Nới tỷ lệ trích quỹ đầu tư phát triển, tạo thêm dư địa tăng vốn cho ngân hàng

Ngày 11/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 316/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 135/2025/NĐ-CP về chế độ tài chính đối với tổ chức tín dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài và giám sát tài chính, đánh giá hiệu quả đầu tư vốn nhà nước tại TCTD.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc Chính phủ nới tỷ lệ trích lập vào quỹ đầu tư phát triển đối với các TCTD do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và TCTD có vốn nhà nước. Theo đó, từ ngày 1/10/2026, các ngân hàng được trích tối đa 40% phần lợi nhuận còn lại vào quỹ này, thay vì mức tối đa 20% theo Nghị định 135/2025/NĐ-CP.

Quỹ đầu tư phát triển được sử dụng để thực hiện các dự án đầu tư phát triển và bổ sung vốn điều lệ. Như vậy, việc nâng tỷ lệ trích quỹ không đơn thuần là thay đổi cách phân phối lợi nhuận mà trực tiếp mở rộng nguồn lực nội tại để các ngân hàng có vốn nhà nước củng cố vốn tự có.

Đây là vấn đề có ý nghĩa trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục tăng nhanh, trong khi hệ thống ngân hàng vẫn đóng vai trò là kênh cung ứng vốn chủ yếu. Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đến ngày 29/7, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã vượt 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,38% so với cuối năm 2025. NHNN cho biết sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, ổn định thanh khoản và khơi thông nguồn vốn.

Việc tăng khả năng tích lũy vốn từ lợi nhuận vì thế có thể giúp các ngân hàng có vốn nhà nước cải thiện năng lực tài chính và tạo nền tảng cho tăng trưởng tín dụng trong những năm tới. Đặc biệt, khi yêu cầu về các tỷ lệ an toàn vốn ngày càng cao, việc tăng vốn điều lệ từ nguồn nội lực sẽ giúp các ngân hàng có thêm dư địa mở rộng bảng cân đối mà không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vốn bổ sung từ ngân sách hoặc phát hành cổ phần.

Nhiều động thái khơi thông nguồn vốn

Động thái sửa đổi cơ chế tài chính đối với ngân hàng có vốn nhà nước diễn ra trong thời điểm NHNN đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp nhằm mở rộng khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Mới đây, NHNN đã có văn bản 7125/NHNN-TD ngày 7/8/2026 yêu cầu triển khai chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là một trong những hướng đi nhằm đưa nguồn vốn ngân hàng tới những khu vực được xác định có vai trò thúc đẩy tăng trưởng.

Trước đó, từ ngày 1/7/2026, quy định mới về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng đã nâng tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung, dài hạn lên 40%, thay vì mức thấp hơn trước đây. Thay đổi này tạo thêm dư địa cho các ngân hàng đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn, nhất là đối với các lĩnh vực cần nguồn vốn lớn và thời gian thu hồi vốn dài.

NHNN cũng đã điều chỉnh cách tính một phần tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR), theo hướng tạo thêm dư địa tín dụng cho các ngân hàng. Quy định mới áp dụng từ ngày 1/8/2026 đến hết tháng 7/2028, qua đó góp phần khai thác hiệu quả hơn nguồn tiền gửi trong hệ thống.

Đáng chú ý, tại cuộc làm việc với NHNN và hệ thống các TCTD ngày 13/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu điều hành tăng trưởng tín dụng bám sát mục tiêu năm 2026 nhưng không coi đây là "trần cứng" trong mọi thời điểm. Chính sách tín dụng được yêu cầu vận hành chủ động, linh hoạt theo diễn biến thực tế, bảo đảm vốn đến đúng lĩnh vực, đúng thời điểm, đúng đối tượng và với chi phí hợp lý.

Cùng với mở rộng khả năng cung ứng vốn, yêu cầu giảm chi phí vốn và hạ thực chất lãi suất cho vay cũng đang được đặt ra. Thủ tướng yêu cầu các TCTD tiếp tục tiết giảm chi phí, ổn định mặt bằng lãi suất và đưa vốn vào những lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng.

Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh và nhu cầu vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao, việc đồng thời tăng năng lực vốn tự có của ngân hàng, mở rộng dư địa tín dụng và điều hành linh hoạt dòng vốn đang trở thành một trong những trọng tâm của chính sách tiền tệ. Với nhóm ngân hàng có vốn nhà nước, cơ chế cho phép giữ lại nhiều lợi nhuận hơn để bổ sung vốn điều lệ được kỳ vọng sẽ tạo thêm “bộ đệm” tài chính, qua đó hỗ trợ khả năng mở rộng tín dụng mà vẫn phải bảo đảm các yêu cầu về an toàn hệ thống.