'Siết' thiết kế đô thị tại các dự án ven sông, ven biển

Sáng 5/8, tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Trong quá trình thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Kiến trúc, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Di sản văn hóa, Luật Xây dựng và hoàn thiện các quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm tính khả thi khi luật có hiệu lực.

Bên cạnh đó, Ủy ban đề nghị bổ sung quy định kiểm soát chặt chẽ thiết kế đô thị đối với các dự án bất động sản quy mô lớn tại khu vực ven hồ, ven sông, ven biển nhằm bảo vệ cảnh quan chung.

Theo cơ quan thẩm tra, cùng với việc hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền trong quản lý kiến trúc, cần bổ sung cơ chế kiểm soát để nâng cao chất lượng không gian đô thị, thúc đẩy phát triển kiến trúc xanh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đối với quy chế quản lý kiến trúc, Ủy ban cơ bản tán thành chủ trương phân cấp, phân quyền theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được thể hiện trong dự thảo luật. Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, cơ quan thẩm tra đề nghị không bắt buộc lập quy chế quản lý kiến trúc trên toàn bộ địa giới hành chính mà tập trung vào các khu vực đặc thù, khu đô thị mới và khu trung tâm.

Đặc biệt, đối với các khu vực ven hồ, ven sông, ven biển và các dự án bất động sản quy mô lớn do khu vực tư nhân đầu tư, Ủy ban đề nghị cần có quy định kiểm soát chặt chẽ thiết kế đô thị nhằm bảo vệ cảnh quan và nâng cao chất lượng phát triển không gian đô thị.

Hoàn thiện quản lý kiến trúc, giảm thủ tục hành chính

Trước đó, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng đã trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về đổi mới tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Bộ trưởng cho biết, sau hơn 5 năm thi hành, Luật Kiến trúc năm 2019 đã tạo hành lang pháp lý cho công tác quản lý kiến trúc, góp phần nâng cao chất lượng kiến trúc và phát triển nghề kiến trúc. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng phát sinh một số vướng mắc liên quan đến quy chế quản lý kiến trúc, công trình kiến trúc có giá trị, thi tuyển phương án kiến trúc và điều kiện hành nghề, cần được sửa đổi để phù hợp với yêu cầu mới.

Dự thảo luật sửa đổi 4 điều của Luật Kiến trúc và sửa đổi một số quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Nội dung sửa đổi tập trung vào quản lý kiến trúc, hành nghề kiến trúc, phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính.

Về quản lý kiến trúc, dự thảo luật làm rõ nội hàm "bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc", gắn hoạt động kiến trúc với bảo tồn và phát huy giá trị di sản, văn hóa vùng miền; khuyến khích phát triển kiến trúc mang bản sắc, phù hợp điều kiện tự nhiên, lịch sử và xã hội của từng địa phương.

Đối với thi tuyển phương án kiến trúc, dự thảo bổ sung quy định về thi tuyển ý tưởng kiến trúc và tuyển chọn ý tưởng, phương án kiến trúc. Một số công trình như công trình khẩn cấp, cấp bách, dự án đầu tư theo thủ tục đặc biệt hoặc dự án không sử dụng vốn đầu tư công sẽ không bắt buộc phải tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc.

Ở lĩnh vực hành nghề kiến trúc, dự thảo luật sửa đổi theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính. Trong  đó, bỏ quy định về sát hạch hành nghề kiến trúc, bỏ thủ tục công nhận tổ chức xã hội - nghề nghiệp đủ điều kiện sát hạch và bỏ Hội đồng xét cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc.

Đồng thời, số lượng công việc thiết kế kiến trúc bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề được giảm từ 7 xuống còn 2, chỉ áp dụng đối với các công việc liên quan đến an toàn công trình và ảnh hưởng lớn đến không gian, cảnh quan kiến trúc.

Dự thảo cũng bỏ quy định UBND cấp tỉnh phải trình HĐND cùng cấp thông qua Quy chế quản lý kiến trúc trước khi ban hành; đồng thời bỏ yêu cầu UBND cấp tỉnh phải có ý kiến thống nhất của Bộ Xây dựng đối với quy chế quản lý kiến trúc của đô thị loại đặc biệt và đô thị loại I là thành phố trực thuộc Trung ương.

Dự kiến, nếu được thông qua tại kỳ họp, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.