Thị trường lao động TP.HCM: 'Khát' người nhưng vẫn khó tuyển dụng

Năm 2025 đánh dấu giai đoạn thị trường lao động tại TP.HCM mở rộng vận hành trong bối cảnh kinh tế phục hồi rõ nét. Ba khu vực gồm TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu tiếp tục phát huy vai trò bổ trợ lẫn nhau, hình thành một không gian lao động đa tầng, đa ngành.

TP.HCM giữ vai trò trung tâm dịch vụ - tài chính - công nghệ, Bình Dương là “thủ phủ công nghiệp” với mật độ khu công nghiệp lớn, trong khi Bà Rịa - Vũng Tàu nổi bật với cảng biển, dầu khí, logistics và du lịch. Cấu trúc này tạo ra quy mô thị trường lao động lớn, đồng thời thúc đẩy nhu cầu tuyển dụng mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực.

Theo thống kê, năm 2025 toàn vùng có 191.790 người đăng ký tìm việc, trong khi nhu cầu tuyển dụng lên tới 313.681 vị trí, cao hơn nguồn cung tới 1,64 lần. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang trong trạng thái thiếu hụt lao động tổng thể, đặc biệt trong bối cảnh mở rộng sản xuất, phục hồi đơn hàng và gia tăng đầu tư.

Xét theo địa bàn, TP.HCM dẫn đầu với hơn 136.000 vị trí tuyển dụng, chiếm 43,46% toàn vùng, tập trung ở các lĩnh vực tài chính, thương mại, công nghệ và dịch vụ. Bình Dương đứng thứ hai với hơn 105.000 vị trí, phản ánh nhu cầu lớn từ khu vực sản xuất công nghiệp. Trong khi đó, Bà Rịa - Vũng Tàu chiếm hơn 23% tổng cầu, tập trung vào logistics, cảng biển, kỹ thuật và du lịch.

Sự phân bố này phản ánh rõ cấu trúc kinh tế liên vùng, trong đó mỗi địa phương đóng vai trò khác nhau nhưng cùng tạo nên một thị trường lao động có tính liên kết cao.

Lệch pha cung - cầu

Dù cầu vượt cung về tổng thể, thị trường lao động vẫn tồn tại những điểm lệch pha đáng chú ý, đặc biệt ở cơ cấu trình độ và kỹ năng.

Trong tổng số người tìm việc năm 2025, lao động có trình độ THPT và THCS chiếm hơn 53%, trong khi lao động có chứng chỉ nghề hoặc đào tạo sơ cấp chỉ chiếm 8,2%. Đây là khoảng trống lớn, bởi doanh nghiệp hiện không chỉ cần lao động phổ thông mà cần lực lượng có kỹ năng thực hành, có thể vận hành máy móc, thích ứng với quy trình sản xuất hiện đại và môi trường số hóa.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu tuyển dụng lao động có chuyên môn lên tới 178.443 vị trí, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng cầu. Điều này phản ánh xu hướng nâng chuẩn nhân lực khi doanh nghiệp đẩy mạnh tự động hóa, chuyển đổi số và tối ưu hóa vận hành.

Nghịch lý “thiếu thợ, thừa lao động phổ thông” vì thế ngày càng rõ nét. Đây không chỉ là vấn đề của hệ thống đào tạo, mà còn là thách thức đối với chính sách phát triển nguồn nhân lực trong dài hạn.

Phân hóa rõ theo địa phương và ngành nghề

Sự lệch pha còn thể hiện rõ theo từng địa phương. TP.HCM có nguồn cung lao động lớn nhất, chiếm hơn 60% tổng số người tìm việc, phù hợp với đặc thù đô thị dịch vụ. Trong khi đó, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu có nhu cầu tuyển dụng cao nhưng nguồn cung tại chỗ hạn chế, buộc phải phụ thuộc nhiều vào lao động nhập cư.

Theo ngành nghề, lao động tìm việc tập trung nhiều ở các lĩnh vực công nghiệp chế biến - chế tạo và dệt may, trong khi nhu cầu tuyển dụng lại tăng nhanh ở các ngành dịch vụ chất lượng cao, logistics, thương mại điện tử và công nghệ. Điều này tạo ra nguy cơ dư cung cục bộ ở một số ngành truyền thống, đồng thời thiếu hụt lao động ở các ngành mới nổi.

Một điểm đáng chú ý khác là sự lệch pha về giới tính. Trong khi nguồn cung lao động thiên về nữ, thì nhu cầu tuyển dụng lại nghiêng về nam, đặc biệt trong các ngành sản xuất, kỹ thuật và logistics. Nếu không có chính sách đào tạo lại và cải thiện điều kiện làm việc phù hợp, tình trạng thiếu hụt lao động ở một số ngành sẽ còn kéo dài.

Chuyển đổi số đang tái định hình thị trường lao động

Một xu hướng nổi bật của thị trường lao động là sự gia tăng nhanh chóng của tuyển dụng trực tuyến. Năm 2025, gần 76% doanh nghiệp thực hiện tuyển dụng qua các nền tảng số, phản ánh sự thay đổi căn bản trong cách thức tiếp cận việc làm.

Xu hướng này mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng tạo ra thách thức mới. Người lao động không chỉ cần kỹ năng chuyên môn mà còn phải có khả năng sử dụng công nghệ, chuẩn hóa hồ sơ số và thích ứng với môi trường làm việc hiện đại.

Những lao động lớn tuổi, chiếm hơn 20% lực lượng tìm việc, là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong quá trình chuyển đổi này. Nếu không được đào tạo lại hoặc hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, họ có nguy cơ bị loại khỏi thị trường lao động.

Nhu cầu nhân lực tiếp tục tăng, đặc biệt trong logistics và dịch vụ

Dựa trên xu hướng hiện tại, thị trường lao động năm 2026 được dự báo tiếp tục duy trì trạng thái cầu vượt cung, với nhu cầu tăng mạnh trong các lĩnh vực logistics, công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ và công nghệ.

TP.HCM sẽ tiếp tục là trung tâm thu hút nhân lực trong các ngành tài chính, thương mại điện tử, CNTT và dịch vụ. Bình Dương duy trì nhu cầu lớn về lao động sản xuất và kỹ thuật, trong khi Bà Rịa – Vũng Tàu sẽ tăng tốc tuyển dụng trong lĩnh vực cảng biển, logistics và dịch vụ hậu cần.

Đặc biệt, sự phát triển của hệ thống cảng Cái Mép – Thị Vải và các dự án logistics quy mô lớn được kỳ vọng sẽ tạo ra nhu cầu nhân lực kỹ thuật cao, góp phần tái định hình cấu trúc thị trường lao động khu vực.

Bài toán không còn là số lượng, mà là chất lượng nhân lực

Dù triển vọng tích cực, thị trường lao động vẫn đối mặt với thách thức mang tính cấu trúc. Khoảng cách giữa kỹ năng người lao động và yêu cầu doanh nghiệp đang trở thành rào cản lớn nhất đối với quá trình phục hồi và phát triển.

Việc thiếu hụt lao động có kỹ năng không chỉ làm giảm hiệu quả sản xuất, mà còn ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư, đặc biệt là các dự án công nghệ cao.

Trong bối cảnh đó, đào tạo nghề, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng trở thành giải pháp then chốt. Sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý sẽ quyết định khả năng cân bằng cung – cầu trong những năm tới.

Thị trường lao động TP.HCM mở rộng đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển, nhưng để tận dụng được cơ hội này, yếu tố quyết định không nằm ở số lượng lao động, mà ở chất lượng, kỹ năng và khả năng thích ứng với nền kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ.