Vì sao dòng tiền Bitcoin ETF tập trung vào IBIT và FBTC?

Dữ liệu từ Farside Investors cho thấy sự phân hóa này đặc biệt rõ trong đợt mua ròng gần đây. Từ ngày 17-25/8, toàn bộ nhóm Bitcoin ETF giao ngay tại Mỹ ghi nhận dòng tiền vào ròng khoảng 2,57 tỷ USD.

Trong 7 phiên giao dịch, không có phiên nào ghi nhận dòng tiền âm. Quy mô dòng vốn cũng liên tục duy trì ở mức cao, với 517,2 triệu USD trong ngày 19/8, 606,3 triệu USD ngày 20/8; 307,5 triệu USD ngày 21/8; 337,6 triệu USD ngày 24/8 và tiếp tục đạt 314,3 triệu USD trong phiên 25/8.

Phần lớn dòng tiền nói trên tập trung vào IBIT và FBTC. Tính riêng hai quỹ này, tổng dòng vốn vào ròng trong giai đoạn 17-25/8 đạt khoảng 2,24 tỷ USD, tương đương 87% tổng dòng tiền của toàn bộ thị trường Bitcoin ETF.

IBIT đóng góp khoảng 1,82 tỷ USD, trong khi FBTC thu hút thêm khoảng 413,1 triệu USD. Như vậy, chỉ hai quỹ do BlackRock và Fidelity phát hành đã chiếm phần áp đảo dòng tiền mới trong đợt phục hồi vừa qua.

Riêng phiên 20/8, toàn bộ nhóm Bitcoin ETF ghi nhận dòng tiền vào ròng 606,3 triệu USD. Trong đó, IBIT thu hút tới 503 triệu USD, còn FBTC nhận thêm 64,7 triệu USD. Tổng cộng, hai quỹ này chiếm khoảng 93,6% dòng tiền vào thị trường trong phiên.

Đến ngày 25/8, xu hướng vẫn chưa thay đổi. Tổng dòng tiền vào các quỹ Bitcoin ETF đạt 314,3 triệu USD, trong đó IBIT tiếp tục dẫn đầu với 284,4 triệu USD, tương đương hơn 90% tổng dòng tiền của cả thị trường. FBTC ghi nhận thêm 15,4 triệu USD.

Sự áp đảo của IBIT và FBTC không chỉ xuất hiện trong một vài phiên mà còn thể hiện rõ qua dòng tiền tích lũy kể từ khi các quỹ đi vào hoạt động. Theo bảng dữ liệu Farside, tổng dòng tiền ròng tích lũy của IBIT hiện đạt khoảng 62,92 tỷ USD, cao nhất trong toàn bộ nhóm Bitcoin ETF. FBTC đứng thứ hai với khoảng 10,31 tỷ USD. Trong khi đó, các quỹ còn lại đều có khoảng cách khá lớn so với hai quỹ dẫn đầu.

Đáng chú ý, diễn biến này cho thấy dòng vốn vào Bitcoin ETF không được phân bổ đồng đều giữa các sản phẩm. Khi nhu cầu đối với Bitcoin tăng lên, nhà đầu tư có xu hướng ưu tiên những ETF có quy mô lớn, thanh khoản cao và được phát hành bởi các định chế tài chính có thương hiệu mạnh như BlackRock và Fidelity.

IBIT là quỹ ETF Bitcoin giao ngay do BlackRock – tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới – phát triển. Quỹ được thành lập ngày 5/1/2024 và chính thức giao dịch sau khi Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) phê duyệt loạt Bitcoin ETF giao ngay đầu tiên vào tháng 1/2024. Theo BlackRock, đến ngày 24/8/2026, quy mô tài sản của IBIT đã vượt 60,3 tỷ USD, trở thành ETF Bitcoin lớn nhất thế giới.

Trong khi đó, FBTC là quỹ Fidelity Wise Origin Bitcoin Fund do Fidelity Investments phát triển và chính thức ra mắt ngày 10/1/2024. Fidelity là một trong những tập đoàn quản lý tài sản lâu đời và lớn nhất nước Mỹ, với hàng chục triệu khách hàng cá nhân và tổ chức. Quỹ được xây dựng nhằm cung cấp khả năng tiếp cận Bitcoin thông qua hệ thống đầu tư truyền thống của Fidelity.

Cần biết rằng cả IBIT và FBTC đều ra đời cùng thời điểm với nhiều quỹ đối thủ khác như BITB, ARKB, EZBC hay HODL. Tuy nhiên, chỉ sau hơn hai năm hoạt động, hai quỹ này đã hình thành vị thế dẫn đầu rõ rệt về quy mô tài sản và dòng vốn.

Lợi thế của IBIT và FBTC

Cả IBIT và FBTC đều không phải những quỹ có mức phí quản lý rẻ nhất trên thị trường. Một số ETF Bitcoin khác hiện có mức phí thấp hơn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhà đầu tư, đặc biệt là các tổ chức lớn, không lựa chọn ETF chỉ dựa trên chi phí.

Yếu tố quan trọng nhất là quy mô và thanh khoản. Khi một quỹ ETF có quy mô tài sản lớn, khối lượng giao dịch và thanh khoản dồi dào, nhà đầu tư có thể dễ giao dịch. Theo dữ liệu từ BlackRock, khối lượng giao dịch bình quân 30 ngày của IBIT tại ngày 25/8 đạt khoảng gần 50,2 triệu chứng chỉ mỗi ngày, trong khi chênh lệch giá mua - bán (bid-ask spread) chỉ khoảng 0,03%. Thanh khoản cao giúp IBIT có lợi thế về khả năng giao dịch và thực hiện các lệnh lớn, đặc biệt phù hợp với nhu cầu của các nhà đầu tư tổ chức.

Yếu tố thứ hai là sức mạnh thương hiệu và mạng lưới phân phối. BlackRock quản lý 15,3 nghìn tỷ USD AUM tính đến 30/6/2026 với hệ sinh thái sản phẩm trải rộng từ ETF, cổ phiếu, trái phiếu... Riêng nền tảng iShares và các sản phẩm đầu tư theo chỉ số đang quản lý khoảng 10,3 nghìn tỷ USD tài sản.

Còn Fidelity có 19,9 nghìn tỷ USD tài sản quản lý/lưu ký (assets under administration), 7,8 nghìn tỷ USD managed assets và 5,7 triệu giao dịch bình quân mỗi ngày trong quý II/2026. Fidelity cũng có hệ thống Wealthscape dành riêng cho RIA, broker-dealer, ngân hàng và family office.

Điều này đồng nghĩa khi BlackRock và Fidelity đưa Bitcoin vào hệ sinh thái của mình, nhà đầu tư không cần tìm đến một nền tảng tiền số mới. Họ có thể tiếp cận Bitcoin thông qua chính tài khoản đầu tư và hệ thống giao dịch mà họ đã sử dụng cho cổ phiếu, trái phiếu và các ETF truyền thống.

Với các cố vấn tài chính và tổ chức đầu tư, lợi thế này còn lớn hơn. Fidelity cho phép các tổ chức tài chính sử dụng Wealthscape để quản lý tài khoản, giao dịch và lưu ký tài sản cho khách hàng, trong khi hệ sinh thái iShares của BlackRock vốn đã được sử dụng rộng rãi trong hoạt động phân bổ tài sản.

Yếu tố thứ ba là hạ tầng lưu ký và quản trị rủi ro. Fidelity cho biết FBTC được hỗ trợ bởi Fidelity Digital Assets, nền tảng lưu ký tài sản số do chính tập đoàn này phát triển. Trong khi đó, BlackRock cũng xây dựng hệ thống quản lý và kiểm soát rủi ro theo tiêu chuẩn tổ chức đối với IBIT.

Đối với các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm, điều họ quan tâm là tài sản được lưu ký ở đâu, cơ chế kiểm soát rủi ro như thế nào và liệu sản phẩm đó có đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị của tổ chức hay không.

Một khi đã trở thành quỹ dẫn đầu, IBIT và FBTC tiếp tục được hưởng lợi từ hiệu ứng quy mô. Dòng tiền mới giúp tài sản tăng lên, thanh khoản cải thiện hơn, từ đó lại thu hút thêm nhiều nhà đầu tư mới.

Đối với các quỹ đầu tư truyền thống, ETF còn là lựa chọn gần như bắt buộc bởi nhiều tổ chức không được phép nắm giữ trực tiếp tiền mã hóa theo quy định nội bộ. Việc mua ETF giúp họ tiếp cận Bitcoin trong khuôn khổ pháp lý quen thuộc, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về quản trị rủi ro và báo cáo đầu tư.

Đó cũng là lý do vì sao mỗi khi khẩu vị rủi ro trên thị trường tăng lên, dòng tiền thường xuất hiện trước tiên tại các Bitcoin ETF thay vì trên các sàn giao dịch tiền số.

Diễn biến trong tháng 8 là ví dụ điển hình. Khi tâm lý thị trường cải thiện, hàng tỷ USD đã chảy vào Bitcoin ETF, nhưng phần lớn trong số đó lại tìm đến hai "cửa ngõ" lớn nhất là IBIT và FBTC (như đã phân tích). Sự áp đảo của hai quỹ này cho thấy Bitcoin đang ngày càng được hấp thụ thông qua hệ thống tài chính truyền thống, và BlackRock cùng Fidelity đang trở thành những định chế trung tâm trong quá trình đó.