PVS có thể hưởng lợi thế nào từ Luật Dầu khí sửa đổi

Ngày 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi). Chính phủ được đề nghị hoàn thiện dự thảo trước ngày 21/8 để Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua.

Theo báo cáo tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo tập trung vào nhiều vấn đề như phân định thẩm quyền giữa Thủ tướng, Bộ Công Thương và Petrovietnam; chính sách ưu đãi; khai thác tận thu; hợp đồng dầu khí; thu giữ, lưu trữ carbon (CCS) và cơ chế xử lý một số khoản chi phí của Petrovietnam. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng yêu cầu mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn phải vận hành thông suốt sau khi thay đổi cách thức phân cấp, phân quyền.

Việc sửa luật diễn ra trong bối cảnh hoạt động đầu tư thượng nguồn đã tăng trở lại. Theo Chứng khoán Rồng Việt, giá trị đầu tư thực hiện của Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) trong 6 tháng đầu năm đạt 405,75 triệu USD, tăng 26% so với cùng kỳ và tương đương khoảng 53% kế hoạch năm.

Số liệu Vietcap dẫn từ Petrovietnam cũng cho thấy vốn đầu tư xây dựng cơ bản của tập đoàn trong nửa đầu năm đạt khoảng 27.500 tỷ đồng, tăng 70% so với cùng kỳ. Kế hoạch cả năm lên tới 105.800 tỷ đồng, hơn gấp đôi mức thực hiện 51.400 tỷ đồng năm 2025.

Từ vốn đầu tư đến khối lượng công việc

Một trong những điểm đáng chú ý của quá trình sửa Luật Dầu khí là hướng phân cấp mạnh hơn. Trong bản dự thảo trước đó, một số thẩm quyền liên quan đến hợp đồng dầu khí, kế hoạch khai thác sớm và kế hoạch phát triển mỏ được đề xuất chuyển theo hướng Petrovietnam phê duyệt trên cơ sở thẩm định của Bộ Công Thương, thay vì duy trì các tầng phê duyệt như quy định hiện hành.

Bản dự thảo cuối cùng vẫn đang được hoàn thiện. Tuy nhiên, tại phiên họp ngày 17/8, Chính phủ tiếp tục giữ định hướng phân định lại thẩm quyền giữa Thủ tướng, Bộ Công Thương và Petrovietnam. Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị quá trình thực hiện phải bảo đảm các dự án dầu khí, đặc biệt những dự án phát triển mỏ có chuỗi công trình đồng bộ trên đất liền và ngoài khơi, được triển khai thông suốt, tránh kéo dài gây lãng phí nguồn lực.

Theo Rồng Việt, Luật Dầu khí sửa đổi không phải điểm khởi đầu của một chu kỳ đầu tư mới, bởi hoạt động thượng nguồn đã phục hồi trước đó. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý chủ yếu được kỳ vọng hỗ trợ rút ngắn quá trình từ phát hiện tới phát triển mỏ, cải thiện tính kinh tế của những nguồn tài nguyên khó thương mại hóa và giúp vốn đầu tư chuyển thành khối lượng công việc thực tế nhanh hơn.

Rồng Việt đánh giá PVD và PVS là hai doanh nghiệp niêm yết có khả năng hưởng lợi rõ nét nhất. Trong đó, PVD nằm ở khâu khoan và dịch vụ giếng khoan, còn PVS tham gia sâu vào cơ khí, xây lắp và các công trình phục vụ phát triển mỏ.

Với PVS, quy mô hoạt động đã tăng đáng kể trước khi luật mới được thông qua. Trong 6 tháng đầu năm, doanh thu thuần đạt gần 17.288 tỷ đồng, tăng gần 29% so với cùng kỳ. Riêng mảng cơ khí và xây lắp (Mechanical & Construction - M&C) ghi nhận khoảng 10.491 tỷ đồng doanh thu từ khách hàng bên ngoài, tăng 19%.

Báo cáo tài chính cũng cho thấy nhiều dự án lớn đã bước vào quá trình thực hiện. Cuối tháng 6, chi phí sản xuất kinh doanh dở dang của PVS đạt hơn 2.069 tỷ đồng, tăng từ khoảng 1.672 tỷ đồng cuối năm 2025. Riêng gói EPC#2 thuộc dự án Lô B chiếm gần 1.166 tỷ đồng. Các khoản chi phí phải trả cũng xuất hiện nhiều dự án như Lô B, Sư Tử Trắng giai đoạn 2B, Lạc Đà Vàng và một số dự án điện gió ngoài khơi.

Gần 5 tỷ USD công việc vẫn nằm ở phía trước

Trong báo cáo cập nhật tháng 8, Vietcap nâng giả định backlog mảng M&C của PVS giai đoạn 2026–2030 thêm 18,5%, từ 5,9 tỷ USD lên khoảng 7,03 tỷ USD.

Trong số này, khoảng 2,65 tỷ USD đến từ các dự án dầu khí ngoài khơi, gần 3,48 tỷ USD từ điện gió ngoài khơi và hơn 900 triệu USD từ các dự án trên bờ.

Tuy nhiên, 7 tỷ USD không phải toàn bộ là hợp đồng PVS đã có trong tay.

Vietcap ước tính doanh nghiệp mới ký khoảng 2,1 tỷ USD, tương đương 30% tổng backlog mà công ty chứng khoán này giả định cho giai đoạn 2026–2030. Trong đó, khoảng 1 tỷ USD đến từ điện gió ngoài khơi và khoảng 1,1 tỷ USD từ các dự án dầu khí Lô B, Lạc Đà Vàng và Sư Tử Trắng giai đoạn 2B.

Như vậy, gần 5 tỷ USD còn lại chủ yếu là khối lượng công việc PVS được kỳ vọng có thể nhận trong tương lai. Danh sách Vietcap đưa vào giả định gồm Nam Du – U Minh, Khánh Mỹ – Đầm Dơi, Cá Voi Xanh, Hải Sư Vàng, cùng các dự án điện gió ngoài khơi và công trình trên bờ.

Đây là điểm kết nối trực tiếp hơn giữa việc tháo gỡ thủ tục phát triển mỏ với triển vọng của PVS. Các thay đổi pháp lý không tự tạo ra hợp đồng, nhưng có thể hỗ trợ các dự án tiến nhanh hơn tới quyết định đầu tư cuối cùng (Final Investment Decision-FID), trước khi chuyển sang các gói thầu thiết kế, mua sắm, chế tạo và xây lắp.

Cá Voi Xanh và hơn 600 triệu USD công việc PVS có thể nhận

Cá Voi Xanh là dự án khí – điện tích hợp ngoài khơi miền Trung. ExxonMobil cho biết đã phát hiện lượng khí đáng kể tại Lô 118 từ năm 2011 và là nhà điều hành hợp đồng chia sản phẩm tại các lô 117–119. Phương án phát triển gồm công trình ngoài khơi, đường ống đưa khí vào bờ, nhà máy xử lý khí và hệ thống cấp khí cho các nhà máy điện.

Chuỗi khí – điện Cá Voi Xanh được quy hoạch với tổng công suất khoảng 3.750 MW và tiếp tục là một trong những dự án nguồn khí trong nước cần thúc đẩy tiến độ.

Vietcap hiện giả định PVS có thể nhận khoảng 641 triệu USD khối lượng M&C từ Cá Voi Xanh trong giai đoạn 2026–2030, hơn gấp đôi mức 318 triệu USD trong dự báo trước. Công ty chứng khoán kỳ vọng dự án có thể đạt FID vào nửa cuối 2027 hoặc nửa đầu 2028. Tuy nhiên, 641 triệu USD hiện mới là khối lượng công việc Vietcap dự phóng, chưa phải hợp đồng PVS đã ký.

Song song với lượng công việc dự kiến tăng, Vietcap cho biết kế hoạch đầu tư của PVS giai đoạn 2026–2030 đã được nâng 57% lên 15.449 tỷ đồng, trong đó khoảng 6.810 tỷ đồng dành cho hạ tầng cơ khí và xây lắp. Doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng năng lực M&C từ mức tương đương khoảng 1 tỷ USD doanh thu mỗi năm năm 2024 lên khoảng 2 tỷ USD vào giữa năm 2028.

PVS hiện cũng có nguồn lực tài chính tương đối lớn cho kế hoạch này. Cuối tháng 6, doanh nghiệp sở hữu khoảng 11.321 tỷ đồng tiền và tương đương tiền cùng 5.842 tỷ đồng đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn ngắn hạn, chủ yếu là tiền gửi ngân hàng. Tổng hai khoản đạt hơn 17.000 tỷ đồng, trong khi vay và nợ thuê tài chính khoảng 2.018 tỷ đồng.

Tuy nhiên, sự gia tăng về doanh thu và khối lượng công việc chưa chuyển hóa tương ứng thành tăng trưởng lợi nhuận cốt lõi.

Theo Vietcap, LNST sau lợi ích cổ đông thiểu số báo cáo của PVS trong 6 tháng đầu năm đạt khoảng 941 tỷ đồng, tăng 37% so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận cốt lõi chỉ đạt khoảng 582 tỷ đồng, giảm 32%. Trong khi đó, doanh thu M&C từ khách hàng bên ngoài tăng 19% lên khoảng 10.491 tỷ đồng. Diễn biến trái chiều cho thấy khối lượng công việc gia tăng trong nửa đầu năm chưa phản ánh tương ứng vào lợi nhuận cốt lõi.

Một phần nguyên nhân khiến lợi nhuận theo các kỳ có thể lệch nhịp với tiến độ thi công nằm ở cơ chế trích lập và hoàn nhập dự phòng bảo hành đối với các hợp đồng M&C.

Cuối năm 2025, PVS có hơn 3.000 tỷ đồng dự phòng phải trả dài hạn, chủ yếu liên quan đến bảo hành công trình xây dựng. Trong nửa đầu năm 2026, doanh nghiệp tiếp tục trích thêm gần 500 tỷ đồng. Các dự án có dự phòng đáng kể gồm Sao Vàng – Đại Nguyệt, Gallaf giai đoạn 3, các gói EPC Lô B, Lạc Đà Vàng và một số dự án điện gió ngoài khơi.

Ở chiều ngược lại, Vietcap cho biết PVS có kế hoạch hoàn nhập khoảng 635 tỷ đồng dự phòng bảo hành trong năm 2026, chủ yếu liên quan đến dự án Sao Vàng – Đại Nguyệt. Vietcap xếp việc trích lập và hoàn nhập dự phòng bảo hành M&C vào lợi nhuận cốt lõi.

Điều này cho thấy lợi nhuận từ các hợp đồng M&C có thể có độ trễ so với thời điểm doanh thu và khối lượng công việc được ghi nhận. .

Do đó, nếu Luật Dầu khí sửa đổi được thông qua, tác động đối với PVS khó được đo bằng tăng trưởng lợi nhuận trong một vài quý. Những chỉ dấu đáng theo dõi hơn là tiến độ FID của các dự án lớn như Cá Voi Xanh, Hải Sư Vàng và các dự án thượng nguồn khác. Quan trọng nhất vẫn là khả năng chuyển hóa gần 5 tỷ USD khối lượng công việc Vietcap đang dự phóng thành backlog thực tế và cải thiện hiệu quả lợi nhuận trong các năm tiếp theo.