Những cổ phiếu vốn Nhà nước kỳ vọng hưởng lợi từ Quyết định 40

Trong phiên giao dịch cuối tuần (7/8), VN-Index lấy lại sắc xanh nhẹ khi tăng 3,28 điểm lên 1.768,06 điểm sau hai phiên giảm. Động lực tăng giá của chỉ số chính sàn HoSE đến từ nhóm cổ phiếu có vốn Nhà nước, trong khi nhóm Vingroup gây áp lực lên thị trường.

Tại nhóm cổ phiếu có vốn Nhà nước, GAS, BCM và GVR cùng tăng trần, trong khi ACV, PLX và BVH tăng trên 6%; PGV, OIL và BSR tăng trên 5%. Hàng loạt cổ phiếu khác cũng phủ sắc xanh như POW, PVS, PVI, CTR, PVD, PVT, VGI,…

Trao đổi với Nhadautu.vn, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược Thị trường Chứng khoán VPBank (VPBankS), nhận xét sự tăng giá của nhóm cổ phiếu có vốn Nhà nước trong phiên 7/8 là một phiên tăng của kỳ vọng, chưa phải phiên tăng phản ánh sự thay đổi trong nền tảng cơ bản của doanh nghiệp. Diễn biến này là sự cộng hưởng của ba yếu tố xuất hiện gần như đồng thời.

Thứ nhất, Quyết định 40/2026/QĐ-TTg được ban hành đúng thời điểm thị trường đang thiếu câu chuyện dẫn dắt, nên phản ứng của dòng tiền diễn ra rất nhanh.

Thứ hai là nền giá đang hấp dẫn. Sau nhịp điều chỉnh mạnh vừa qua, nhiều cổ phiếu trong nhóm này đã chiết khấu đáng kể so với vùng đỉnh. Khi mặt bằng giá trở nên hấp dẫn hơn, chỉ cần một thông tin đủ trọng lượng cũng có thể kích hoạt lực cầu bắt đáy.

Thứ ba là đặc tính dòng tiền. Nhóm doanh nghiệp có vốn Nhà nước phần lớn là các mã vốn hóa lớn, thanh khoản tốt, đủ sức hấp thụ dòng tiền quy mô lớn và có “câu chuyện riêng” để định giá lại. Đây cũng là nhóm mà dòng tiền đầu cơ theo thông tin thường tìm đến đầu tiên khi một chủ đề đầu tư mới hình thành.

Một chi tiết đáng lưu ý là mức tăng diễn ra khá đồng loạt trong toàn nhóm, gần như chưa có sự chọn lọc giữa doanh nghiệp có khả năng thoái vốn thực sự và doanh nghiệp chỉ tăng theo hiệu ứng thông tin. Đây là đặc điểm điển hình của giao dịch theo chủ đề, đồng thời cũng là lý do ông Sơn cho rằng mức độ phân hóa sẽ gia tăng nhanh trong các phiên tới.

Do vậy, với nhà đầu tư, ông Sơn khuyến nghị điều cần theo dõi ngay sau một phiên tăng mạnh như vậy là thanh khoản có được duy trì hay không và cổ phiếu có giữ được vùng giá mới hay không. Đây là hai tín hiệu giúp phân biệt giữa một nhịp hồi mang tính thị trường và một xu hướng tăng có nền tảng.

Vẫn cần chờ danh mục cơ cấu lại vốn

Về Quyết định 40, chuyên gia VPBankS nhận xét đây là chất xúc tác trực tiếp, nhưng là điều kiện cần chứ chưa phải điều kiện đủ để hình thành một câu chuyện thoái vốn thực sự.

Giá trị lớn nhất của Quyết định 40 ở thời điểm này là thiết lập khung tiêu chí phân loại doanh nghiệp cho giai đoạn 2026–2030, đồng thời phát đi tín hiệu về định hướng nhất quán trong cơ cấu lại vốn Nhà nước. Với thị trường, một khung tiêu chí rõ ràng cho phép nhà đầu tư bắt đầu sàng lọc và định hình danh mục theo dõi, thay vì chỉ suy đoán như trước.

Tuy nhiên, cần nhìn đúng bản chất: Quyết định 40 mới dừng ở tiêu chí phân loại, chưa phải danh mục doanh nghiệp cụ thể sẽ thoái vốn, càng chưa phải lộ trình hay phương án thực hiện. Từ khung tiêu chí đến một thương vụ thoái vốn hoàn tất còn nhiều mắt xích như các bộ, ngành, địa phương và SCIC phải rà soát, xây dựng danh mục; danh mục phải được phê duyệt; sau đó mới đến khâu định giá, xử lý các vấn đề tồn đọng về tài sản và đất đai, rồi lựa chọn thời điểm chào bán phù hợp với điều kiện thị trường.

Đây đều là những quyết định thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý. Kinh nghiệm các giai đoạn trước cho thấy độ trễ có thể được tính bằng quý, thậm chí bằng năm.

Vì vậy, Quyết định 40 đóng vai trò khởi động kỳ vọng. Bước ngoặt thực sự sẽ đến khi danh mục cơ cấu lại vốn được công bố. Khi đó, tiêu chí đầu tư sẽ chuyển từ nhãn “doanh nghiệp có vốn Nhà nước” sang những yếu tố cụ thể hơn: doanh nghiệp có thực sự nằm trong diện thoái vốn hay không, tỷ lệ sở hữu Nhà nước dự kiến giảm bao nhiêu, chất lượng tài sản và triển vọng kinh doanh ra sao, và mức định giá hiện tại đã phản ánh bao nhiêu phần kỳ vọng.

Đó mới là giai đoạn dòng tiền phân hóa và định giá lại một cách có cơ sở.

Doanh nghiệp dự kiến được hưởng lợi

Theo Quyết định 40/2026/QĐ-TTg về tiêu chí phân loại doanh nghiệp có vốn Nhà nước, các doanh nghiệp được phân loại theo các mức độ Nhà nước cần nắm giữ, gồm nắm giữ 100%, từ 65% trở lên, trên 50% đến dưới 65%, dưới 50% hoặc không cần nắm giữ.

Trong đó, nhóm không cần Nhà nước nắm giữ hoặc có mức sở hữu mục tiêu thấp hơn hiện tại là nhóm có dư địa xuất hiện các thương vụ thoái vốn trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, Quyết định 40 mới là cơ sở phân loại, việc thoái vốn thực tế vẫn phụ thuộc vào kế hoạch của cơ quan đại diện chủ sở hữu như SCIC, Bộ Tài chính, các bộ, ngành hoặc địa phương.

Từ góc độ đầu tư chứng khoán, VPBankS lọc những cổ phiếu có triển vọng hưởng lợi từ câu chuyện thoái vốn theo các nhóm tiêu chí cụ thể như sau:

Nhóm 1 – Không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ: thoái toàn bộ

Đây là nhóm có dư địa thoái vốn lớn, tập trung ở các lĩnh vực như bất động sản – khu công nghiệp, xây dựng dân dụng, thương mại – phân phối, thực phẩm – đồ uống, dệt may, hóa chất – phân bón, nhựa, thép, săm lốp, dược phẩm, cảng biển loại I/II, vận tải biển, dịch vụ dầu khí, chứng khoán – bảo hiểm, du lịch – khách sạn.

Ứng viên nổi bật theo quy mô phần vốn và chất lượng tài sản bao gồm VNM, BCM, FOX, SAB, DCM, SNZ, BMI, NTP, HCM…

Nhóm 2 – Nhà nước nắm giữ từ 65% trở lên: thoái phần vốn vượt mức 65%

Nhóm ngành tập trung phần lớn ở hàng không và cảng hàng không, bến cảng tại cảng biển đặc biệt, khai thác khoáng sản quy mô lớn, tài chính – ngân hàng, cơ khí chế tạo, nước sạch và thoát nước đô thị – nông thôn.

Một số cổ phiếu nổi bật có thể kể đến như GAS, VCB, ACV, BID, HVN, KSV và VEA.

Tuy nhiên, việc thuộc nhóm này không đồng nghĩa các doanh nghiệp sẽ được thoái vốn ngay. Tại một số doanh nghiệp như HVN, GAS hay ACV, Nhà nước vẫn giữ vai trò chi phối hoặc có tính chiến lược, do đó khả năng thoái vốn trong ngắn hạn chưa cao. Nếu có sự điều chỉnh về chính sách hoặc kế hoạch cơ cấu trong tương lai, các doanh nghiệp này vẫn có thể trở thành tâm điểm của thị trường.

Nhóm 3 – Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 65%: thoái phần vốn vượt mức quy định

Nhóm này áp dụng với các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu có thị phần từ 30% trở lên; viễn thông có tầm quan trọng đặc biệt với hạ tầng quốc gia; tìm kiếm, thăm dò, đánh giá trữ lượng khoáng sản, trừ dầu khí.

Cơ hội diễn ra các thương vụ cơ cấu lại vốn với quy mô lớn tập trung tại một số doanh nghiệp như BSR, PGV, PLX, POW, DNH, DTK, HNA…

Dù vậy, danh sách trên mới phản ánh khả năng hưởng lợi theo khung tiêu chí, chưa phải danh sách doanh nghiệp chắc chắn sẽ được thoái vốn. Khả năng hiện thực hóa còn phụ thuộc vào danh mục cơ cấu lại vốn cụ thể và phương án triển khai của cơ quan đại diện chủ sở hữu.