Vỡ mộng 'Thung lũng Silicon' giữa lòng TP.HCM

Khởi động từ cuối năm 2015 và chính thức khởi công vào tháng 8/2016, dự án Công viên Sài Gòn Silicon (Saigon Silicon City) tại Khu công nghệ cao TP.HCM do Công ty CP Công viên Sài Gòn Silicon làm chủ đầu tư từng là một trong những dự án trọng điểm nhận được sự kỳ vọng rất lớn từ chính quyền và cộng đồng công nghệ.

Với quy mô hơn 51 ha (tương đương 510.222,6 m2) nằm tại vị trí đắc địa (lô I-6 và I-7, đường D1, Khu công nghệ cao, phường Tăng Nhơn Phú), dự án có tổng mức đầu tư ban đầu hơn 858 tỷ đồng (khoảng 40 triệu USD). Mục tiêu của dự án là xây dựng một đô thị thông minh chuẩn quốc tế theo mô hình Silicon Valley (Mỹ), trở thành nơi quy tụ các trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D), vườn ươm khởi nghiệp và thu hút nguồn lực trí thức kiều bào cũng như các tập đoàn công nghệ hàng đầu.

Theo tính toán thời điểm đó, khi lấp đầy, dự án dự kiến thu hút khoảng 1,5 tỷ USD từ 24 doanh nghiệp công nghệ cao. Tuy nhiên, trái ngược với những viễn cảnh tươi đẹp ngày khởi công, quá trình triển khai dự án lại rơi vào cảnh bế tắc kéo dài. Sau khi nhận bàn giao đất và tiến hành xây dựng, chủ đầu tư đã liên tục trễ tiến độ cam kết.

Đến thời điểm kiểm tra, trên diện tích rộng lớn 51 ha ngay trung tâm Khu Công nghệ cao TP.HCM chỉ xuất hiện một tòa nhà 6 tầng xây dở dang, một khối nhà mới xong phần móng cùng hạ tầng ngổn ngang, sắt thép hoen gỉ và cỏ dại mọc rậm rạp. Từ năm 2019, mọi hoạt động thi công tại công trường dường như hoàn toàn ngưng trệ, không có công nhân làm việc.

Hồi tháng 9/2020, Thanh tra Sở KH&ĐT TP.HCM (cũ) đã ban hành kết luận thanh tra, chỉ ra hàng loạt vi phạm nghiêm trọng của nhà đầu tư trong việc chấp hành pháp luật về đầu tư và tiến độ thực hiện dự án. Việc ôm diện tích đất "vàng" khổng lồ nhưng không triển khai không chỉ làm lãng phí nguồn lực tài nguyên đất đai của thành phố mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư chung của Khu công nghệ cao, nơi vốn đã quy tụ nhiều tập đoàn đa quốc gia lớn như Intel, Samsung hay Nidec.

Trước tình trạng dự án "trùm mền" nhiều năm không có khả năng khắc phục, Ban quản lý Khu công nghệ cao TP.HCM đã phối hợp cùng các sở, ngành tham mưu các thủ tục chấm dứt dự án. Cụ thể, tháng 6/2024, Ban quản lý Khu công nghệ cao ban hành quyết định về việc chấm dứt hoạt động dự án đầu tư. Đến tháng 7 cùng năm, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư của dự án chính thức bị thu hồi.

Mới đây, UBND TP.HCM đã ban hành quyết định thu hồi toàn bộ 510.222,6 m2 đất tại Lô I-6 và I-7 thuộc dự án theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 82 Luật Đất đai năm 2024, sau khi dự án đã hết thời hạn 24 tháng gia hạn sử dụng đất.

Quyết định của UBND TP.HCM cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị liên quan thu hồi và quản lý đất. Trong đó, Ban quản lý Khu công nghệ cao chủ trì tiếp nhận lại khu đất, lập biên bản bàn giao, niêm yết công khai và quản lý chặt chẽ, tránh tình trạng lấn chiếm.

Công ty CP Công viên Sài Gòn Silicon có trách nhiệm nộp đầy đủ các nghĩa vụ tài chính còn nợ về tiền thuê đất, tiền sử dụng công trình hạ tầng và phí an ninh trật tự. Việc xử lý các tài sản gắn liền với đất dở dang sẽ được phối hợp với TAND Khu vực 1 - TP.HCM và thực hiện theo quy định của Luật Phá sản và Luật Đất đai.

Sự thất bại của dự án Sài Gòn Silicon City là bài học đắt giá trong việc thẩm định năng lực thực tế của nhà đầu tư, đồng thời khẳng định quyết tâm của TP.HCM trong việc kiên quyết thu hồi các dự án chậm tiến độ, gỡ bỏ "điểm nghẽn" tài nguyên để nhường chỗ cho các nhà đầu tư thực chất và hiệu quả hơn.