Sự mong manh của thị trường chứng khoán tăng mạnh nhất thế giới

Chỉ số Kospi của thị trường chứng khoán Hàn Quốc kết thúc phiên 10/7 tăng 2,52%, lên 7.475,94 điểm, tiếp tục phục hồi sau khi rơi vào vùng thị trường giá xuống trong phiên giữa tuần.

Tuy nhiên, mức tăng trong hai phiên cuối không đủ lớn để giúp thị chỉ số này xóa đi một tuần đáng quên. Kospi vẫn giảm 7,6% so với cuối tuần trước, trong khi SK Hynix và Samsung Electronics – hai cổ phiếu có ảnh hưởng lớn nhất đối với chỉ số – lần lượt mất 10,1% và 7,9%.

Ngày 8/7, Kospi giảm 5,35%, đóng cửa ở 7.246,79 điểm, thấp hơn hơn 20% so với mức đóng cửa kỷ lục 9.114,55 điểm thiết lập trong tháng 6. Do đó, chỉ số này chính thức bước vào thị trường giá xuống về mặt kỹ thuật, chưa đầy ba tuần sau khi lập đỉnh.

Sau phiên phục hồi ngày 10/7, mức giảm của Kospi so với đỉnh thu hẹp còn khoảng 18%. Dù vậy, việc một thị trường vẫn tăng 77,4% từ đầu năm có thể mất hơn một phần năm giá trị trong thời gian rất ngắn cho thấy đà tăng trước đó được xây dựng trên một nền tảng kém cân bằng.

Khi hai doanh nghiệp 'gánh' cả thị trường

Sự mong manh lớn nhất của chứng khoán Hàn Quốc nằm ở mức độ tập trung chưa từng có vào Samsung Electronics và SK Hynix.

Theo số liệu của KRX, tính theo giá đóng cửa ngày 10/7, Samsung Electronics và SK Hynix chiếm tổng cộng 52,62% vốn hóa Kospi. Tỷ trọng này đã giảm so với khoảng 54,4% vào cuối phiên 18/6 nếu chỉ tính cổ phiếu phổ thông, nhưng vẫn cao hơn đáng kể mức khoảng 36%–38% vào đầu năm.

Đà tăng của Kospi vì vậy không phản ánh đồng đều diễn biến của toàn bộ thị trường. Chỉ riêng sự tăng giá của hai doanh nghiệp bán dẫn đã đủ kéo chỉ số lên các mức kỷ lục, ngay cả khi phần lớn cổ phiếu còn lại không tăng tương ứng.

Sự thăng hoa của hai cổ phiếu Samsung Electronics và SK Hynix và cùng với đó là của Kospi đến từ kỳ vọng về sự phát triển của ngành AI. SK Hynix là nhà cung cấp chủ chốt chip nhớ băng thông cao (HBM), cho các hệ thống xử lý AI. Samsung cũng hưởng lợi từ đà tăng giá DRAM và NAND, cùng kỳ vọng nhu cầu bộ nhớ tiếp tục vượt khả năng cung ứng.

Đến trước đợt điều chỉnh, SK Hynix đã tăng hơn 200% từ đầu năm, còn Samsung tăng hơn 130%. Hai cổ phiếu trở thành kênh trực tiếp để nhà đầu tư tiếp cận làn sóng chi tiêu cho hạ tầng AI.

Nhưng mức độ tập trung cao cũng đồng nghĩa với rủi ro. Khi nhà đầu tư nghi ngờ tốc độ chi tiêu cho AI hoặc triển vọng giá chip nhớ, áp lực bán tại Samsung và SK Hynix lập tức trở thành áp lực đối với toàn bộ Kospi.

Barron’s mô tả chỉ số Hàn Quốc đang bị chi phối bởi hai thành viên lớn nhất. Trong tuần kết thúc ngày 10/7, lo ngại về tốc độ đầu tư AI toàn cầu đã kéo SK Hynix giảm 10,1% và Samsung mất 7,9%, qua đó khiến Kospi giảm sâu dù vẫn là chỉ số lớn tăng mạnh nhất thế giới trong năm nay.

Điều đáng chú ý là đợt bán tháo không diễn ra trong bối cảnh kết quả kinh doanh lập tức xấu đi. Samsung trước đó ước tính lợi nhuận hoạt động quý II/2026 tăng mạnh so với cùng kỳ, trong khi đợt chào bán chứng khoán lưu ký của SK Hynix tại Mỹ nhận được nhu cầu lớn từ nhà đầu tư quốc tế.

Sự sụt giảm vì thế phản ánh nhiều hơn việc mức kỳ vọng và định giá đã lên quá cao. Khi các cổ phiếu dẫn dắt thị trường đã tăng gấp hai hoặc ba lần trong vài tháng, chỉ cần triển vọng kinh doanh chuyển từ "đặc biệt tích cực" sang "ít tích cực hơn dự kiến" cũng có thể kích hoạt hoạt động chốt lời quy mô lớn.

Đòn bẩy và dòng vốn ngoại khuếch đại biến động

Đà tăng của Kospi còn được thúc đẩy mạnh bởi nhà đầu tư cá nhân trong nước, bao gồm lượng vốn đáng kể được hình thành từ vay ký quỹ.

Tính đến ngày 9/6, dư nợ cho vay ký quỹ của nhà đầu tư cá nhân đối với cổ phiếu trên sàn Kospi đạt mức kỷ lục khoảng 29.000 tỷ won, tăng 71% so với mức 17.000 tỷ won cuối năm 2025. Đến ngày 3/7, dư nợ ở mức 29.700 tỷ won, chỉ thấp hơn mức kỷ lục khoảng 29.800 tỷ won ghi nhận vào cuối tháng 6.

Vốn vay có thể đẩy giá cổ phiếu lên nhanh hơn khi thị trường tăng, nhưng cũng buộc nhà đầu tư phải bán hoặc bổ sung tài sản bảo đảm khi giá giảm. Điều này khiến một đợt điều chỉnh thông thường có nguy cơ biến thành chuỗi bán tháo.

Các quỹ ETF sử dụng đòn bẩy gắn với từng cổ phiếu chip cũng làm mức độ biến động lớn hơn. Những sản phẩm liên quan tới Samsung và SK Hynix là một trong các yếu tố khiến giao dịch trở nên cực đoan, khi việc tái cân bằng vị thế có thể khuếch đại cả mức tăng lẫn mức giảm.

Trong một số phiên, biến động mạnh đến mức Sở Giao dịch chứng khoán Hàn Quốc phải kích hoạt cơ chế “sidecar”, tạm dừng giao dịch chương trình trong 5 phút. Riêng phiên 8/7, cơ chế này được kích hoạt sau khi hợp đồng tương lai Kospi 200 giảm vượt ngưỡng quy định.

Ở phía đối diện với dòng tiền cá nhân là hoạt động bán ra của nhà đầu tư nước ngoài.

Trong nửa đầu năm 2026, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 70,8 tỷ USD cổ phiếu Hàn Quốc, mức lớn nhất trong nhóm 7 thị trường châu Á được Reuters thống kê dựa trên dữ liệu LSEG. Dòng vốn rút ra không đơn thuần phản ánh tâm lý né tránh rủi ro, mà còn liên quan đến hoạt động chốt lời, phòng hộ tỷ giá và tái cân bằng danh mục sau khi đà tăng do AI khiến các cổ phiếu bán dẫn chiếm tỷ trọng ngày càng lớn.

Sự đối lập này thể hiện rõ trong phiên 7/7. Khối ngoại bán ròng khoảng 2.900 tỷ won, trong khi nhà đầu tư cá nhân mua ròng 3.200 tỷ won.

Nhà đầu tư nước ngoài quay lại mua ròng 335,9 tỷ won ngày 8/7, chấm dứt chuỗi bán ròng kéo dài, nhưng đến phiên 10/7 lại bán ròng 322,56 tỷ won. Trong ngày này, các tổ chức trong nước mua ròng 1.130 tỷ won, trở thành lực lượng chính nâng đỡ thị trường.

Như vậy, sự phục hồi của Kospi vẫn phụ thuộc đáng kể vào khả năng dòng tiền trong nước hấp thụ lượng cổ phiếu do nhà đầu tư nước ngoài bán ra.

Kospi chưa đánh mất vị trí thị trường chứng khoán lớn tăng mạnh nhất năm 2026. Sau phiên 10/7, chỉ số vẫn tăng 77,4% từ đầu năm, vượt xa mức tăng 10,2% của S&P 500.

Nhưng chính đà tăng đó đã tạo ra ba điểm yếu: mức định giá phụ thuộc vào những kỳ vọng rất cao về AI, hơn một nửa giá trị thị trường tập trung vào hai cổ phiếu chip và lượng lớn dòng tiền cá nhân sử dụng đòn bẩy trong khi vốn ngoại liên tục rút ra.

Cú giảm hơn 20% từ đỉnh vì thế không đồng nghĩa chu kỳ AI hay chu kỳ chip nhớ đã kết thúc. Nó cho thấy một thị trường có thể tăng mạnh nhất thế giới nhưng vẫn rất dễ tổn thương, nếu thành quả tăng giá chỉ dựa trên một nhóm cổ phiếu hẹp và một câu chuyện đầu tư duy nhất.