Phương Nam đóng cửa nhà sách 44 năm tuổi giữa lúc giá thuê mặt bằng TP.HCM neo cao

Nhà sách Phương Nam Phú Thọ trên đường 3/2, TP.HCM vừa thông báo sẽ chính thức đóng cửa từ ngày 15/8, khép lại 44 năm hoạt động.

Theo thông báo, hàng hóa tại Phương Nam Phú Thọ sẽ được chuyển về các chi nhánh khác. Khách hàng có thể tiếp tục mua sắm tại Nhà sách Phương Nam Vạn Hạnh Mall và Nhà sách Phương Nam Ba Tháng Hai.

Phương Nam Phú Thọ là một trong những nhà sách có thời gian hoạt động lâu năm tại TP.HCM. Việc đóng cửa địa điểm này diễn ra không lâu sau khi Nhà sách Cá Chép trên đường Võ Văn Tần, một thương hiệu khác từng quen thuộc với độc giả thành phố, cũng khép lại hoạt động.

Đáng chú ý, việc thu hẹp điểm bán diễn ra trong bối cảnh CTCP Văn hóa Phương Nam (PNC), đơn vị vận hành hệ thống Nhà sách Phương Nam, vừa trải qua một quý kinh doanh thua lỗ.

Chủ chuỗi Nhà sách Phương Nam lỗ hơn 15 tỷ đồng, Thiên Long tái cấu trúc khoản đầu tư

Theo BCTC hợp nhất quý II/2026, Văn hóa Phương Nam ghi nhận doanh thu thuần từ bán hàng và cung cấp dịch vụ đạt 151 tỷ đồng, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, giá vốn hàng bán tăng 24%, lên 110 tỷ đồng. Sau khi trừ các chi phí, doanh nghiệp lỗ sau thuế hơn 15 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước chỉ lỗ khoảng 1 tỷ đồng.

Theo giải trình của PNC, giá vốn tăng mạnh chủ yếu do doanh nghiệp phải ghi nhận bổ sung nghĩa vụ thanh toán tiền thuê mặt bằng trong giai đoạn từ tháng 11/2019 đến tháng 6/2026 với số tiền gần 13 tỷ đồng, theo Bản án của Tòa án nhân dân Khu vực 3 TP.HCM.

Áp lực này thể hiện rõ hơn trên BCTC riêng lẻ của công ty mẹ. Trong quý II, doanh thu thuần giảm 15% so với cùng kỳ, chủ yếu do doanh thu cho thuê mặt bằng giảm.

Trong khi đó, giá vốn hàng bán tăng từ 1,96 tỷ đồng lên 15,47 tỷ đồng, tương ứng mức tăng 788%. Nguyên nhân chủ yếu cũng đến từ việc PNC ghi nhận khoản nghĩa vụ thanh toán gần 13 tỷ đồng nói trên.

Dù khoản chi phí này không thể xem là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới việc đóng cửa Nhà sách Phương Nam Phú Thọ, diễn biến trên cho thấy bài toán mặt bằng đang có ảnh hưởng đáng kể đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Bên cạnh bài toán hoạt động kinh doanh, cơ cấu cổ đông của Văn hóa Phương Nam cũng có nhiều thay đổi trong thời gian gần đây.

Thiên Long bắt đầu đầu tư vào PNC từ tháng 6/2025 thông qua công ty con CTCP Tân Lực Miền Nam. Doanh nghiệp này sở hữu 49,49% vốn Văn hóa Phương Nam.

Thời điểm đó, ban lãnh đạo Thiên Long xác định việc đầu tư vào PNC là bước đi chiến lược nhằm phát triển ngành hàng đồ chơi và lifestyle, đồng thời tận dụng mạng lưới gần 50 nhà sách của Phương Nam, phần lớn nằm tại các vị trí thương mại như trung tâm thương mại, đường sách và các điểm du lịch, mua sắm.

Tuy nhiên, đến tháng 3/2026, Thiên Long bắt đầu triển khai phương án tái cấu trúc khoản đầu tư.

Ngày 18/3, Tân Lực Miền Nam góp gần 145 tỷ đồng, tương ứng 99,94% vốn, để thành lập CTCP Đầu tư Evertrust. Ông Cô Gia Thọ, Chủ tịch HĐQT Thiên Long, giữ chức Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Evertrust.

Theo phương án được đưa ra, Evertrust sẽ nhận toàn bộ cổ phần PNC do Tân Lực Miền Nam sở hữu. Sau đó, Thiên Long sẽ tìm kiếm đối tác để chuyển nhượng toàn bộ phần vốn tại Evertrust với mức giá mục tiêu không thấp hơn 144 tỷ đồng.

HĐQT Thiên Long cho rằng việc sử dụng pháp nhân trung gian giúp doanh nghiệp tối ưu lợi ích tài chính, tăng tính linh hoạt trong phương thức thanh toán và mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư mới.

Cũng trong giai đoạn này, PNC chứng kiến hàng loạt thay đổi nhân sự cấp cao.

Ngày 31/3, doanh nghiệp thông báo nhận được đơn từ nhiệm của ba thành viên HĐQT gồm bà Võ Thị Hoàng Quân, bà Trần Tuệ Tri và ông Nguyễn Ngọc Trung Chánh. Trong đó, bà Võ Thị Hoàng Quân, Giám đốc chiến lược của Thiên Long, đồng thời xin thôi chức Tổng giám đốc PNC.

Hai thành viên Ban kiểm soát là bà Nguyễn Thị Hương Lan và bà Đặng Thị Như Liễu cũng xin từ nhiệm. Ngoại trừ bà Trần Tuệ Tri, các nhân sự trên đều đến từ Thiên Long.

Đến ngày 6/8, Phương Nam cho biết Tân Lực Miền Nam đã hoàn tất chuyển nhượng toàn bộ 5,3 triệu cổ phiếu PNC, tương ứng 49,49% vốn và không còn là cổ đông của Văn hóa Phương Nam.

Ở chiều ngược lại, CTCP Đầu tư Evertrust nhận chuyển nhượng số cổ phần trên, qua đó trở thành cổ đông lớn sở hữu 49,49% vốn PNC.

Ông Cô Gia Thọ hiện đồng thời là thành viên HĐQT Văn hóa Phương Nam và Giám đốc, người đại diện theo pháp luật của Đầu tư Evertrust.

Giá thuê mặt bằng bán lẻ TP.HCM neo cao

Dù không công bố nguyên nhân, câu chuyện của Phương Nam đóng cửa nhà sách Phương Nam Phú Thọ diễn ra trong bối cảnh giá thuê mặt bằng bán lẻ tại TP.HCM, đặc biệt ở khu vực trung tâm, vẫn duy trì ở mức cao, trong khi nguồn cung mới hạn chế.

Theo JLL Việt Nam, tổng nguồn cung mặt bằng bán lẻ trọng điểm tại TP.HCM trong quý II/2026 đạt khoảng 702.000 m2 sàn cho thuê, không có nguồn cung mới gia nhập thị trường trong nửa đầu năm.

Tỷ lệ trống của thị trường bán lẻ trọng điểm chỉ khoảng 4,4%, thuộc nhóm thấp nhất khu vực Đông Nam Á. Khu vực trung tâm tiếp tục thu hút nhiều thương hiệu quốc tế như Victoria's Secret, The Hour Glass, Ralph Lauren và Pleats Kora.

Trong bối cảnh nguồn cung hạn chế và tỷ lệ trống thấp, giá thuê tiếp tục neo ở mức cao. Theo JLL, giá chào thuê gộp trung bình tầng trệt tại khu vực trung tâm đạt 238,2 USD/m2/tháng, tương đương gần 6,3 triệu đồng/m2/tháng, tăng 0,8% so với quý trước nhưng giảm 2,6% so với cùng kỳ.

Mức giảm theo năm chủ yếu do Saigon Marina IFC gia nhập thị trường từ nửa cuối năm 2025 với mức giá cạnh tranh, qua đó tác động đến mặt bằng giá chung.

Tính trên toàn thị trường, giá chào thuê trung bình đạt 90,4 USD/m2/tháng, tương đương gần 2,4 triệu đồng/m2/tháng, tăng 3,8% so với năm trước.

Ở khu vực ngoài trung tâm, giá chào thuê gộp trung bình tầng trệt đạt 66,8 USD/m2/tháng, tương đương gần 1,8 triệu đồng/m2/tháng, tăng 0,7% so với quý trước và 2,5% so với cùng kỳ.

Thị trường khu vực này ghi nhận mức hấp thụ thuần âm khoảng 6.700 m2 trong nửa đầu năm. Tuy nhiên, theo JLL, diễn biến trên chủ yếu phản ánh việc tái cấu trúc mặt sàn khách thuê theo chu kỳ, gây tác động tạm thời đến diện tích trống, thay vì sự suy giảm nhu cầu bán lẻ.

Dữ liệu từ Avison Young Việt Nam cũng cho thấy mặt bằng bán lẻ TP.HCM trong quý II tiếp tục duy trì hoạt động ổn định, với giá thuê và tỷ lệ lấp đầy không có nhiều biến động so với quý trước.

Theo đơn vị này, giá thuê tại khu vực trung tâm dao động 45-300 USD/m2/tháng, tỷ lệ lấp đầy đạt 96%. Tại khu vực ngoài trung tâm, giá thuê phổ biến 20-117 USD/m2/tháng, tỷ lệ lấp đầy 82%.

Nhu cầu thuê vẫn tập trung vào các ngành hàng thời trang, F&B, mỹ phẩm và giải trí. Thị trường cũng ghi nhận hoạt động mở rộng của nhiều thương hiệu trong nước và quốc tế.

Đáng chú ý, thay vì ưu tiên gia tăng số lượng cửa hàng, Avison Young ghi nhận nhiều doanh nghiệp đang chuyển sang đầu tư vào các điểm bán quy mô lớn tại những vị trí chiến lược, đặc biệt là các trung tâm thương mại có hiệu suất vận hành cao, nhằm tăng nhận diện thương hiệu và tối ưu hiệu quả kinh doanh.

Xu hướng này cho thấy thị trường bán lẻ đang dần chuyển từ cạnh tranh về quy mô mạng lưới sang cạnh tranh về chất lượng vị trí và trải nghiệm khách hàng.

Với những mô hình cần diện tích kinh doanh lớn như nhà sách, mặt bằng giá thuê cao đặt ra bài toán cân đối giữa chi phí duy trì điểm bán, lưu lượng khách và hiệu quả kinh doanh.