VN-Index lao dốc hơn 100 điểm, nhà đầu tư nên làm gì?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang trải qua một phiên giao dịch ngày 9/3 đầy biến động khi VN-Index giảm hơn 100 điểm ngay từ đầu phiên và duy trì sắc đỏ trong phần lớn thời gian giao dịch.

Áp lực bán lan rộng trên nhiều nhóm cổ phiếu, thậm chí nhiều mã giảm hết biên độ với dư bán sàn lên đến hàng chục triệu cổ phiếu. Điều này phản ánh tâm lý thận trọng và có phần hoảng loạn của nhà đầu tư trước những biến động mạnh từ thị trường quốc tế, đặc biệt là cú sốc tăng giá của dầu thô.

Phiên giảm mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam được nhiều chuyên gia nhìn nhận là kết quả của sự cộng hưởng giữa yếu tố tâm lý toàn cầu và áp lực kỹ thuật trong nước. Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị bên ngoài gia tăng và giá dầu biến động mạnh, các khuyến nghị chung đều hướng đến việc kiểm soát rủi ro, giảm đòn bẩy và chờ tín hiệu ổn định hơn từ thị trường.

Ông Nguyễn Thanh Lâm, Giám đốc Nghiên cứu Phân tích Khối Khách hàng cá nhân tại Công ty Chứng khoán Maybank (MSVN), cho rằng diễn biến tiêu cực của thị trường trong phiên hôm nay xuất phát từ cả yếu tố tâm lý lẫn kỹ thuật.

Theo ông, yếu tố tâm lý đóng vai trò lớn khi thị trường chứng khoán thế giới giảm mạnh, trong khi giá dầu bật tăng tới 20–25% chỉ trong thời gian ngắn. Điều này phản ánh việc rủi ro hiện nay mang tính toàn cầu và khu vực. Trong bối cảnh đó, khó có thể lượng hóa chính xác kịch bản tiếp theo của thị trường.

Bên cạnh đó, yếu tố kỹ thuật cũng tạo áp lực đáng kể khi thị trường đối diện nguy cơ giải chấp margin. Trong giai đoạn trước, tỷ lệ sử dụng đòn bẩy của nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán không thấp. Khi áp lực bán xuất hiện, hiện tượng “call chéo” có thể khiến ngay cả các cổ phiếu có nền tảng tốt cũng bị bán sàn hàng loạt. Những giao dịch này mang tính cưỡng bức, không phản ánh mong muốn thực sự của nhà đầu tư nhưng lại khiến biến động thị trường trở nên cực đoan hơn.

Trong bối cảnh đó, ông Lâm khuyến nghị nhà đầu tư nên chấp nhận sự khó đoán của thị trường và ưu tiên giảm rủi ro. “Chúng ta đang đối diện với những yếu tố không thể kiểm soát. Vì vậy, việc thu hẹp hoạt động đầu tư và giảm tỷ trọng cổ phiếu là cần thiết, bất kể danh mục đang lãi hay lỗ”, ông nói.

Ngoài ra, nhà đầu tư cũng cần tính đến khả năng lạm phát gia tăng nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao và nguồn cung dầu bị thắt chặt. Chiến lược phù hợp lúc này không phải là cố dự đoán kịch bản thị trường mà là hạ tỷ trọng cổ phiếu, chờ đến khi căng thẳng bên ngoài hạ nhiệt mới tính đến việc gia tăng trở lại. Một số nhóm cổ phiếu có thể hưởng lợi từ giá dầu, nhưng tổng tỷ trọng cổ phiếu trong danh mục vẫn nên giữ ở mức thấp.

Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng thị trường có dấu hiệu phản ứng phần nào thái quá trước các diễn biến căng thẳng địa chính trị từ bên ngoài.

Theo ông Minh, căng thẳng tại Trung Đông đã xuất hiện từ tuần trước, nhưng cú sốc với thị trường chứng khoán nước thực sự đến từ việc giá dầu tăng mạnh trong thời gian ngắn. Lịch sử cho thấy các sự kiện địa chính trị quốc tế thường tạo ra phản ứng mạnh trong ngắn hạn đối với thị trường tài chính, nhưng hiếm khi kéo dài trong dài hạn.

Một số nhà đầu tư lo ngại kịch bản khó khăn của năm 2022 có thể lặp lại. Tuy nhiên, ông Minh cho rằng bối cảnh hiện nay có sự khác biệt. Giai đoạn năm 2022, thị trường chịu đồng thời nhiều rủi ro mang tính hệ thống như khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp, khó khăn của thị trường bất động sản và các yếu tố vĩ mô khác. Trong khi đó, rủi ro hiện tại chủ yếu đến từ yếu tố địa chính trị bên ngoài và biến động giá dầu.

Nỗi lo lạm phát quay trở lại cũng được nhắc đến, nhưng theo ông Minh, còn quá sớm để kết luận. Nếu xung đột khu vực Trung Đông hạ nhiệt trong những ngày tới, giá dầu hoàn toàn có thể điều chỉnh nhanh và áp lực lạm phát sẽ không lớn như nhiều người lo ngại. Do đó, yếu tố chi phối thị trường trong phiên giảm mạnh vừa qua chủ yếu vẫn là tâm lý.

Về chiến lược giao dịch hiện tại, đối với các nhà đầu tư đang sử dụng đòn bẩy, ông Minh khuyến nghị nên nhanh chóng đưa tỷ lệ margin về mức an toàn, thậm chí ưu tiên hạ hết dư nợ margin. Trong khi đó, danh mục cổ phiếu dùng vốn tự có chưa nhất thiết phải bán.

Ở chiều ngược lại, những nhà đầu tư đang nắm giữ tỷ trọng tiền mặt cao lại nắm trong tay nhiều cơ hội. Định giá của thị trường hiện đã giảm về vùng hấp dẫn, với P/E của VN-Index quanh 12 lần và P/E forward gần 10 lần. Trong lịch sử, khi định giá thị trường về vùng này, đây thường là khu vực hình thành đáy.

Dù vậy, ông Minh cho rằng nhà đầu tư vẫn nên kiên nhẫn chờ thêm. Khi hiện tượng bán tháo đạt đỉnh, có thể cân nhắc giải ngân thăm dò một phần nhỏ danh mục. Bên cạnh đó, thống kê cũng cho thấy từ các nhịp giảm sâu trước đây, những nhóm cổ phiếu thường phục hồi tốt hơn sau khi thị trường tạo đáy là nhóm chứng khoán và thép.