VN-Index giảm hơn 60 điểm, chuyên gia chỉ ra ba yếu tố khiến thị trường lao dốc

Bước vào ngày giao dịch 22/7, chỉ số VN-Index tiếp tục đóng cửa giảm điểm 3 phiên liên tiếp. VN-Index chốt phiên giảm 62,03 điểm (tương đương 3,58%) xuống mức 1.668,53 điểm. Đây là phiên giảm mạnh thứ ba của chỉ số đại diện sàn HoSE trong năm 2026 (xếp sau phiên 9/3 và 23/3).

Đáng chú ý, thanh khoản HoSE lên đến hơn 915 triệu đơn vị, tương đương 23.405 tỷ đồng giá trị giao dịch. Khối lượng giao dịch cao nhất trong gần 3 tháng trở lại đây (tính từ phiên 23/4). Độ rộng thị trường nghiêng hoàn toàn về bên bán với 234 cổ phiếu giảm trong khi chỉ có 68 mã tăng.

Nhóm các cổ phiếu vốn hóa lớn như VIC, VHM giảm sàn trong tình trạng trắng bên mua đã gây áp lực lớn lên chỉ số. Thống kê từ Chứng khoán VNDirect cho thấy 2 cổ phiếu này đứng top các mã ảnh hưởng tiêu cực lên VN-Index. Trong đó, riêng VIC đóng góp tới -24,88 điểm. Ngoài ra, nhiều cổ phiếu cùng nhóm Vingroup cũng giảm mạnh như VRE (-5,6%), VPL (-5,3%).

Nhóm VN30 chỉ có duy nhất VNM (+1,2%) và PLX (+0,3%), song đà tăng điểm của 2 mã này không đủ để “kéo” VN30 cũng như VN-Index. Các mã ngân hàng vốn hóa lớn cũng đều điều chỉnh với biên độ từ -0,4% đến -4,3%, ngoại trừ SSB đi ngang mốc tham chiếu.

Xét về nhóm ngành, gần như tất cả các nhóm đều giảm điểm mạnh như bất động sản (-6,07%), dịch vụ bán lẻ (-5,8%), ngân hàng (-2,5%), dịch vụ tài chính (-1,61%)…

Giao dịch của khối ngoại càng khiến thị trường thêm ảm đạm khi họ bán ròng 1.922,45 tỷ đồng trên cả ba sàn. Trên sàn HoSE, lực bán tập trung vào các cổ phiếu SSI (291,63 tỷ đồng), VIC (207,79 tỷ đồng), VCB (201,72 tỷ đồng), ACB (191,5 tỷ đồng), STB (173,74 tỷ đồng)…

Trao đổi với Nhadautu.vn, ông Võ Văn Huy, Giám đốc Khách hàng cao cấp, CTCP Chứng khoán DNSE nhìn nhận nhịp giảm của thị trường thời gian qua, đặc biệt trong phiên 22/7, đến từ sự cộng hưởng của ba yếu tố chính.

Thứ nhất là rủi ro bên ngoài gia tăng. Thời điểm ngày 24/7, chính sách thuế toàn cầu 10% hết hiệu lực, trong khi Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ đề xuất áp thêm mức thuế lên tới 12,5% đối với hàng nhập khẩu từ nhiều nền kinh tế, trong đó có Việt Nam. Điều này làm gia tăng lo ngại rằng mặt bằng thuế quan mới có thể cao hơn kỳ vọng ban đầu, từ đó ảnh hưởng tới triển vọng xuất khẩu, dòng vốn và tâm lý nhà đầu tư.

Thứ hai là dòng tiền trên thị trường chứng khoán đã suy yếu từ đầu năm 2026. Trong bối cảnh lãi suất thực trong nền kinh tế còn tương đối cao, thanh khoản không còn quá dồi dào và nguồn tiền mới vào thị trường hạn chế, chỉ cần xuất hiện một lực bán đủ lớn cũng có thể tạo hiệu ứng lan tỏa. Khi tâm lý thận trọng chuyển sang phòng thủ, áp lực bán dễ bị khuếch đại trên diện rộng.

Thứ ba là một số cổ phiếu cơ bản như VCG, PC1, TV2, DGC, PNJ gặp các thông tin bất lợi trong thời gian gần đây, khiến giá cổ phiếu giảm mạnh nhiều phiên. Diễn biến này làm lung lay niềm tin của nhà đầu tư vào nhóm cổ phiếu cơ bản, trong khi đây vốn là nhóm thường đóng vai trò nâng đỡ thị trường khi định giá chung giảm về vùng hấp dẫn.

Do đó, phiên giảm ngày 22/7 không đơn thuần là một nhịp điều chỉnh kỹ thuật, mà phản ánh sự cộng hưởng giữa rủi ro vĩ mô bên ngoài, dòng tiền yếu và tâm lý phòng thủ gia tăng trong nhóm nhà đầu tư.

Vị chuyên gia của DNSE cũng cảnh báo về rủi ro margin liên quan đến cổ đông lớn hoặc các khoản vay cầm cố cổ phiếu của doanh nghiệp.

“Trong giai đoạn thị trường giảm sâu, giá cổ phiếu nhiều doanh nghiệp có thể tiến gần vùng giá trị tài sản bảo đảm tại các công ty chứng khoán hoặc tổ chức cho vay. Nếu áp lực này gia tăng, rủi ro bán giải chấp từ các khoản vay lớn có thể tạo tác động mạnh hơn so với call margin thông thường của nhà đầu tư cá nhân.

Nói cách khác, thị trường có thể đã xuất hiện áp lực call margin cục bộ, nhưng yếu tố cần theo dõi kỹ hơn là rủi ro bán giải chấp ở nhóm cổ phiếu có tỷ lệ cầm cố cao, thanh khoản thấp hoặc đã giảm mạnh nhiều phiên liên tiếp”, ông Huy nhận định.

Tránh mua đuổi trong các nhịp hồi kỹ thuật

Xét về mặt định giá, ông Huy nhìn nhận nếu loại trừ tác động của nhóm cổ phiếu Vingroup, VN-Index hiện đang giao dịch quanh vùng P/E khoảng 10 lần. Nếu thị trường tiếp tục điều chỉnh thêm khoảng 5–15%, định giá chung có thể tiệm cận các vùng thấp từng xuất hiện trong những giai đoạn căng thẳng như cú sốc thuế quan 2025, khủng hoảng thanh khoản 2022 hoặc giai đoạn Covid-19 năm 2020.

Ở góc độ kỹ thuật, VN-Index đã bước vào vùng quá bán trên khung đồ thị ngày. Tuy nhiên, trong các giai đoạn tâm lý bi quan cực đoan, thị trường thường có xu hướng giảm quá mức so với nền tảng cơ bản trong ngắn hạn. Vì vậy, trạng thái quá bán có thể kéo dài thêm cho đến khi định giá thị trường trở nên đủ hấp dẫn và áp lực bán suy giảm rõ rệt.

“Theo tôi, điểm cân bằng của thị trường sẽ hình thành khi hội tụ ba điều kiện: định giá về vùng thấp lịch sử, thanh khoản bán tháo giảm dần và nhóm cổ phiếu dẫn dắt ngừng tạo đáy mới. Khi đó, xác suất đảo chiều sẽ rõ ràng hơn so với việc chỉ dựa vào một mốc điểm số cố định của VN-Index”, ông Huy đánh giá.

Trong bối cảnh hiện tại của thị trường, vị chuyên gia của DNSE khuyến nghị ưu tiên hàng đầu của nhà đầu tư là quản trị rủi ro. Việc hạ tỷ lệ margin, duy trì tỷ trọng tiền mặt cao và tránh mua đuổi trong các nhịp hồi kỹ thuật là cần thiết để bảo vệ sức mua cho giai đoạn sau.

Song song với đó, nhà đầu tư nên bắt đầu xây dựng danh sách theo dõi các doanh nghiệp đầu ngành thuộc nhóm ngân hàng, chứng khoán và sản xuất có nền tảng tài chính lành mạnh, dòng tiền ổn định, nợ vay kiểm soát tốt và định giá đang tiệm cận các vùng khủng hoảng trong quá khứ. Đây là nhóm có thể trở thành cơ hội nếu thị trường xuất hiện tín hiệu cân bằng rõ hơn.

Ông Huy nói:“Tôi cho rằng trong những giai đoạn thị trường giảm sâu, sự khác biệt lớn nhất không nằm ở việc dự báo chính xác đáy, mà nằm ở khả năng giữ được kỷ luật, kiểm soát đòn bẩy và chuẩn bị sẵn danh mục chất lượng để giải ngân khi rủi ro đã được chiết khấu đủ lớn.

Nói cách khác, khi thị trường rơi vào trạng thái bi quan cực độ, cơ hội đầu tư dài hạn thường bắt đầu xuất hiện. Tuy nhiên, cơ hội đó chỉ thực sự thuộc về những nhà đầu tư còn tiền mặt, còn sức mua và có kế hoạch hành động rõ ràng”.