hiện 3 chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số. Và như vậy, các chỉ số phát triển con người đều đạt được kết quả rất là tốt.
Để đạt được kết quả của năm 2025, trước hết rất ghi nhận sự đóng góp từ phía cộng đồng doanh nghiệp, các thành phần kinh tế là trực tiếp nhất.
Thứ hai là của người dân. Tôi chưa thấy ở đâu doanh nghiệp và người dân lại đồng thuận như ở Việt Nam chúng ta. Doanh nghiệp, người dân ủng hộ, hợp tác với những thay đổi chính sách về thể chế trong thời gian vừa qua như ở nước ta. Điều này rất đáng phát huy. Đây cũng sẽ là một cái điểm tích cực trong những năm tiếp theo.
Về phía Nhà nước, tôi thấy giai đoạn vừa qua, nói chung đặc biệt những năm gần đây, chúng ta thể hiện sự điều hành, tâm thế điều hành kinh tế - xã hội có sự thay đổi rất lớn. Cái tâm thế đó chuyển từ bị động sang chủ động hơn rất nhiều.
Trong một lần tọa đàm, ông Vũ Minh Khương (giảng viên trường Đại học Chính sách công Singapore) nói về sự điều hành của Chính phủ chúng ta đóng góp vào cho kết quả giai đoạn vừa qua và đặc biệt trong những năm gần đây thì ông ấy dùng 4 cái chữ Q: Một là Quyết tâm; hai là Quyết liệt; ba là Quyết đoán; thứ tư là Quả cảm. Đấy là 4 điểm mà tôi thấy rất đúng với 2025.
Tại Nghị quyết 224/2025/QH15 về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, Quốc hội đã giao Chính phủ những mục tiêu tổng quát và chỉ tiêu chủ yếu nào, thưa ông?
Ông Phan Đức Hiếu: Năm 2026 là năm có ý nghĩa quan trọng, đang diễn ra Đại hội lần thứ XIV của Đảng, tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Năm đầu triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, bước vào "Kỷ nguyên vươn mình" phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc.
Đáng chú ý, nghị quyết 244 của Quốc hội đặt mục tiêu tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP) phấn đấu từ 10% trở lên. Ở đây tôi nhấn mạnh đến từ "phấn đấu". Có nghĩa là thể hiện sự quyết tâm rất mạnh mẽ.
Chỉ tiêu này là một quyết tâm rất mạnh mẽ nhưng đây cũng là chỉ tiêu rất khó khăn và rất thách thức. Tuy nhiên, tôi cho rằng chúng ta cũng không có lựa chọn nào khác. Nếu không đạt chỉ tiêu tăng trưởng này, chúng ta không đạt được chỉ tiêu tăng trưởng 2030 và 2045 nên không có lựa chọn nào khác.
Như vậy, chúng ta phải quyết tâm thôi: Đã quyết tâm rồi thì phải quyết tâm hơn nữa; đã quyết liệt rồi thì quyết liệt hơn nữa; đã quyết đoán rồi thì phải quyết đoán hơn nữa; đã quả cảm rồi thì phải tiếp tục quả cảm hơn nữa.
Những nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết 244 để thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 có những đột phá gì so với những năm trước đây?
Ông Phan Đức Hiếu: Trong 11 nhóm nhiệm vụ và giải phóng chủ yếu, giải pháp trọng tâm và quan trọng nhất vẫn phải nhấn mạnh đến tăng trưởng, nhưng phải gắn với ổn định kinh tế vĩ mô kiểm soát lạm phát và đảm bảo các cân đối lớn của kinh tế. Mặc dù theo đánh giá thì việc giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát sẽ chịu rất nhiều sức ép và cũng hết sức khó khăn trong giai đoạn tới đây.
Năm 2025, chúng ta đặt giải pháp thứ nhất là cải cách thể chế. Nhưng năm nay (2026) với bối cảnh mới, mục tiêu phát triển mới nhấn mạnh đến giải pháp mục tiêu tăng trưởng này là giải pháp trụ cột và căn cơ.
Nhóm nhiệm vụ thứ hai là cải cách thể chế có một số điểm mới. Bây giờ, thể chế không chỉ còn dừng lại ở đột phá của đột phá, mà cải cách thể chế bây giờ được nhấn mạnh đến phải biến nó thành lợi thế cạnh tranh quốc gia.
Trước đây, các yêu cầu về cải cách thể chế vẫn đặt trọng tâm đó là các quy định pháp luật mà hạn chế hoặc rào cản cho hoạt động sản xuất kinh doanh thì cắt giảm, đơn giản hóa.
Lần này đặt ra một yêu cầu còn cao hơn so với yêu cầu của những năm trước đây là năm 2026, cắt giảm, đơn giản hóa 100% điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết hoặc mâu thuẫn, chồng chéo hoặc quy định chung chung, không cụ thể, không rõ ràng; bãi bỏ 100% điều kiện đầu tư kinh doanh của các ngành, nghề không thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư. Tức là toàn bộ, nghĩa mạnh hơn rất nhiều so với các yêu cầu trước đây.
Ngoài ra cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024. Thậm chí, yêu cầu này còn cao hơn rất nhiều so với yêu cầu của Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về kinh tế tư nhân, chỉ đặt ra yêu cầu cắt giảm tối thiểu 30%.
Một điểm nữa là nhấn mạnh nhiều hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước, hoàn thiện bộ máy quản lý, điều hành để phục vụ phát triển. Kịp thời tháo gỡ khó khăn, khắc phục những bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo trong các quy định liên quan đến hoạt động của bộ máy mới, nhất là cấp cơ sở.
Điều này hướng đến là phải sớm hoàn thiện cho các bộ máy hoạt động một cách trơn tru, chuyên nghiệp. Giải quyết hiệu quả hoạt động kinh tế - xã hội, phục vụ doanh nghiệp, người dân.
Một nhiệm vụ, giải pháp cũng được nhấn mạnh rất nhiều nhưng không hẳn làm hoàn toàn mới. Đó là: Xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính, thúc đẩy cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Theo đó, để đạt được chỉ tiêu tăng trưởng, chúng buộc phải đổi mới cái mô hình tăng trưởng và lấy động lực ở đây là chuyển đổi số, lấy khoa học công nghệ và năng suất. Nghị quyết 244 nhấn mạnh yêu cầu không chỉ đạt các chỉ tiêu tăng trưởng về mặt con số, các giải pháp, nhiệm vụ này hướng đến cả về mặt nâng cao chất lượng của tăng trưởng.
Một điểm rất mới, tôi thấy ở Nghị quyết 244 là chúng ta đẩy mạnh rất nhiều để tăng trưởng đạt được mục tiêu thì chất lượng của nguồn nhân lực trở nên rất quan trọng.
Cụ thể, đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực hiện đại, chất lượng cao trong các ngành, lĩnh vực ưu tiên, mới nổi, công nghệ cao; tạo đột phá để thúc đẩy mạnh mẽ nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
Tại kỳ họp thứ 10 cuối năm 2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua nhiều đạo luật nhằm thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực, từ khoa học đổi mới sáng tạo, nghiên cứu ứng dụng học công nghệ, Luật Giáo dục….
Tôi rất mong muốn Chính phủ để thực thi nhiệm vụ này trong Nghị quyết thì Chính phủ phải khẩn trương ban hành các cái văn bản hướng dẫn thi hành các luật, loạt các nghị quyết về y tế, giáo dục, khoa học và công nghệ, để sớm đi vào cuộc sống.
Bởi vì để đạt được mục tiêu tăng trưởng, mọi hoạt động phải rất khẩn trương và phải đúng, kịp thời. Nếu chậm trễ đều có tác động không tốt, nên là tránh tình trạng chậm ban hành các văn bản hướng dẫn làm giảm hiệu lực của các chính sách liên quan đến phát triển nguồn nhân lực.
Điểm cuối cùng tôi muốn nói về đột phá của Nghị quyết 244 là tiếp tục phát huy kết quả hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế. Việt Nam cũng đã rất thành công trong chủ trương ngoại giao kinh tế gắn với các chuyên đề.
Ví dụ, trong thời gian COVID-19 là ngoại giao vaccine, thời gian gần đây chúng ta gọi là ngoại giao kinh tế. Và lần này, chúng ta cũng đẩy mạnh ngoại giao công nghệ, ngoại giao đa phương. Và hướng đến là tâm thế không chỉ là điều hành tham gia, ngoại giao, đối ngoại với tâm thế chủ động, dẫn dắt.
Điều này đóng góp rất tích cực tạo ra các cái quan hệ, các nền tảng cho các hoạt động kinh tế. Ngay cả cộng đồng doanh nghiệp người Việt Nam ở nước ngoài mong muốn phát huy chính sách ngoại giao này, biến thành ngoại giao kinh tế, ngoại giao Nhân dân, ngoại giao doanh nghiệp. Nâng cao cái vị thế, vai trò cũng như mở rộng các cơ hội hoạt động đầu tư của doanh nghiệp nói chung.
Để Nghị quyết 244 sớm đi vào cuộc sống, Quốc hội sẽ giám sát Chính phủ thực hiện các nhóm nhiệm vụ, giải pháp này như thế nào?
Ông Phan Đức Hiếu: Tới đây, Chính phủ sẽ ban hành Nghị quyết 01 về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026. Quốc hội cũng thường xuyên giám sát tiến độ thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu cũng như nhiệm vụ, giải pháp kinh tế - xã hội trong Nghị quyết 244 đã giao cho Chính phủ.
Xin trân trọng cảm ơn ông!