Vàng rớt giá từng giờ, điều gì đang xảy ra?

Tin xấu không còn là "bệ đỡ" cho vàng

Thị trường vàng thế giới đang trải qua một trong những giai đoạn biến động mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây. Từ mức đỉnh lịch sử gần 5.600 USD/ounce thiết lập hồi đầu năm, giá vàng đã liên tục lao dốc, có thời điểm chỉ còn quanh ngưỡng 4.100 USD/ounce. Như vậy, chỉ trong vài tháng, kim loại quý đã "bốc hơi" hơn 1.500 USD/ounce, tương đương mức giảm trên 25%.

Ở trong nước, sáng 11/6, giá vàng trong nước tiếp tục đi xuống so với cuối phiên trước. Các doanh nghiệp lớn đồng loạt điều chỉnh giảm từ 1,5 - 2,8 triệu đồng/lượng, đưa giá vàng phổ biến về mức 136 triệu đồng/lượng. SJC niêm yết vàng nhẫn ở mức 130,9 - 135,9 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 2,3 triệu đồng/lượng ở cả hai chiều. Giá vàng miếng SJC cũng giảm tương ứng xuống còn 131 - 136 triệu đồng/lượng.

Điều khiến giới đầu tư bất ngờ không nằm ở việc vàng điều chỉnh sau giai đoạn tăng nóng, mà ở chỗ đà giảm diễn ra ngay trong bối cảnh thế giới liên tiếp đối mặt với những bất ổn địa chính trị mới.

Căng thẳng tại Trung Đông leo thang từng được kỳ vọng sẽ tạo lực đẩy cho vàng. Theo logic truyền thống của thị trường tài chính, mỗi khi chiến sự bùng phát, nhà đầu tư thường tìm đến vàng như một tài sản trú ẩn an toàn nhằm bảo toàn giá trị tài sản. Thế nhưng, lần này kịch bản quen thuộc ấy đã không xảy ra.

Các chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước đều chung nhận định, nguyên nhân nằm ở tác động dây chuyền từ giá dầu. Những lo ngại về gián đoạn nguồn cung năng lượng khiến dầu thô tăng mạnh, kéo theo nguy cơ lạm phát tại Mỹ nóng trở lại. Khi áp lực lạm phát gia tăng, thị trường lập tức điều chỉnh kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Thay vì sớm cắt giảm lãi suất như kỳ vọng trước đó, Fed có thể phải duy trì mặt bằng lãi suất cao lâu hơn nhằm kiểm soát giá cả. Đây lại là yếu tố bất lợi đối với vàng.

Không giống cổ phiếu hay trái phiếu, vàng không tạo ra dòng tiền hay lợi suất. Khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng lên và đồng USD mạnh hơn, chi phí cơ hội nắm giữ vàng cũng gia tăng, khiến kim loại quý mất dần sức hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư.

Diễn biến của dòng vốn càng cho thấy sự thay đổi trong tâm lý thị trường. Quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới SPDR Gold Trust liên tục bán ròng, phản ánh xu hướng chốt lời của các tổ chức đầu tư lớn sau giai đoạn giá tăng quá mạnh.

Nếu trước đây vàng gần như là "nơi trú ẩn mặc định" mỗi khi thế giới bất ổn, thì hiện nay kim loại quý đang chịu ảnh hưởng ngày càng lớn từ kỳ vọng lãi suất, sức mạnh đồng USD và xu hướng dịch chuyển của dòng tiền toàn cầu.

Vàng đã tạo đáy hay còn giảm sâu?

Câu hỏi lớn nhất lúc này là liệu đợt điều chỉnh đã kết thúc hay thị trường vàng còn đối mặt với một chu kỳ giảm sâu hơn.

Trong báo cáo mới đây, Citibank đưa ra dự báo gây chú ý khi cho rằng giá vàng có thể giảm về vùng 3.500 USD/ounce nếu những gián đoạn liên quan đến vận tải dầu mỏ tại Trung Đông kéo dài trong mùa hè năm nay. Nếu kịch bản này xảy ra, vàng sẽ mất khoảng 38% giá trị so với đỉnh lịch sử thiết lập đầu năm.

Dù gây sốc, đây không phải dự báo hoàn toàn phi lý nếu nhìn lại lịch sử.

Sau khi lập đỉnh vào năm 1980, giá vàng từng bước vào giai đoạn suy giảm kéo dài nhiều năm. Tương tự, sau cơn sốt năm 2011, kim loại quý cũng mất gần một nửa giá trị trước khi tìm được vùng cân bằng mới.

Nói cách khác, những chu kỳ điều chỉnh sâu sau giai đoạn tăng nóng là hiện tượng không hiếm gặp trên thị trường vàng.

Bên cạnh đó, các yếu tố cơ bản hỗ trợ giá vàng cũng đang có dấu hiệu suy yếu. Giá quá cao khiến nhu cầu vật chất giảm mạnh tại nhiều thị trường tiêu thụ lớn.

Theo số liệu của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), nhu cầu vàng trang sức tại Trung Quốc và Ấn Độ - hai quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới - đều sụt giảm đáng kể trong quý đầu năm. Tính chung toàn cầu, nhu cầu vàng trang sức giảm khoảng 25%, trong khi lượng mua ròng của các quỹ ETF vàng giảm tới 73%.

Tuy nhiên, không phải mọi kịch bản đều mang màu sắc bi quan. Trong trường hợp lạm phát Mỹ hạ nhiệt và Fed phát tín hiệu nới lỏng chính sách tiền tệ, vàng hoàn toàn có thể phục hồi lên vùng giá cao hơn nhờ nhu cầu trú ẩn quay trở lại.

Đối với nhà đầu tư Việt Nam, giai đoạn hiện nay cũng đặt ra không ít thách thức. Giá vàng trong nước thường phản ứng chậm hơn giá thế giới, khiến chênh lệch giữa hai thị trường có thể gia tăng. Những người mua ở vùng đỉnh sẽ chịu áp lực lớn nếu xu hướng giảm kéo dài.

Quan trọng hơn, tâm lý "vàng chỉ có tăng" sau nhiều năm liên tục chứng kiến kim loại quý lập kỷ lục có thể dẫn đến những quyết định bắt đáy thiếu thận trọng.

Sau nhiều thập kỷ được xem là tài sản an toàn gần như tuyệt đối, vàng đang cho thấy ngay cả những "hầm trú ẩn" nổi tiếng nhất cũng không miễn nhiễm với quy luật của thị trường. Khi lãi suất, đồng USD và dòng vốn toàn cầu thay đổi, kim loại quý có thể biến động mạnh không kém bất kỳ loại tài sản nào khác. Và có lẽ, bài học lớn nhất từ đợt lao dốc hiện nay là trú ẩn không đồng nghĩa với miễn nhiễm rủi ro.