Thành lập TP. Quảng Ninh, Bắc Ninh để kiến tạo các cực tăng trưởng chiến lược

Sáng 12/8, tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại hội trường về các đề án thành lập TP. Quảng Ninh và TP. Bắc Ninh trực thuộc Trung ương.

Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt lịch sử về địa giới hành chính, đồng thời mở ra một cuộc tái thiết toàn diện về thể chế, năng lực quản trị và không gian phát triển cho các vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc.

Các tờ trình của Chính phủ cùng báo cáo thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội khẳng định hồ sơ đề án của cả 2 tỉnh đã được chuẩn bị rất công phu, tuân thủ chặt chẽ các quy trình pháp luật, đồng thời nhận được tỷ lệ đồng thuận rất cao từ cử tri và HĐND các cấp.

Đối với Quảng Ninh, địa phương đã đáp ứng 5/5 điều kiện và 7/7 tiêu chuẩn theo quy định pháp luật. Việc chuyển đổi mô hình giúp phát huy tối đa lợi thế của một tỉnh vừa có đường biên giới trên bộ, trên biển, vừa sở hữu di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long.

Tương tự, đối với Bắc Ninh, địa phương cũng đã đáp ứng đầy đủ 5/5 điều kiện và 7/7 tiêu chuẩn để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, tạo tiền đề vững chắc để quản lý không gian đô thị quy mô lớn và thúc đẩy liên kết vùng.

TP. Quảng Ninh - cực tăng trưởng vùng Đông Bắc

Thảo luận về đề án thành lập TP. Quảng Ninh, các đại biểu Quốc hội nhấn mạnh tiềm năng và thế mạnh vượt trội của địa phương này trong chiến lược phát triển kinh tế biển và hội nhập quốc tế.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (đoàn Ninh Bình) chỉ ra, Quảng Ninh là tỉnh duy nhất trên cả nước sở hữu cả đường biên giới trên bộ và trên biển tiếp giáp với Trung Quốc, cùng hệ thống cửa khẩu quốc tế Móng Cái sầm uất. Cùng với Hà Nội và Hải Phòng, Quảng Ninh hợp thành tam giác động lực phía Bắc, đóng vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế và tuyến đầu vững chắc về quốc phòng - an ninh.

Bổ sung thêm các số liệu ấn tượng, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) cho biết, quy mô kinh tế của Quảng Ninh đã đạt khoảng 14 tỷ USD (xếp thứ 7 cả nước), chỉ số GRDP bình quân đầu người đứng đầu toàn quốc, và tốc độ tăng trưởng năm 2025 đạt tới 11,89% (cao nhất nước) với thu ngân sách vượt hơn 86.000 tỷ đồng.

Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (đoàn Quảng Ngãi) thì nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình đô thị hóa của Quảng Ninh là "tuyệt đối không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế". Thành phố cần bảo tồn nghiêm ngặt Vịnh Hạ Long, giữ gìn vùng đất thiêng Yên Tử (cái nôi Phật giáo Trúc Lâm), đồng thời phát triển hài hòa giữa "làng và phố", giữa di sản truyền thống và hiện đại.

TP. Bắc Ninh - sứ mệnh mới của vùng Đồng bằng sông Hồng

Cũng tại phiên họp, các đại biểu cũng dành thời gian thảo luận về đề án thành lập TP. Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, đánh giá cao vai trò và sứ mệnh mới của địa phương này trong vùng Đồng bằng sông Hồng.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (đoàn Lạng Sơn) cho biết, Bắc Ninh là trung tâm công nghiệp, công nghệ cao có khả năng thu hút đầu tư và kết nối quốc tế thuận lợi. Từ đó đề nghị thành phố cần chuyển từ lợi thế thu hút đầu tư sang năng lực làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và hình thành trục liên kết mạnh mẽ, gồm: Lạng Sơn - Bắc Ninh - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Liên kết này không chỉ dừng lại ở giao thông mà phải đồng bộ về hạ tầng số, logistics và chuỗi cung ứng.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (đoàn Đắk Lắk) cho rằng, giá trị của việc thành lập thành phố không chỉ nằm ở việc mở rộng đơn vị hành chính mà phải tạo ra các cực tăng trưởng có sức lan tỏa, hỗ trợ các địa phương khác cùng phát triển.

Bên cạnh đó, một số đại biểu khác đề nghị cần có cơ chế tài chính điều tiết nguồn thu hợp lý để hỗ trợ hạ tầng và an sinh xã hội cho các vùng còn khó khăn trong tỉnh, tránh tình trạng phát triển không đồng đều.

Là địa phương có mật độ công nghiệp và làng nghề dày đặc nhất cả nước, các đại biểu lưu ý, Bắc Ninh cần kiểm soát chặt chẽ áp lực môi trường, giữ gìn và phát huy không gian văn hóa Kinh Bắc đặc sắc, bảo đảm hài hòa giữa phát triển công nghiệp hiện đại và bản sắc văn hóa truyền thống.

Các đại biểu Quốc hội đều chung nhận định, việc nâng cấp cấp hành chính từ tỉnh lên thành phố trực thuộc Trung ương không thể chỉ là "một tấm áo khoác hành chính" mới, mà phải là một cuộc cách mạng sâu sắc về năng lực quản trị.

Trong đó, chính quyền các thành phố mới cần lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, chuyển đổi triệt để sang mô hình quản trị đô thị hiệu quả, ứng dụng các công cụ đo lường kết quả như KPI, OKR và vận hành Trung tâm thông minh (IOC) dựa trên Big Data và chuyển đổi số.

Đồng thời, trong giai đoạn đầu, các địa phương thực hiện kế thừa bộ máy hiện có để đảm bảo hoạt động liên tục, không làm gián đoạn thủ tục hành chính của người dân. Về lâu dài, cần có lộ trình bố trí nhân lực chuyên sâu cho các lĩnh vực then chốt như quản lý đô thị, đất đai và môi trường.

Sau phiên thảo luận, các ý kiến của đại biểu sẽ được tiếp thu đầy đủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ phối hợp với Chính phủ để hoàn chỉnh các dự thảo nghị quyết, trình Quốc hội xem xét biểu quyết thông qua trong kỳ họp này.