Từ 'không quản được thì cấm' đến thí điểm người Việt vào casino

Nhưng điều làm tôi sững lại không phải sự xa hoa, mà là những khuôn mặt. Giữa hàng nghìn lượt người, tôi nghe thấy vô vàn giọng Quảng Đông, tiếng Phúc Kiến… và xen lẫn vào đó là tiếng Việt, nhiều đến mức khiến tôi ngỡ như mình đang ở một khu phố nào đó tại Chợ Lớn, chứ không phải trên đỉnh núi của nước bạn.

Hóa ra ở một quốc gia mà đánh bạc bị xem là tội phạm nghiêm trọng, lại có một lượng lớn người Việt chấp nhận bỏ tiền, bỏ thời gian, thậm chí thuê cả chuyến xe xuyên biên giới chỉ để tìm cảm giác đỏ đen ở xứ người.

Và cái cảm giác chông chênh ấy lại hiện rõ hơn khi tôi nhớ đến những casino dọc biên giới Campuchia - những tòa nhà sáng rực như những con đom đóm công nghiệp, đứng dọc đường biên và hướng ánh mắt thẳng về phía Việt Nam.

Trong các bãi đỗ xe ở đó, biển số 51, 60, 67… nối đuôi nhau dài như một đoàn di cư bất tận. Những chiếc xe 45 chỗ từ Sài Gòn, từ Tây Ninh, từ Long An đều đặn đưa khách sang Bavet, Svay Rieng, Kandal. Một cuộc dịch chuyển ngoại tệ âm thầm nhưng dai dẳng, giống như dòng nước chảy xiết vượt qua đập, dù bên này bờ có cấm, bên kia vẫn hồ hởi mở cửa đón chào.

Từ Genting đến Bavet, từ Pullman đến các sòng bài ngầm trong nước, sự đối lập ấy hiện lên rõ rệt: bên ngoài thì hợp pháp, rực rỡ, sáng trưng; bên trong thì cấm đoán, lẩn khuất, nhiều khi tối tăm đến mức cảnh sát phải mất nhiều năm mới lần ra được - như vụ PMU18 đã từng gây chấn động cả hệ thống.

Cấm đoán là bức tường, nhưng nhu cầu lại là dòng nước. Và dòng nước ấy không vì bức tường mà biến mất; nó chỉ tìm đường chảy sang nơi khác.

Chính trong bối cảnh đó, Chính phủ quyết định thí điểm như một khe sáng mở ra giữa những lớp đá chính sách vốn cứng lâu nay. Lần đầu tiên, Nhà nước chấp nhận thí điểm cho người Việt - những người đủ tuổi, đủ thu nhập, đủ năng lực tài chính - bước vào casino trong nước, được chơi một cách hợp pháp, được giám sát một cách minh bạch, thay vì len lỏi qua biên giới, bỏ mặc ngoại tệ trôi ra ngoài.

Sự đối lập trớ trêu

Bộ luật Hình sự vẫn coi đánh bạc là hành vi nguy hiểm cho xã hội, nhưng chính sách lại phải mở cửa để giảm nguy hiểm. Cấm thì gây ra sới bạc ngầm; mở thì lại tạo ra khu vực có thể kiểm soát. Như việc thắp một ngọn đèn trong căn phòng tối: bóng tối không biến mất hoàn toàn, nhưng ít nhất người ta nhìn thấy mình đang đứng ở đâu.

Khi yêu cầu người chơi phải chứng minh thu nhập tối thiểu 10 triệu đồng mỗi tháng, phải mua vé vào cửa một triệu đồng mỗi 24 giờ, Nhà nước dựng lên một hàng rào để ngăn những người yếu thế sa vào trò đỏ đen. Và đồng thời, chính hàng rào đó tạo ra cánh cổng cho người có điều kiện được bước vào một cách hợp pháp, thay vì lén lút hay sang nước ngoài tìm cảm giác mạnh.

Giữa ánh sáng của casino hợp pháp và bóng tối của những sòng bạc ngầm, sự khác biệt lớn nhất không nằm ở những chiếc bàn roulette hay những bộ bài phỉnh, mà ở dòng tiền. Dòng tiền hợp pháp được ghi nhận, thu thuế, giám sát, còn dòng tiền phi pháp thì trôi đi vô định, đôi khi hóa thành công cụ rửa tiền, hoặc như trong vụ PMU18, biến thành hố sâu tham nhũng.

Và cũng nhờ khu vực hợp pháp, Nhà nước dễ dàng hơn trong việc nhận diện cán bộ, đảng viên vi phạm. Nếu họ xuất hiện trong casino, camera và dữ liệu sẽ không nói dối. Đó là một đối lập thú vị khác: cái hợp pháp lại giúp phơi bày điều bất hợp pháp.

Nhìn lại những chuyến xe đưa người Việt sang Campuchia hằng ngày, rồi nhìn sang những hàng dài du khách Việt xếp hàng ở Genting, tôi hiểu vì sao tư duy "không quản được thì cấm" đã đến lúc phải lùi lại.

Xã hội không thể vận hành dựa trên hy vọng rằng một nhu cầu sẽ biến mất chỉ vì luật nói "không". Khi nhu cầu đủ lớn, lựa chọn đúng đắn không phải là dựng thêm tường, mà là mở thêm cửa - nhưng là cánh cửa có khóa, có người gác, có ánh sáng.

Và chính bước mở thí điểm ấy cho thấy tư duy quản lý của chúng ta đã trưởng thành hơn: thay vì để ngoại tệ chảy qua biên giới, thay vì để tội phạm trùm lên bóng tối, thay vì để hệ thống tư pháp phải theo đuổi những vụ án kéo dài hàng chục năm, giờ đây Nhà nước chọn cách đưa hoạt động ấy vào vùng sáng, để kiểm soát, để hạn chế, để điều tiết.

Từ một Genting rực sáng trên đỉnh núi đến một Bavet nườm nượp xe Việt, rồi đến một nghị quyết của Chính phủ, hành trình ấy cho thấy sự chuyển động không chỉ của chính sách mà của cả tư duy. Và có lẽ đó mới là thay đổi quan trọng nhất: từ cấm đoán tuyệt đối đến quản lý thực tế.