Tân Chủ tịch Fed trước bài toán lạm phát, lãi suất và độc lập chính sách

Diễn biến ông Kevin Warsh tiếp quản chức Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày 22/5/2026 được thị trường theo dõi sát sao vì ông không chỉ là người kế nhiệm Jerome Powell, mà còn là nhân vật từ lâu có quan điểm phê phán mạnh mẽ cách Fed điều hành chính sách tiền tệ trong những năm gần đây.

Nhưng câu hỏi trung tâm với Phố Wall hiện nay là: Warsh sẽ là một chủ tịch Fed độc lập, cứng rắn với lạm phát, hay sẽ trở thành người mở đường cho chính sách tiền tệ "bồ câu" đúng lúc Nhà Trắng muốn lãi suất thấp hơn?

Áp lực kép: Lạm phát và Nhà Trắng

Warsh nhậm chức trong bối cảnh Fed chịu sức ép chính trị lớn, nhất là từ Nhà Trắng. Tổng thống Donald Trump muốn điều kiện tài chính dễ chịu hơn, thể hiện ở việc liên tục thúc ép ông Powell hạ lãi suất. Còn thị trường lại muốn biết liệu tân Chủ tịch Fed có đủ độc lập để không biến chính sách tiền tệ thành công cụ phục vụ mục tiêu chính trị.

Trong phiên điều trần trước Thượng viện hồi tháng 4, Warsh cam kết giữ độc lập trong điều hành chính sách tiền tệ, nhưng cũng nói sẽ làm việc với chính quyền và Quốc hội trong các vấn đề ngoài tiền tệ thuộc phạm vi trách nhiệm của Fed.

Cam kết này có ý nghĩa đặc biệt vì uy tín của Fed phụ thuộc vào niềm tin rằng các quyết định lãi suất được đưa ra dựa trên các chỉ số vĩ mô như lạm phát, việc làm và ổn định tài chính, chứ không phải theo yêu cầu ngắn hạn của Nhà Trắng.

Tuy nhiên, sự hoài nghi chưa thể biến mất. Warsh được chính Tổng thống Trump lựa chọn để kế nhiệm ông Powell và được kỳ vọng sẽ thân thiện hơn với quan điểm nới lỏng. Vì vậy, mỗi tín hiệu chính sách của ông trong những tháng đầu nhiệm kỳ đều có thể bị thị trường soi xét dưới lăng kính dữ liệu kinh tế hay áp lực chính trị?

Tân chủ tịch Fed từng nhiều lần phê phán ngân hàng trung ương Mỹ vì phản ứng chậm trước lạm phát sau đại dịch và cho rằng cơ quan này đã đánh giá sai mức độ dai dẳng của áp lực giá cả.

Ông cũng từng lập luận rằng lạm phát là một "lựa chọn chính sách", hàm ý ngân hàng trung ương phải chịu trách nhiệm nếu để lạm phát vượt khỏi tầm kiểm soát.

Điều đó khiến bài toán của Warsh phức tạp hơn so với hình dung ban đầu. Nếu hạ lãi suất quá sớm, ông có thể bị xem là chiều lòng Nhà Trắng và làm suy yếu uy tín chống lạm phát của Fed. Nếu giữ lãi suất cao quá lâu, ông có thể đối mặt với sức ép chính trị lớn hơn và bị chỉ trích là bóp nghẹt tăng trưởng.

Cuộc họp FOMC ngày 16-17/6/2026 sẽ là phép thử chính sách lớn đầu tiên với Warsh trên cương vị Chủ tịch Fed, khi ngân hàng trung ương Mỹ phải cập nhật dự báo kinh tế và định hướng lãi suất trong bối cảnh lạm phát vẫn là rủi ro lớn.

Xác định thước đo lạm phát mới

Điểm đáng chú ý nhất trong quan điểm của tân chủ tịch Fed là ông không chỉ tranh luận về mức lãi suất, mà muốn Fed đánh giá lại cách đo lạm phát nền.

Theo Wall Street Journal, Warsh thúc đẩy Fed chú ý hơn đến các thước đo như "trimmed mean inflation" (lạm phát trung bình lược bỏ hay trung bình cắt tỉa), tức chỉ số loại bỏ các biến động giá cực đoan để tìm xu hướng lạm phát cơ bản.

Sự khác biệt giữa các thước đo hiện rất lớn. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân lõi (core PCE), vốn được Fed ưa dùng, tháng 4 tăng 3,3% so với cùng kỳ, cho thấy lạm phát còn xa mục tiêu 2% của Fed. Trong khi đó, lạm phát trung bình lược bỏ chỉ ở mức 2,3%, tức gần mục tiêu hơn nhiều.

Warsh cho rằng điều ông quan tâm nhất là lạm phát nền, chứ không phải những thay đổi giá một lần do địa chính trị, giá thịt bò hay các cú sốc riêng lẻ.

Về mặt kỹ thuật, lập luận này không phải không có cơ sở. Fed từ lâu đã dùng nhiều chỉ báo để lọc nhiễu, vì giá thực phẩm, năng lượng hoặc một số nhóm hàng hóa có thể biến động mạnh trong ngắn hạn. Core PCE cũng chính là một nỗ lực như vậy, khi loại bỏ giá thực phẩm và năng lượng để nhìn xu hướng giá cơ bản.

Nhưng Warsh cho rằng core PCE vẫn là một cách đo thô, vì nó vẫn giữ lại nhiều méo mó một lần. Lạm phát trung bình lược bỏ đi xa hơn bằng cách loại bỏ có hệ thống những biến động cực đoan trong rổ giá.

Ở đây, tranh luận chính sách trở nên rất nhạy cảm. Nếu lạm phát trung bình lược bỏ phản ánh chính xác lạm phát nền, Fed có thể có cơ sở để bớt cứng rắn hơn. Nhưng nếu thước đo lạm phát này đang đánh giá thấp áp lực giá, Fed có thể lại phạm sai lầm giống năm 2021: tưởng lạm phát là tạm thời trong khi nó đã ăn sâu vào nền kinh tế với Dallas Fed trimmed mean.

Bảng cân đối kế toán: Mặt trận cải tổ thứ hai

Bên cạnh lạm phát, Warsh còn muốn cải tổ vai trò của Fed trên thị trường tài chính thông qua bảng cân đối kế toán.

Ông muốn giảm đáng kể quy mô bảng cân đối khoảng 6.700 tỷ USD của Fed, vì cho rằng quy mô tài sản quá lớn có thể làm méo mó thị trường và hạn chế hiệu quả của công cụ lãi suất.

Quan điểm này phản ánh cách nhìn bảo thủ hơn về vai trò của ngân hàng trung ương: Fed nên tập trung vào ổn định giá cả, việc làm và hệ thống thanh toán, thay vì trở thành lực lượng thường trực hỗ trợ thị trường tài sản.

Sau khủng hoảng tài chính 2008 và đại dịch COVID-19, bảng cân đối kế toán của Fed phình to vì các chương trình mua trái phiếu và bơm thanh khoản. Việc thu hẹp bảng cân đối vì vậy không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là tuyên bố về triết lý điều hành.

Tuy nhiên, việc thu hẹp bảng cân đối không đơn giản, vì hệ thống tài chính hiện cần lượng dự trữ lớn hơn để vận hành ổn định. Các thay đổi về quy định thanh khoản và thị trường repo có thể giúp giảm nhu cầu dự trữ của ngân hàng, nhưng mức thu hẹp thực tế có thể chỉ khiêm tốn.

Nếu Warsh rút thanh khoản quá nhanh, lợi suất trái phiếu có thể tăng, thị trường cổ phiếu chịu áp lực và hệ thống ngân hàng có thể đối mặt với biến động thanh khoản. Nếu ông đi quá chậm, chương trình cải tổ Fed sẽ bị xem là thiếu thực chất.

Thay đổi cách truyền thông và cải tổ bộ máy Fed

Warsh cũng có thể thay đổi cách Fed truyền thông với thị trường. Ông từng chỉ trích khuynh hướng Fed truyền thông quá nhiều và phản đối việc định hướng kỳ vọng cụ thể, nhất là khi các thông điệp này khiến thị trường phụ thuộc quá mức vào từng tín hiệu chính sách.

Trong hơn một thập kỷ qua, Fed đã trở thành một ngân hàng trung ương có mức độ truyền thông rất cao, từ họp báo sau FOMC, biểu đồ dự báo lãi suất, biên bản họp đến các phát biểu thường xuyên của quan chức Fed.

Cách làm này giúp thị trường hiểu rõ hơn về tư duy chính sách, nhưng cũng khiến nhà đầu tư phản ứng mạnh với từng câu chữ của Chủ tịch Fed.

Nếu Warsh giảm tần suất hoặc thay đổi phong cách truyền thông, thị trường Mỹ có thể phải làm quen với một Fed "nói ít hơn". Điều đó có thể giúp Fed bớt bị trói bởi kỳ vọng ngắn hạn của thị trường, nhưng cũng có thể làm tăng biến động nếu nhà đầu tư không hiểu rõ hàm phản ứng chính sách của Warsh.

Ở góc độ quản lý bộ máy, ngay sau khi nhậm chức, Warsh gửi bản ghi nhớ tới hơn 20.000 nhân viên Fed, cam kết kế thừa "những truyền thống tốt nhất" của định chế này, nhưng cũng nói rõ cần xem xét những gì có thể làm khác đi. Ông nhấn mạnh ưu tiên "làm đúng chính sách" và sẵn sàng thảo luận cởi mở về chiến lược, chính sách và hoạt động của Fed.

Warsh vừa bổ nhiệm Paul Winfree (chuyên gia chính sách đối nội của Nhà Trắng trong nhiệm kỳ Trump 1.0) và Daniel Heil (chuyên gia chính sách tại Viện Hoover của Đại học Stanford) làm cố vấn tạm thời trong giai đoạn chuyển tiếp.

Việc đưa các cố vấn có nền tảng chính sách bảo thủ vào gần trung tâm quyền lực Fed được xem là tín hiệu cho thấy chương trình cải tổ có thể không chỉ dừng ở lãi suất, mà còn liên quan đến vận hành, nhân sự, giám sát và vai trò thể chế của ngân hàng trung ương.

Tuy nhiên, Warsh không thể một mình xoay chuyển toàn bộ Fed. Các quyết định lãi suất cần đa số trong FOMC; các vấn đề giám sát ngân hàng liên quan đến nhiều thống đốc và chủ tịch Fed khu vực; còn uy tín thị trường phụ thuộc vào sự nhất quán của cả hệ thống.

Ý nghĩa với thị trường Mỹ và thế giới

Với chứng khoán Mỹ, một Fed mềm hơn có thể hỗ trợ nhóm công nghệ, bất động sản và các tài sản nhạy cảm với lãi suất trong ngắn hạn.

Nhưng nếu thị trường nghi ngờ Fed hạ lãi suất khi lạm phát chưa được kiểm soát, lợi suất trái phiếu dài hạn có thể tăng thay vì giảm, do nhà đầu tư yêu cầu phần bù rủi ro lạm phát cao hơn.

Với đồng USD, một Fed giữ lập trường chống lạm phát có thể hỗ trợ sức mạnh của đồng bạc xanh. Ngược lại, nếu Fed bị nhìn nhận là chịu ảnh hưởng chính trị, niềm tin vào USD và trái phiếu Kho bạc Mỹ có thể bị thử thách.

Với các thị trường mới nổi, hướng đi của Fed dưới thời Warsh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến dòng vốn, tỷ giá, chi phí vay USD và khẩu vị rủi ro toàn cầu.

Điều đáng chú ý là rủi ro thị trường hiện không chỉ đến từ quyết định tăng hay giảm lãi suất, mà còn từ việc Fed chọn thước đo lạm phát nào làm trung tâm. Nếu Warsh thuyết phục được thị trường rằng trimmed mean và các chỉ số thay thế giúp đọc đúng lạm phát nền, ông có thể mở đường cho chính sách linh hoạt hơn. Nếu không, mọi bước đi theo hướng nới lỏng đều có thể bị xem là chiều lòng Nhà Trắng.