Việt Nam đề nghị Australia bảo đảm nguồn cung than và LNG, mở rộng đầu tư

Chiều 11/8, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp ông Angus Taylor, Lãnh đạo Liên đảng đối lập và Chủ tịch Đảng Tự do Australia.

Tại cuộc gặp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị hai nước chuyển từ khai thác lợi thế thương mại sang cùng xây dựng các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị an toàn, bền vững, có khả năng chống chịu, nhất là trong lĩnh vực năng lượng và khoáng sản thiết yếu.

Trong đó, Việt Nam đề nghị Australia tiếp tục bảo đảm nguồn cung than và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), đồng thời mở rộng hợp tác về năng lượng sạch và chuyển đổi xanh.

Việt Nam cũng khuyến khích doanh nghiệp và các quỹ đầu tư Australia tăng đầu tư vào những lĩnh vực Việt Nam có nhu cầu và Australia có thế mạnh như năng lượng sạch, nông nghiệp thông minh, hạ tầng, khoáng sản, công nghệ cao và kinh tế biển.

Ở chiều ngược lại, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Australia tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng đầu tư, kinh doanh tại thị trường nước này, hướng tới quan hệ đầu tư hai chiều cân bằng và hiệu quả hơn.

Về phần mình, ông Angus Taylor khẳng định Đảng Tự do coi trọng quan hệ với Việt Nam; cho biết các chính đảng lớn tại Australia đều ủng hộ quan hệ song phương và khuyến khích doanh nghiệp Australia chủ động nắm bắt cơ hội hợp tác tại Việt Nam.

Từ cung ứng năng lượng đến xây dựng chuỗi giá trị

Đề nghị về than và LNG được đưa ra trong bối cảnh hai nước muốn mở rộng hợp tác từ trao đổi hàng hóa sang xây dựng các chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu.

Trong Tuyên bố chung về làm sâu sắc quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, lãnh đạo Việt Nam và Australia ghi nhận tác động kéo dài của tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu đối với nền kinh tế mỗi nước.

Hai bên hoan nghênh việc thiết lập Đối thoại cấp Bộ trưởng về Năng lượng và Khoáng sản; nhất trí tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý năng lượng, đồng thời xác định điện khí hóa và phát triển năng lượng tái tạo là những động lực giúp nâng cao khả năng chống chịu kinh tế.

Theo hồ sơ Việt Nam trong Chiến lược Kinh tế Đông Nam Á đến năm 2040 của Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT), xuất khẩu năng lượng và tài nguyên chiếm hơn một nửa kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Australia sang Việt Nam; than là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất, trong khi xuất khẩu quặng sắt cũng tăng.

Kế hoạch thực hiện Chiến lược Tăng cường Hợp tác Kinh tế Việt Nam–Australia xác định mục tiêu mở rộng thương mại và đầu tư trong lĩnh vực năng lượng, tài nguyên; trong đó có hợp tác than, khí và LNG, đầu tư vào cơ sở kho cảng, lưu trữ LNG tại Việt Nam và tạo thuận lợi cho xuất khẩu LNG từ Australia sang Việt Nam.

Phạm vi hợp tác hiện không chỉ giới hạn ở nhiên liệu truyền thống. Các tuyên bố chung được thông qua trong chuyến thăm đề cập những chuỗi cung ứng chiến lược như khoáng sản quan trọng, bán dẫn và năng lượng sạch, cũng như hạ tầng số gồm AI, viễn thông, cáp biển và trung tâm dữ liệu.

Việt Nam và Australia đồng thời nhất trí đưa khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực mới của quan hệ song phương; mở rộng hợp tác trong AI, bán dẫn, công nghệ lượng tử, công nghệ sinh học, y sinh, nghiên cứu biển, khoáng sản thiết yếu và hydrogen xanh.

Hai bên cũng hoan nghênh việc bắt đầu giai đoạn II của Trung tâm Công nghệ Chiến lược Australia–Việt Nam, trước mắt tập trung vào các ứng dụng mang tính chuyển đổi của 5G và những công nghệ nền tảng liên quan.

Thương mại tăng nhanh nhưng quy mô đầu tư còn khiêm tốn

Quan hệ thương mại Việt Nam–Australia tăng mạnh trong những năm gần đây. Theo số liệu phía Việt Nam công bố, kim ngạch thương mại hai chiều năm 2024 đạt 14,1 tỷ USD, tăng 2,3% so với năm trước. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Australia 6,5 tỷ USD và nhập khẩu 7,6 tỷ USD.

Đến năm 2025, thương mại song phương vượt 14 tỷ USD, gấp khoảng hai lần so với 5 năm trước. Hai nước đang hướng tới mục tiêu đưa kim ngạch thương mại hai chiều lên 20 tỷ USD.

Nền tảng thương mại được hỗ trợ bởi ba hiệp định khu vực mà cả Việt Nam và Australia cùng tham gia, gồm Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Hiệp định thành lập Khu vực thương mại tự do ASEAN–Australia–New Zealand (AANZFTA).

Theo DFAT, việc thực hiện các hiệp định này giúp phần lớn hàng hóa trao đổi giữa hai nước được hưởng mức thuế thấp, phổ biến trong khoảng 0–5%. Bản nâng cấp AANZFTA có hiệu lực với Australia và một số thành viên từ tháng 4/2025, bổ sung quy định về thương mại điện tử, mua sắm chính phủ, phát triển bền vững và doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trong khi thương mại phát triển nhanh, đầu tư hai chiều vẫn ở quy mô tương đối khiêm tốn so với tiềm năng và quan hệ chính trị giữa hai nước.

Theo Cục Đầu tư nước Ngoài, Bộ Tài chính Việt Nam, tính đến hết tháng 7/2026, Australia có 747 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký 1,92 tỷ USD.

Mở rộng điều kiện cho dòng vốn và nhân lực

Một trụ cột khác trong nỗ lực mở rộng hợp tác kinh tế là tạo thuận lợi cho dịch chuyển nhân lực, tri thức và hoạt động kinh doanh.

Tại cuộc hội kiến Chủ tịch Thượng viện Australia Sue Lines và Chủ tịch Hạ viện Milton Dick ngày 11/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Australia tạo thuận lợi hơn trong cấp thị thực du học, du lịch và lao động cho công dân Việt Nam.

Việt Nam cho biết sẵn sàng cung ứng lao động có tay nghề cao trong những ngành Australia có nhu cầu, nhất là trong quá trình nước này chuẩn bị cho Olympic Brisbane 2032.

Hai bên cũng trao đổi về công nhận bằng cấp, đào tạo nghề, nghiên cứu chung và xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp, đầu tư. Lãnh đạo Quốc hội Australia ghi nhận việc Đại học RMIT tiếp tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam.

Hai bên nhất trí cho rằng cộng đồng 350.000 người Việt, 170.000 cựu học sinh, sinh viên từng học tập tại Australia và 35.000 sinh viên đang học tập tại Australia chính là sợi dây kết nối bền chặt giữa hai đất nước.

Tuyên bố chung nhân dịp chuyến thăm hoan nghênh việc Australia tiếp tục đầu tư cho Chương trình Aus4Skills trong giai đoạn 2026–2035.