Thịt trâu Ấn Độ và những màn 'thay tên đổi họ'

Ngày 24/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Vũ Hoàng Hải, thường gọi Hải Sapa TV, cùng các cá nhân, tổ chức liên quan về các tội "Lừa dối khách hàng" và "Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng".

Theo Bộ Công an, quá trình điều tra xác định Vũ Hoàng Hải đã chỉ đạo vợ là Bùi Thị Kim Tuyên ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm "thịt trâu sấy khô tê cay" do CTCP Sản xuất và Thương mại tổng hợp Hoàng Nam sản xuất từ nguyên liệu thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ.

Sau đó, vợ chồng ông Hải quảng cáo sản phẩm trên các nền tảng mạng xã hội là "thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc", in logo Hải SapaTV để bán ra thị trường. Giai đoạn 2022-2025, bà Tuyên đã mua sản phẩm thịt trâu sấy khô tê cay từ Công ty Hoàng Nam với tổng số tiền 30 tỷ đồng.

Cơ quan điều tra đã bắt tạm giam Vũ Hoàng Hải để điều tra về hành vi "Lừa dối khách hàng". Phạm Văn Hà, Giám đốc Công ty Hoàng Nam và Bùi Thị Kim Tuyên bị bắt tạm giam để điều tra về tội "Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng".

Vụ Hải Sapa TV là trường hợp mới nhất trong chuỗi vụ việc được cơ quan chức năng phát hiện thời gian gần đây mà thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ xuất hiện như nguồn nguyên liệu đầu vào.

Thịt trâu Ấn Độ vào Việt Nam tăng mạnh

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong quý II/2026, Ấn Độ là thị trường lớn nhất cung cấp thịt và sản phẩm từ thịt cho Việt Nam với 56.600 tấn, trị giá 254,27 triệu USD, tăng 40,9% về lượng và 78,3% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Phần lớn thịt nhập khẩu từ thị trường này là thịt trâu và thịt bò.

Số liệu 5 tháng đầu năm cho thấy quy mô lớn hơn. Việt Nam nhập khẩu tổng cộng 408.500 tấn thịt và sản phẩm từ thịt, trị giá khoảng 1,2 tỷ USD, tăng 11,4% về lượng và 39,6% về trị giá so với cùng kỳ.

Trong cơ cấu nhập khẩu, thịt trâu tươi, đông lạnh chiếm 21,1% tổng lượng và 30,9% tổng trị giá. Từ tỷ trọng này có thể tính ra lượng thịt trâu nhập khẩu trong 5 tháng vào khoảng 86.200 tấn. Đây là con số ước tính từ tỷ trọng do Cục Xuất nhập khẩu công bố, không phải số liệu riêng về thịt trâu nhập khẩu từ Ấn Độ.

Riêng thị trường Ấn Độ, trong 5 tháng đầu năm, Việt Nam nhập khẩu 92.300 tấn thịt và sản phẩm từ thịt, trị giá 390,61 triệu USD, chiếm 22,61% tổng lượng nhập khẩu và tăng 33% về lượng.

Những năm gần đây, lượng thịt trâu nhập khẩu từ Ấn Độ duy trì ở mức hàng trăm nghìn tấn mỗi năm. Theo số liệu được báo chí dẫn lại, năm 2023 Việt Nam nhập khoảng 130.800 tấn, tăng lên 194.060 tấn năm 2024. Năm 2025, lượng nhập đạt 188.700 tấn, trị giá 681,32 triệu USD, giảm 2,8% về lượng nhưng tăng 5,6% về trị giá so với năm trước.

Trên thị trường, giá thịt trâu đông lạnh Ấn Độ có sự chênh lệch lớn tùy bộ phận. Khảo sát giá bán được Dân Trí dẫn ngày 25/8 cho thấy thịt vụn khoảng 65.000 đồng/kg, nạm bụng 70.000 đồng/kg, nạm sườn 75.000 đồng/kg; trong khi các phần nạc có thể vượt 100.000 đồng/kg. Đây là giá chào bán trên thị trường, không phải giá nhập khẩu bình quân tại cửa khẩu.

Việc nhập khẩu và kinh doanh thịt trâu Ấn Độ không phải vấn đề nếu hàng hóa đáp ứng các quy định về nhập khẩu, kiểm dịch, an toàn thực phẩm và được cung cấp tới người tiêu dùng với thông tin chính xác. Đáng chú ý nằm ở khâu sau nhập khẩu, khi một số vụ án gần đây cho thấy thịt trâu được sử dụng làm nguyên liệu nhưng sản phẩm cuối cùng lại được quảng cáo, ghi nhãn dưới một tên gọi khác.

Từ "đặc sản vùng cao" đến thịt bò, khô bò

Trước vụ Hải Sapa TV, tháng 8/2025, Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố Vũ Thị Hường, Giám đốc Công ty TNHH MTV MQ Food, trước đây là Công ty TNHH MTV Cương Hường, về hành vi "Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm".

Khi kiểm tra cơ sở, lực lượng chức năng phát hiện 3 kho đông lạnh chứa 30 tấn thịt trâu, thịt lợn tươi và 1 tấn lạp xưởng tươi; một kho khác chứa 3 tấn thịt trâu sấy khô và 3,4 tấn thịt lợn sấy khô thành phẩm. Tại thời điểm kiểm tra, cơ sở chưa xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ số thực phẩm này.

Bước đầu, cơ quan công an xác định nguyên liệu là thịt trâu, thịt lợn đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ, phần lớn không rõ nguồn gốc, không có hóa đơn chứng từ; một số lô hàng trong kho đã bốc mùi hôi thối.

Theo Công an tỉnh Phú Thọ, từ năm 2020 đến khi bị phát hiện, Vũ Thị Hường đã sử dụng hơn 1.000 tấn thịt đông lạnh để sản xuất khoảng 400 tấn thịt sấy khô, doanh thu ước tính hơn 100 tỷ đồng. Sản phẩm được đưa ra thị trường với bao bì mang dòng chữ "Đặc sản vùng cao", trong khi doanh nghiệp không có hoạt động sản xuất, kinh doanh tại địa phương được sử dụng để tạo nguồn gốc cho sản phẩm.

Đến tháng 10/2025, một vụ án khác được Công an TP. Hà Nội phát hiện tại Công ty CP Thực phẩm Hida.

Theo Bộ Công an, Nguyễn Thị Phương Thảo, Tổng Giám đốc Công ty Hida, mua thịt trâu loại kém chất lượng nhập khẩu từ Ấn Độ với giá 120.000 đồng/kg, sau đó bơm phụ phẩm tạo vân và đóng gói sản phẩm với nhãn mác là thịt bò, bán ra thị trường với giá 400.000-600.000 đồng/kg.

Từ tháng 5/2024 đến khi bị phát hiện, cơ quan điều tra xác định các đối tượng đã sản xuất 14 tấn thịt trâu giả thịt bò, tiêu thụ tại Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang và TP.HCM.

Khám xét các địa điểm liên quan, cơ quan chức năng thu giữ 65 tấn thịt trâu và thịt bò giả cùng máy móc phục vụ sản xuất. Kết quả giám định cho thấy 24/29 mẫu thịt bò thu giữ tại Công ty Hida có ADN là thịt trâu.

Mới đây nhất, trước vụ Hải Sapa TV chưa đầy một tuần, Công an TP. Đồng Nai công bố kết quả triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán thịt khô giả khô bò liên quan Công ty TNHH Trần Lê Foods.

Cơ quan công an xác định từ ngày 27/5/2025 đến khi bị phát hiện, doanh nghiệp đã mua khoảng 130 tấn thịt trâu đông lạnh có nguồn gốc từ Ấn Độ của một doanh nghiệp tại TP.HCM, với tổng số tiền gần 17,7 tỷ đồng.

Nguyên liệu chủ yếu là thịt trâu nhưng sau khi chế biến, đóng gói được tiêu thụ dưới tên gọi khô bò. Khi kiểm tra Công ty Trần Lê Foods, công an thu giữ hơn 1,6 tấn thịt khô thành phẩm nghi là khô trâu giả khô bò. Kết quả giám định xác định số thịt khô này là thịt trâu.

Tại hộ kinh doanh Mộc Food Biên Hòa, lực lượng chức năng tiếp tục thu giữ gần 455 kg thịt khô nghi giả khô bò; kết quả giám định xác định gần 430 kg là thịt trâu được bán dưới tên sản phẩm khô bò. Các sản phẩm được quảng cáo, bán cho khách hàng, trong đó có hoạt động qua TikTok Shop và Shopee.

Như vậy, từ MQ Food/Cương Hường, Hida, Trần Lê Foods đến vụ Hải Sapa TV mới nhất, thịt trâu có nguồn gốc hoặc được xác định là nhập khẩu từ Ấn Độ liên tục xuất hiện trong các vụ án với những cách thức khác nhau: từ gắn với "đặc sản vùng cao", "đặc sản Tây Bắc" đến giả thịt bò và khô bò.

Các vụ việc này không đồng nghĩa thịt trâu nhập khẩu từ Ấn Độ nói chung có vấn đề về chất lượng. Dữ liệu nhập khẩu phản ánh hoạt động thương mại, trong khi các vụ án liên quan đến hành vi cụ thể của từng tổ chức, cá nhân trong khâu chế biến, kinh doanh, ghi nhãn hoặc quảng cáo sản phẩm.

Tuy nhiên, khi lượng thịt trâu nhập khẩu đạt quy mô hàng trăm nghìn tấn mỗi năm nhưng sản phẩm này không dễ được người tiêu dùng nhận diện trên thị trường bán lẻ, chuỗi vụ án gần đây đặt ra câu hỏi đáng chú ý về khả năng truy xuất nguyên liệu sau nhập khẩu và tính minh bạch về nguồn gốc, thành phần của thực phẩm chế biến khi đến tay người tiêu dùng.