Phân bón Bình Điền: Khó bán được hàng hay tích trữ chờ giá lên?

Lợi nhuận suy giảm, tồn kho tăng cao

Sau quý đầu năm khởi sắc, CTCP Phân bón Bình Điền (mã: BFC) bất ngờ công bố kết quả kinh doanh quý II/2026 với doanh thu và lợi nhuận lao dốc mạnh.

Cụ thể, doanh thu hợp nhất quý II đạt hơn 1.724 tỷ đồng, giảm gần 52% so với cùng kỳ năm trước; lợi nhuận sau thuế đạt 52 tỷ đồng, giảm 65% và xuống mức thấp nhất kể từ quý I/2024.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu đạt 5.044 tỷ đồng, giảm 17%; lợi nhuận trước thuế đạt hơn 240 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 194 tỷ đồng, cùng giảm khoảng 25% so với cùng kỳ năm trước.

Theo giải trình của doanh nghiệp, trong bối cảnh giá cả biến động do ảnh hưởng của bất ổn địa chính trị toàn cầu và diễn biến thời tiết bất lợi, nhu cầu tiêu thụ của khách hàng sụt giảm mạnh, khiến sản lượng bán ra của công ty mẹ trong quý II giảm tới 57% so với cùng kỳ năm trước.

Mặt khác, bảng cân đối kế toán cho thấy áp lực hàng tồn kho của Phân bón Bình Điền gia tăng mạnh. Tại cuối quý II, giá trị hàng tồn kho đạt 2.811 tỷ đồng, tăng 30,6% so với cuối quý I và tăng 23% so với đầu năm, chiếm tới 62% tổng tài sản.

Đáng chú ý, tồn kho tăng ở cả nguyên vật liệu lẫn thành phẩm, nhưng tốc độ hoàn toàn khác nhau. So với cuối quý I, giá trị nguyên vật liệu gồm ure, DAP, kali, SA… tăng từ 1.704 tỷ đồng lên 1.939 tỷ đồng, tương đương tăng gần 14%. Trong khi đó, thành phẩm tăng từ 293 tỷ đồng lên 714 tỷ đồng, tăng gần 144% chỉ sau một quý.

Như vậy, thành phẩm tăng thêm 421 tỷ đồng, đóng góp gần 64% mức tăng của tổng hàng tồn kho trong quý II. Diễn biến này, đặt cạnh việc sản lượng bán ra của công ty mẹ giảm tới 57%, cho thấy áp lực tiêu thụ sản phẩm của Bình Điền là khá rõ ràng.

Tuy nhiên, một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp dường như chưa lựa chọn giải phóng lượng hàng tồn kho bằng mọi giá.

Dù doanh thu quý II giảm gần 52%, biên lợi nhuận gộp của Bình Điền vẫn cải thiện từ 11,7% lên gần 13%. Đồng thời, khoản phải thu khách hàng giảm từ 988 tỷ đồng cuối quý I xuống còn 733,7 tỷ đồng cuối quý II.

Sự kết hợp giữa tồn kho tăng mạnh, phải thu khách hàng giảm và biên lợi nhuận gộp không bị thu hẹp đặt ra một câu hỏi: Bình Điền đơn thuần gặp khó trong tiêu thụ sản phẩm, hay doanh nghiệp đang chủ động duy trì lượng hàng tồn kho lớn thay vì đẩy mạnh bán hàng trong giai đoạn nhu cầu yếu?

Thông thường, khi gặp áp lực tiêu thụ, doanh nghiệp có thể phải tăng chiết khấu, giảm giá hoặc nới lỏng điều khoản thanh toán nhằm kích thích sức mua. Những biện pháp này có thể khiến biên lợi nhuận suy giảm hoặc các khoản phải thu gia tăng.

Giá phân bón đảo chiều và áp lực nợ vay gia tăng

Nếu tồn kho lớn mang yếu tố chủ động, biến động của thị trường phân bón trở thành biến số quan trọng đối với Bình Điền.

Trong 4 tháng đầu năm, trước diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, giá nhiều loại phân bón như ure, DAP, kali… tăng mạnh 15-50% so với đầu năm 2026 do nguồn cung bị gián đoạn.

Trong bối cảnh đó, giá bán phân NPK trong nước có xu hướng tăng theo giá nguyên liệu đầu vào, qua đó tạo điều kiện để Bình Điền điều chỉnh giá bán và cải thiện doanh thu, theo báo cáo của Chứng khoán An Bình.

Tuy nhiên, xu hướng thị trường sau đó đảo chiều. Sau khi đạt đỉnh vào cuối tháng 4, giá phân bón bắt đầu đi xuống. Giá ure tại khu vực Trung Đông thậm chí giảm về khoảng 403 USD/tấn, tương đương vùng giá trước khi xung đột tại khu vực này leo thang.

Theo chuyên gia phân tích của CRU Group, giá ure lao dốc một phần do thị trường bước vào giai đoạn thấp điểm mua hàng. Đồng thời, việc Trung Quốc nối lại xuất khẩu trong tháng 6 sau khoảng nửa năm hạn chế cũng góp phần gia tăng nguồn cung trên thị trường.

Diễn biến giảm của giá phân bón đặt ra rủi ro đối với lượng tồn kho lớn của Bình Điền. Nếu giá đầu ra tiếp tục giảm trong khi doanh nghiệp đang nắm giữ lượng nguyên liệu và thành phẩm giá trị lớn, lợi thế từ việc duy trì tồn kho có thể thu hẹp, thậm chí tạo áp lực lên biên lợi nhuận trong những quý tiếp theo.

Một rủi ro khác nằm ở nguồn vốn tài trợ cho lượng tài sản lưu động ngày càng lớn. Tại cuối quý II, nợ vay ngắn hạn của Bình Điền đạt 1.836 tỷ đồng, tăng 34% so với đầu năm và tăng 40,4% so với cuối quý I.

Đáng chú ý, quy mô vay ngắn hạn tương đương khoảng 65% giá trị hàng tồn kho của doanh nghiệp. Điều này cho thấy lượng vốn bị "giam" trong tồn kho đang đi cùng với mức sử dụng đòn bẩy tài chính đáng kể.

Hệ quả đã bắt đầu phản ánh lên báo cáo kết quả kinh doanh. Trong nửa đầu năm, chi phí lãi vay của Bình Điền tăng mạnh từ 18 tỷ đồng lên 50 tỷ đồng.

Như vậy, lượng tồn kho 2.811 tỷ đồng có thể mang lại lợi thế nếu nhu cầu và giá phân bón phục hồi trong những tháng tới. Ngược lại, nếu giá phân bón tiếp tục đi xuống và sức mua chưa cải thiện, tồn kho lớn cùng nợ vay gia tăng có thể trở thành áp lực kép lên dòng tiền, chi phí tài chính và biên lợi nhuận của Bình Điền trong nửa cuối năm.