USD rơi về đáy 4 năm, điều gì đang xảy ra?

Đồng đô la Mỹ (USD) đang trải qua một giai đoạn suy yếu hiếm thấy kể từ sau đại dịch COVID-19, sau khi đã giảm mạnh trong năm 2025.

Từ "hồi phục đầu năm" đến cú rơi cuối tháng

Đồng bạc xanh bước vào năm 2026 với một nhịp hồi nhẹ. Ngày 2/1, chỉ số U.S. Dollar Index (DXY) – thước đo sức mạnh của USD so với rổ 6 đồng tiền chủ chốt khác – tăng 0,24% lên 98,48 điểm, khi thị trường chờ một "tuần dữ liệu" có thể định hình hướng đi của Cục Dự trữ liên bang (Fed).

Đến giữa tháng, DXY có lúc lình xình quanh vùng 99 điểm, trước khi áp lực giảm tăng tốc trong nửa cuối tháng 1.

Ngày 20/1, truyền thông quốc tế đề cập đến sự trở lại của "Sell America trade" (tạm dịch: làn sóng giảm nắm giữ tài sản Mỹ) sau các căng thẳng liên quan chính sách và phát ngôn của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc mua lại đảo Greenland và áp thuế quan với 8 nước châu Âu. Tâm lý này đã khiến chứng khoán, trái phiếu và USD cùng bị bán mạnh. Khi đó DXY có lúc giảm 0,7% trong ngày – mạnh nhất kể từ giữa tháng 12.

Ngày 23/1, xuất hiện thông tin Fed ở New York tiến hành một động thái hiếm hoi gọi là "rate check" với các nhà giao dịch ngoại hối. "Rate check" là một cách thăm dò khi Fed hỏi các nhà môi giới và ngân hàng về mức tỷ giá mà họ có thể thực hiện nếu Fed quyết định mua hoặc bán ngoại tệ. Điều này khiến DXY giảm mạnh.

Đến 26/1, USD tiếp tục chịu sức ép giảm khi nhà đầu tư đánh giá lại rủi ro chính sách và địa chính trị, đồng thời chuẩn bị cho cuộc họp Fed và khả năng Nhà Trắng sớm công bố nhân sự chủ tịch Fed mới.

Ngày 27/1, DXY tụt 1,3%, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4/2025. Trong phiên, chỉ số này có lúc giảm về 95,56 điểm, mức thấp nhất kể từ tháng 2/2022. Đồng bạc xanh mất giá mạnh trước đồng yen Nhật vì thị trường râm ran về rủi ro can thiệp phối hợp giữa Mỹ và Nhật Bản.

Tính từ đầu năm 2026, chỉ số này đã giảm khoảng 2,4%, sau mức giảm hơn 9% trong cả năm ngoái.

Vì sao USD yếu đi?

Đà giảm giá mạnh của USD không đến từ một nguyên nhân đơn lẻ. Đằng sau cú trượt mạnh của USD là sự hội tụ của nhiều yếu tố bất lợi: kỳ vọng Fed tiếp tục cắt lãi suất, nỗi lo về tính độc lập của Fed khi ghế chủ tịch sắp đổi chủ, bất định thuế quan và địa chính trị, cùng với tâm lý nhà đầu tư quốc tế muốn đa dạng hóa khỏi tài sản Mỹ.

Trước hết, Fed được kỳ vọng tiếp tục hạ lãi suất. Sau 3 lần Fed giảm lãi suất liên tiếp trong năm 2025, thị trường vẫn kỳ vọng ngân hàng trung ương Mỹ hành động tương tự ít nhất hai lần trong năm nay, trong khi nhiều ngân hàng trung ương lớn trên thế giới đã tạm ngưng giảm hoặc thậm chí có thể tăng lãi suất trở lại. Chênh lệch lãi suất giữa các đồng tiền vì thế bớt có lợi cho USD.

Một cuộc khảo sát của Reuters vào đầu tháng 1/2026 cho thấy đa số chiến lược gia ngoại hối dự báo xu hướng suy yếu của đồng USD còn kéo dài khi rủi ro Fed sẽ ôn hòa và tranh cãi về tính độc lập của Fed chưa hạ nhiệt.

Thị trường tiếp tục chờ đợi chính quyền Trump công bố người kế nhiệm Chủ tịch Jerome Powell khi nhiệm kỳ Chủ tịch của ông kết thúc vào tháng 5 năm nay, và mức độ gây sức ép chính trị để hạ lãi suất.

Vincent Reinhart, kinh tế gia trưởng tại BNY Investments và cựu nhân sự Fed, cho rằng trong ngắn hạn USD có thể đi ngang do chính sách tiền tệ chưa thay đổi lớn cho đến khi có chủ tịch Fed mới. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, có nhiều lý do khiến USD giảm, như Fed nới lỏng mạnh tay hơn các ngân hàng trung ương khác, Mỹ kém hấp dẫn hơn như "nơi trú ẩn", và chênh lệch tăng trưởng của Mỹ với các đối tác thương mại thu hẹp.

Thêm vào đó, Erik Nelson, chiến lược gia trưởng ngoại hối tại Wells Fargo, cảnh báo rằng nếu ông Trump thành công trong việc sa thải thống đốc Fed Lisa Cook, thì nguy cơ dòng tiền rời khỏi tài sản Mỹ sẽ tăng. Điều này sẽ khiến xu hướng USD giảm giá diễn ra gắt hơn.

Một yếu tố khác khiến đồng bạc xanh mất giá là tính bất định của thuế quan Mỹ, cùng với đó là "độ nhiễu" chính sách, khiến chi phí và kỳ vọng của doanh nghiệp khó ổn định.

Ngày 20/1, Reuters dẫn lời Tony Sycamore, chuyên gia phân tích thị trường tại IG ở Sydney, mô tả nhà đầu tư bán tài sản định giá theo USD vì "lo ngại bất định kéo dài, suy giảm niềm tin vào vai trò lãnh đạo của Mỹ và xu hướng phi đô la hóa tăng tốc".

Một nguyên nhân quan trọng khác là rủi ro can thiệp khiến cặp tỷ giá USD/JPY có thể đảo chiều nhanh. Trong những phiên gần đây, đồng USD suy yếu mạnh trước đà tăng giá của đồng yen Nhật, khiến DXY đi xuống vì yen có trọng số lớn trong rổ chỉ số. Trên thị trường xuất hiện tin đồn về khả năng hai Bộ Tài chính Mỹ và Nhật Bản phối hợp can thiệp để hạn chế đà mất giá của đồng yen.

Điều này thể hiện ở việc Fed New York thực hiện "rate check" USD/JPY với các nhà giao dịch, được hiểu là tín hiệu tiền can thiệp, khiến nhiều nhà đầu tư đóng gấp vị thế short yen.

Ông Trump "ủng hộ" USD giảm giá

Thị trường dồn sự chú ý vào phát biểu của ông Trump trước báo giới khi thăm Iowa ngày 27/1. Khi được hỏi về việc đồng bạc xanh đang giảm giá, ông Trump nói: "Tôi nghĩ là điều đó tuyệt".

"Nói về giá trị của đồng đô la, hãy nhìn vào những việc chúng tôi đang làm. Đồng đô la đang rất tốt", ông Trump nói.

Theo ông, ông đã từng đấu tranh mạnh mẽ với Trung Quốc và Nhật Bản vì hai nước này luôn muốn hạ giá đồng nội tệ của mình và điều đó "không công bằng". "Họ hạ giá tiền, bởi vì thật khó để cạnh tranh khi họ phá giá", ông nói.

Với Mỹ, USD yếu hơn có thể tạo thuận lợi cho xuất khẩu và lợi nhuận quy đổi của các tập đoàn đa quốc gia.