'Thế hệ sandwich' và áp lực làm trụ cột tài chính

Con cái còn trong độ tuổi ăn học, cha mẹ ngày càng cần được quan tâm, trong khi nhu cầu tích lũy cho tương lai của bản thân cũng trở nên cấp thiết. Đây là bài toán mà một bộ phận người Việt trong độ tuổi 35-44 đang phải đối mặt.

Nhóm này thường được gọi là "thế hệ sandwich", chỉ những người cùng lúc phải cân đối trách nhiệm đối với thế hệ phía trước và phía sau mình.

Khảo sát Asia Care 2026 do Manulife thực hiện với 1.000 người trưởng thành tại Việt Nam cho thấy 72% người trong độ tuổi 35-44 đang hỗ trợ tài chính cho gia đình.

Đáng chú ý, trong số những người đang đảm nhận trách nhiệm này, 74% cho biết áp lực tài chính gia đình ảnh hưởng đến khả năng đạt được sự tự chủ tài chính trong dài hạn. Đồng thời, 70% lo ngại về khả năng chi trả các nhu cầu chăm sóc khi về già.

Khi một khoản thu nhập phải đáp ứng nhiều mục tiêu

Những con số trên cho thấy vấn đề của "thế hệ sandwich" không đơn thuần nằm ở số tiền phải chi tiêu trong hiện tại.

Ở giai đoạn 35-44 tuổi, nguồn lực tài chính của một cá nhân có thể phải đồng thời đáp ứng nhiều mục tiêu: chi tiêu và đầu tư cho con cái, hỗ trợ cha mẹ, duy trì cuộc sống của gia đình và tích lũy cho tương lai của chính mình.

Khi trách nhiệm đối với gia đình gia tăng, khả năng dành nguồn lực cho các mục tiêu tài chính dài hạn vì thế cũng chịu sức ép.

Theo kết quả khảo sát, cứ 4 người trong nhóm 35-44 tuổi đang hỗ trợ gia đình thì có gần 3 người cho rằng trách nhiệm này ảnh hưởng tới khả năng đạt được sự tự chủ tài chính trong dài hạn.

Đây cũng là điểm tạo nên sự khác biệt của "thế hệ sandwich": họ không chỉ phải giải quyết nhu cầu tài chính của bản thân mà còn đứng ở vị trí kết nối trách nhiệm tài chính giữa nhiều thế hệ trong một gia đình.

Một phía là con cái với những khoản chi cho sinh hoạt, học tập và quá trình trưởng thành. Phía còn lại là cha mẹ lớn tuổi với nhu cầu được hỗ trợ ngày càng tăng. Xen giữa hai trách nhiệm đó là nhu cầu xây dựng nền tảng tài chính của chính người trong độ tuổi trung niên.

Kết quả khảo sát đồng thời cho thấy áp lực này đang tác động đến cách nhiều người nhìn nhận về tương lai tài chính.

Có tới 89% người được khảo sát cho rằng sự độc lập và tự chủ tài chính là một "gia sản" ý nghĩa mà họ muốn để lại cho gia đình, trong khi 57% mong muốn không trở thành gánh nặng cho người thân khi về già.

Điều này cho thấy khái niệm "gia sản" đối với những người được khảo sát không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ số tài sản chuyển giao cho thế hệ sau, mà còn bao gồm khả năng mỗi cá nhân chủ động về tài chính và hạn chế tạo thêm áp lực cho những thành viên khác trong gia đình.

Từ người hỗ trợ đến mong muốn tự chủ

Một điểm đáng chú ý khác là sự tương phản giữa trách nhiệm mà nhiều người đang thực hiện với cha mẹ và kỳ vọng của chính họ đối với con cái trong tương lai.

Dù 72% người 35-44 tuổi đang hỗ trợ tài chính cho gia đình, khảo sát cho thấy xét trên tổng thể người tham gia, chỉ 21% dự kiến nhận hỗ trợ tài chính từ con cái khi về già.

Thay vào đó, 81% dự định dựa vào nguồn tiết kiệm cá nhân, 48% lựa chọn bảo hiểm và 43% tìm đến các giải pháp đầu tư.

Các tỷ lệ này không phản ánh riêng nhóm 35-44 tuổi nên không thể đối chiếu trực tiếp với con số 72%. Tuy nhiên, kết quả khảo sát phần nào cho thấy xu hướng đề cao khả năng tự chuẩn bị nguồn lực tài chính thay vì mặc định dựa vào thế hệ sau.

Đây cũng là điểm đáng chú ý khi nhìn vào vị trí của "thế hệ sandwich". Nhiều người hiện vừa là người chăm sóc con cái, vừa hỗ trợ cha mẹ, nhưng đồng thời mong muốn xây dựng nền tảng tài chính để giảm khả năng chính mình trở thành một mắt xích phụ thuộc trong tương lai.

Vì vậy, bài toán tài chính của nhóm tuổi 35-44 không chỉ là cân đối thu - chi trong từng tháng. Áp lực lớn hơn nằm ở việc phân bổ một nguồn lực hữu hạn cho nhiều mục tiêu có thời hạn rất khác nhau.

Chi phí dành cho con cái diễn ra trong hiện tại và những năm tiếp theo; trách nhiệm đối với cha mẹ có thể tăng dần; trong khi tích lũy và đầu tư cho tương lai lại là quá trình cần thời gian dài.

Việc ưu tiên quá nhiều nguồn lực cho một mục tiêu có thể đồng nghĩa với việc nguồn lực dành cho mục tiêu khác bị thu hẹp. Con số 74% người đang hỗ trợ gia đình cho rằng trách nhiệm này ảnh hưởng tới khả năng tự chủ tài chính dài hạn phần nào phản ánh áp lực cân đối đó.

Trước đó, như Nhadautu.vn đã thông tin, xu hướng chủ động chuẩn bị cho tuổi già đã được thể hiện qua việc 81% người được hỏi dự kiến dựa vào tiền tiết kiệm và chỉ 21% dự kiến nhận hỗ trợ từ con cái.

Ở lát cắt nhóm 35-44 tuổi, khảo sát lần này cho thấy một mặt khác của câu chuyện: trước khi có thể đạt được mục tiêu tự chủ ấy, nhiều người đang phải giải quyết sức ép tài chính của cả gia đình trong hiện tại.

Với "thế hệ sandwich", tự chủ tài chính vì thế không chỉ là mục tiêu của riêng mỗi cá nhân. Khi một người có thể chủ động chuẩn bị cho tương lai của mình, họ cũng có thể giảm nguy cơ chuyển tiếp áp lực tài chính sang thế hệ kế tiếp.