Thành phố Quảng Ninh: Vị thế mới, vận hội mới

Thành phố Quảng Ninh - Vị thế mới khẳng định nội lực đã được tạo dựng

Thành phố trực thuộc Trung ương là đơn vị hành chính cấp tỉnh, không phải một cấp hành chính cao hơn tỉnh. Việc trở thành thành phố cũng không đồng nghĩa địa phương mặc nhiên được tăng tỷ lệ điều tiết ngân sách, có ngay cơ chế đặc thù hoặc được Trung ương cấp thêm nguồn lực. Ngược lại, để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương phải chứng minh được nội lực đủ mạnh.

Địa phương phải thuộc nhóm không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách Trung ương; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm ít nhất 80% GRDP; thu nhập bình quân đầu người cao hơn mức bình quân cả nước; tăng trưởng GRDP đạt hoặc vượt tăng trưởng GDP; tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn bình quân cả nước trong ba năm gần nhất. Bởi vậy, vị thế mới trước hết là sự ghi nhận đối với một trình độ phát triển mà Quảng Ninh đã đạt được.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường, điều quan trọng hơn cả sau khi trở thành thành phố là Quảng Ninh phải phát triển đúng với danh xưng ấy, không chỉ về kinh tế, công nghiệp mà còn trong đời sống, văn hóa, vật chất, tinh thần, quốc phòng và an ninh. “Thành phố Quảng Ninh phải được thể hiện trong chất lượng quản trị, kết cấu hạ tầng, dịch vụ công, môi trường sống và mức độ thụ hưởng thực tế của người dân”, ông Quản Minh Cường nhấn mạnh.

Nền tảng để Quảng Ninh bước vào giai đoạn mới đã tương đối rõ nét. Năm 2025, quy mô kinh tế của địa phương đứng thứ 7 cả nước và thứ 4 vùng Đồng bằng sông Hồng; tăng trưởng GRDP đạt 11,89%; thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt hơn 85.909 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng tiếp tục đạt trên 11%, thuộc nhóm cao của cả nước.

Quảng Ninh đang phấn đấu d tổng thu ngân sách nhà nước năm 2026 đạt mốc 100.000 tỷ đồng. Xa hơn, Quảng Ninh đặt mục tiêu đến năm 2030, GRDP bình quân đầu người đạt 20.000 USD, trong khi mục tiêu chung của cả nước là khoảng 8.500 USD. Đây là chỉ tiêu “vô cùng áp lực chứ không đơn giản”. Nhưng chính áp lực ấy phản ánh yêu cầu cốt lõi của giai đoạn mới: Quảng Ninh không chỉ thay đổi danh xưng hành chính mà phải tạo ra một bước chuyển thực chất về chất lượng tăng trưởng và đời sống nhân dân.

Quảng Ninh biến vị thế mới thành động lực phát triển vượt bậc

Vị thế thành phố trực thuộc Trung ương sẽ mở ra cơ hội tích hợp các lợi thế của Quảng Ninh thành thành một hệ sinh thái thống nhất. Cơ sở cho sự chuyển đổi này đã được chuẩn bị bằng hệ thống quy hoạch có tầm nhìn dài hạn. Tại hội nghị ngày 30/6 vừa qua, Quảng Ninh đã công bố 5 quy hoạch và quyết định chiến lược.

Lần đầu tiên, toàn bộ không gian Quảng Ninh được tổ chức thành một chỉnh thể đô thị thống nhất theo mô hình đa đô thị, đa trung tâm, đa cực, với cấu trúc “3 hành lang phát triển, 4 vùng kinh tế - xã hội, 5 trung tâm động lực”. Quy hoạch cũng xác định giai đoạn 2030 - 2050, Quảng Ninh hướng tới trở thành đô thị hiện đại, thông minh, xanh và bền vững; cực tăng trưởng quốc gia; trung tâm kinh tế biển, du lịch, logistics, công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo.

Điều đáng chú ý là quy hoạch đang được chuyển hóa thành các dự án cụ thể. Ngay tại hội nghị công bố quy hoạch, Quảng Ninh đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 18 dự án với tổng vốn gần 45.000 tỷ đồng. Các dự án tập trung vào hạ tầng khu công nghiệp, đô thị, logistics, năng lượng, chế biến, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao và cảng biển.

Dòng vốn đầu tư tiếp tục được nối dài với Dự án Khu công nghiệp VSIP Quảng Ninh đã được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư Khu công nghiệp VSIP. Dự án có diện tích nghiên cứu hơn 448ha, tổng mức đầu tư khoảng 5.810 tỷ đồng, là một phân khu chức năng quan trọng trong Khu kinh tế ven biển Quảng Yên. Trong đó, khoảng 330ha được dành cho công trình công nghiệp, kho bãi.

Sự hiện diện của VSIP không chỉ bổ sung quỹ đất công nghiệp. Dự án còn cho thấy sức hút ngày càng rõ của hành lang công nghiệp - đô thị - cảng biển Quảng Yên, nơi có khả năng kết nối trực tiếp với Hải Phòng, hệ thống cảng biển phía Bắc và mạng lưới cao tốc quốc gia.

Cùng với thu hút đầu tư, Quảng Ninh tiếp tục thể hiện tư duy “giao thông mở đường” bằng đề xuất bổ sung tuyến cao tốc khoảng 55km nối cao tốc Hải Phòng – Hạ Long với Vành đai 5 - Vùng Thủ đô vào Quy hoạch mạng lưới đường bộ quốc gia.

Theo đề xuất, tuyến đường có quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100–120km/h; điểm đầu tại nút giao Hạ Long Xanh thuộc phường Tuần Châu và điểm cuối kết nối Vành đai 5 trên địa bàn Hải Phòng. Song song với tuyến cao tốc, Quảng Ninh đang triển khai hệ thống đường gom 4 làn xe hai bên, dự kiến hoàn thành trong năm 2026.

Với tư cách là một nhà đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, ông Nguyễn Văn Nhân, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đô thị Amata Hạ Long cho rằng, nếu đề xuất của Quảng Ninh được phê duyệt, tuyến cao tốc sẽ mở thêm một hướng kết nối chiến lược giữa Quảng Ninh với Vùng Thủ đô. Trong khi đó, Vành đai 5 dài khoảng 349km, đi qua 7 tỉnh, thành phố. Việc kết nối trực tiếp với tuyến vành đai sẽ giúp Quảng Ninh mở rộng không gian phát triển về phía Tây, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa và gia tăng sức hấp dẫn của các khu công nghiệp, khu đô thị mới, trong đó có Amata City Hạ Long.

Một dự án hạ tầng khác được Quảng Ninh đặt kỳ vọng lớn là tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, dài khoảng 120km, tốc độ thiết kế trên tuyến chính đạt 350km/h. Điểm đầu dự kiến tại khu vực Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia ở Đông Anh, Hà Nội; điểm cuối tại phường Tuần Châu, Quảng Ninh. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Quảng Ninh dự kiến chỉ còn khoảng 23 phút.

Những dự án này cho thấy Quảng Ninh bước vào vị thế mới với nền tảng đã được chuẩn bị từ trước. Và địa phương sẽ sử dụng vị thế mới này để tăng cường liên kết vùng, thu hút nhà đầu tư chiến lược và nâng cao hiệu quả huy động các nguồn lực xã hội.

Đích đến cuối là vì người dân

Vị thế thành phố trực thuộc Trung ương mở ra không gian phát triển rộng hơn nhưng không tự động tạo ra tăng trưởng. Sau dấu mốc ngày 1/9/2026, nhiệm vụ quan trọng nhất là chuyển từ “đạt tiêu chuẩn” sang “phát triển xứng tầm”.

Theo Bí thư Quảng Ninh, trước hết, thành phố cần nhanh chóng kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự và vận hành đồng bộ mô hình chính quyền đô thị. Việc chuyển đổi phải bảo đảm không làm gián đoạn giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Bộ máy mới cần tinh gọn, chuyên nghiệp, tăng phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình và lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Với đặc thù lãnh thổ rộng, bao gồm đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới và hai đặc khu cũng đặt ra yêu cầu không để nguồn lực chỉ tập trung vào một số khu vực thuận lợi. Hạ Long, Quảng Yên, Móng Cái và Vân Đồn có thể là những cực tăng trưởng, nhưng thành quả phát triển cần lan tỏa đến Bình Liêu, Ba Chẽ, Tiên Yên, Cô Tô và các địa bàn còn khó khăn. Bởi thước đo cuối cùng của vị thế mới phải là cơ hội việc làm, thu nhập, chất lượng giáo dục, y tế, giao thông và môi trường sống của người dân được nâng lên. Đây cũng là câu trả lời thực chất nhất cho vấn đề mà Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh nêu ra: lên thành phố thì người dân được gì?

Thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển. Vị thế mới khẳng định thành quả và nội lực đã được tạo dựng, đồng thời đặt địa phương trước những tiêu chuẩn, trách nhiệm và áp lực phát triển cao hơn. Khi đó, danh xưng thành phố trực thuộc Trung ương sẽ không chỉ hiện diện trên hệ thống hành chính, mà được thể hiện sinh động trong diện mạo đô thị, sức cạnh tranh của nền kinh tế và cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn của người dân Quảng Ninh.

Theo Nghị quyết của Quốc hội, thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở giữ nguyên diện tích tự nhiên 6.231,27km², quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh đã đáp ứng đủ 5/5 điều kiện theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và 7/7 tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15. Trước đó, ngày 26/6/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1026/QĐ-BXD công nhận Quảng Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I.