Những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 9

Quy định mới về tiền bản quyền trong lĩnh vực báo chí

Chính phủ ban hành Nghị định số 287/2026/NĐ-CP quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực: Điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí, xuất bản.

Về quy định tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm báo chí, Nghị định quy định:

Tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm báo chí thuộc loại hình báo chí in, báo chí điện tử thực hiện theo quy định của pháp luật về giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu.

Tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm báo chí thuộc loại hình phát thanh, truyền hình được chi trả trong đơn giá sản xuất tác phẩm báo chí đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt sản xuất nội dung theo nhiệm vụ đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc đấu thầu sử dụng nguồn ngân sách nhà nước.

Căn cứ các trường hợp quy định tại các điểm a, b khoản 3 Điều 3 của Nghị định này, thẩm quyền quy định tại khoản 7 Điều 3 của Nghị định này và cơ chế tự chủ của cơ quan báo chí theo quy định của pháp luật, mức tiền bản quyền khuyến khích do người đứng đầu cơ quan báo chí quyết định hoặc thực hiện theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/9/2026.Nghị định số 18/2014/NĐ-CP ngày 14/3/2014 của Chính phủ quy định về chế độ nhuận bút trong lĩnh vực báo chí, xuất bản và Nghị định số 21/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ quy định về nhuận bút, thù lao đối với tác phẩm điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, sân khấu và các loại hình nghệ thuật biểu diễn khác hết hiệu lực thi hành kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành.

Phạt đến 200 triệu đồng với vi phạm trên thị trường tài sản mã hóa

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam áp dụng mức phạt tiền tối đa lên tới 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.

Theo Nghị định, hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, tặng cho hoặc công khai trái phép dữ liệu, thông tin tài khoản tài sản mã hóa có thể bị phạt từ 150-200 triệu đồng, đồng thời bị đình chỉ hoạt động giao dịch tài sản mã hóa từ 1-3 tháng và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.

Các vi phạm về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố cũng chịu mức phạt đáng kể. Trong đó, không nhận biết, cập nhật hoặc xác minh thông tin khách hàng có thể bị phạt 100-120 triệu đồng; không ban hành quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền có thể bị phạt tới 200 triệu đồng.

Song song với phạt tiền, cơ quan quản lý áp dụng nhiều hình thức xử phạt bổ sung và khắc phục hậu quả nghiêm khắc như: tước giấy phép, đình chỉ hoạt động chào bán, giao dịch đến 12 tháng, buộc thu hồi, hủy bỏ đợt phát hành, hoàn trả tiền cho nhà đầu tư và nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp.

Điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.

Nghị định quy định cụ thể điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Theo đó, doanh nghiệp thành lập phải có vốn điều lệ tối thiểu từ 1.500 tỷ đồng, tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài không quá 49%, cùng hạ tầng công nghệ thông tin đáp ứng tiêu chuẩn quản lý, bảo mật và vận hành an toàn.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng siết chặt quy định đối với các thành viên kinh doanh (vốn điều lệ từ 75 tỷ đồng) và thành viên môi giới (vốn điều lệ tối thiểu 5 tỷ đồng).

Đáng chú ý, Nghị định quy định rõ vai trò quản lý nhà nước của Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an; đồng thời thiết lập khung pháp lý cho Trung tâm thanh toán bù trừ (vốn tối thiểu 500 tỷ đồng), quy định về giao dịch liên thông quốc tế và các biện pháp quản lý trong trường hợp khẩn cấp để đảm bảo an toàn, minh bạch cho thị trường.

Chi trả lương hưu qua VNeID

Nghị định số 320/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2024/NĐ-CP ngày 25/6/2024 của Chính phủ quy định về định danh và xác thực điện tử, có hiệu lực thi hành từ ngày 28/9/2026.

Theo đó, "tài khoản hưởng an sinh xã hội" được quy định là thông tin định danh trên Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), cho phép tích hợp thông tin tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp.

Trước đó, việc liên kết tài khoản ngân hàng với VNeID đã được triển khai để phục vụ chi trả các khoản hỗ trợ, an sinh xã hội. Từ 28/9/2026, cơ chế này được quy định cụ thể hơn tại Nghị định 320/2026/NĐ-CP.

Sửa đổi, bổ sung điều kiện thành lập cụm công nghiệp

Chính phủ ban hành Nghị định số 303/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 32/2024/NĐ-CP ngày 15/3/2024 của Chính phủ về quản lý, phát triển cụm công nghiệp. 

Về điều kiện thành lập cụm công nghiệp: Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, để việc thành lập, đầu tư xây dựng cụm công nghiệp khả thi, tạo điều kiện quỹ đất để phát triển kinh tế tư nhân, tăng trưởng kinh tế của các địa phương và đảm bảo sử dụng đất hiệu quả, Nghị định số 303/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung điều kiện thành lập cụm công nghiệp tại điểm c khoản 1 Điều 8 Nghị định số 32/2024/NĐ-CP theo hướng: "Trong trường hợp địa bàn cấp xã đã thành lập cụm công nghiệp thì tỷ lệ lấp đầy trung bình của các cụm công nghiệp đạt trên 50% hoặc tổng quỹ đất công nghiệp chưa cho thuê của các cụm công nghiệp không vượt quá 50 ha".

Nghị định này có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.

Doanh nghiệp vi phạm tiền lương có thể bị phạt 100 triệu đồng

Từ ngày 10/9/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực, quy định mức xử phạt mới đối với nhiều hành vi vi phạm về tiền lương, trong đó doanh nghiệp trả lương không đúng hạn có thể bị phạt tới 100 triệu đồng.

Theo quy định, người sử dụng lao động trả lương không đúng hạn, không trả hoặc trả không đủ tiền lương theo thỏa thuận, tiền làm thêm giờ, làm việc ban đêm hoặc tiền lương ngừng việc sẽ bị phạt tùy theo số lượng người lao động bị vi phạm. Mức phạt đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt áp dụng cho cá nhân, từ 10 triệu đồng với vi phạm 1-10 người và tăng lên tối đa 100 triệu đồng khi vi phạm từ 301 người trở lên.

Nghị định cũng quy định phạt doanh nghiệp trả lương thấp hơn mức lương tối thiểu. Mức phạt đối với tổ chức từ 40-60 triệu đồng nếu vi phạm với 1-10 người; 60-100 triệu đồng với 11-50 người; và 100-150 triệu đồng với từ 51 người trở lên.

Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp còn phải trả đủ tiền lương còn thiếu và tiền lãi của khoản chậm trả, trả thiếu cho người lao động theo quy định.

Mở rộng giao dịch tài khoản ngoại tệ của tổ chức tín dụng nước ngoài

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa ban hành Thông tư số 39/2026/TT-NHNN ngày 5/8/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định về sử dụng tài khoản ngoại tệ và tài khoản đồng Việt Nam của người cư trú, người không cư trú tại ngân hàng được phép. Thông tư có hiệu lực từ ngày 19/9/2026.

Thông tư bổ sung quy định về tài khoản của người không cư trú là tổ chức tín dụng nước ngoài mở tại ngân hàng được phép. Theo đó, các tổ chức này được sử dụng tài khoản ngoại tệ, tài khoản đồng Việt Nam để thanh toán, chuyển tiền quốc tế phục vụ khách hàng theo thỏa thuận bằng văn bản với ngân hàng được phép, đồng thời thực hiện các giao dịch thu, chi theo quy định.

Quy định mới tạo thêm cơ sở pháp lý cho hoạt động thanh toán, chuyển tiền quốc tế giữa các tổ chức tín dụng nước ngoài và ngân hàng tại Việt Nam, qua đó góp phần thuận lợi hóa giao dịch tài chính xuyên biên giới.

Các ngân hàng được phép phải kiểm tra, lưu giữ chứng từ phù hợp, bảo đảm giao dịch đúng mục đích và tuân thủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt, quản lý ngoại hối và phòng, chống rửa tiền….

Quy định mới về hoạt động ngoại thương có hiệu lực

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, thay thế Nghị định 69/2018/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương.

Nghị định quy định lại nhiều hoạt động liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu, gồm tạm nhập, tái xuất; tạm xuất, tái nhập; chuyển khẩu; quá cảnh và gia công hàng hóa có yếu tố nước ngoài.

Đáng chú ý, thẩm quyền cấp giấy phép kinh doanh tạm nhập, tái xuất và chuyển khẩu được giao cho Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh trong nhiều trường hợp. Quy trình cấp phép cũng được quy định theo hướng rõ thời hạn xử lý; cơ quan cấp phép phải cấp giấy phép trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ hoặc có văn bản nêu rõ lý do từ chối.

Với hoạt động gia công cho thương nhân nước ngoài, doanh nghiệp Việt Nam được nhận gia công hàng hóa hợp pháp, đồng thời có thể thuê, mượn máy móc, thiết bị của bên đặt gia công để phục vụ sản xuất.

Nghị định cũng cho phép doanh nghiệp làm dịch vụ vận chuyển hàng hóa quá cảnh nếu đăng ký ngành nghề giao nhận, vận tải, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động thương mại xuyên biên giới.

Bộ Tài chính bãi bỏ 25 văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực thuế

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 110/2026/TT-BTC chính thức bãi bỏ toàn bộ 22 Thông tư và 03 Quyết định do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành trong lĩnh vực thuế. Động thái này nhằm rà soát, tinh gọn hệ thống văn bản pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ với Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các Luật Thuế sửa đổi, bổ sung mới ban hành. Thông tư có hiệu lực từ ngày 12/9/2026.

Theo đó, Thông tư bãi bỏ các văn bản hướng dẫn về ưu đãi thuế không còn phù hợp, bao gồm ưu đãi thuế doanh nghiệp phần mềm; chính sách hỗ trợ vùng nguyên liệu, chế biến nông - lâm - thủy sản; cùng các quy định cũ về thuế sử dụng đất nông nghiệp và thuế tài nguyên.

Cùng với đó là loại bỏ các văn bản từng áp dụng cho chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế ngắn hạn thời kỳ trước, xóa nợ thuế hộ cá thể cũ, quy định vé máy bay điện tử và quy chế xử lý thủ tục theo cơ chế "một cửa" đã được thay thế.

Thông tư cũng bãi bỏ các văn bản về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế, cấp mã số doanh nghiệp và tem rượu để cập nhật theo các quy chuẩn quản lý hiện hành.

Mỗi địa điểm sẽ có mã định danh 12 chữ số, hiển thị trên VneID

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 326/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 quy định về định danh địa điểm.

Nghị định này quy định về việc định danh đối với các địa điểm trong lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (trừ các đối tượng thuộc Danh mục bí mật nhà nước); việc xây dựng, quản lý, kết nối, chia sẻ và khai thác Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Nghị định nêu rõ các nguyên tắc định danh địa điểm. Theo đó, mỗi địa điểm chỉ có một mã định danh duy nhất, tuân thủ cấu trúc thống nhất trên toàn quốc, đảm bảo tính liên tục và ổn định, không trùng lặp trong toàn hệ thống.

Mã định danh địa điểm sau khi được tạo lập, gắn mã duy nhất cho một đối tượng cụ thể phải có tính ổn định lâu dài.

Mã định danh địa điểm là dãy số tự nhiên gồm 12 chữ số do Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm xác lập.

Mỗi địa điểm được gắn một mã định danh riêng biệt, không trùng lặp, bảo đảm tính ổn định, mở rộng và khả năng liên kết, tích hợp, kết nối, chia sẻ, khai thác thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Cơ quan nhà nước được giao quản lý chuyên ngành đối với đối tượng thuộc danh mục định danh địa điểm hoặc cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành chứa dữ liệu gốc về sự hình thành, tồn tại, biến động của đối tượng có trách nhiệm chủ trì rà soát, chuẩn hóa, thu thập dữ liệu, đồng bộ dữ liệu về Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm để thực hiện cấp mã định danh địa điểm.

Theo Nghị định, cơ sở dữ liệu định danh địa điểm là cơ sở dữ liệu quốc gia, tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc, được chuẩn hóa, lưu trữ và quản lý thông tin về địa điểm của các đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định này.

Sửa đổi quy định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 311/2026/NĐ-CP ngày 6/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt. Nghị định có hiệu lực từ ngày 26/9/2026.

Nghị định cập nhật và chuẩn hóa danh mục các chức danh có thẩm quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền, tước giấy phép hay tịch thu tang vật vi phạm trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước.

Cụ thể, quy định phân định rõ thẩm quyền cho lực lượng thanh tra chuyên ngành, cơ quan thi hành án dân sự, cảng vụ, công an cũng như thủ trưởng các Cục, Chi cục thuộc nhiều Bộ, ngành như Tài chính, Công Thương, Giao thông vận tải, Nông nghiệp và Môi trường.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng phân định rõ thẩm quyền của cơ quan Hải quan trong việc xử lý các hành vi trốn thuế, khai sai thuế hoặc vi phạm của ngân hàng thương mại theo Luật Quản lý thuế mới. Việc tinh chỉnh này nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp lý, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tăng cường kỷ cương trong hoạt động kinh tế - xã hội.

Trẻ dưới 6 tuổi được cấp thẻ Căn cước

Nghị định số 301/2026/NĐ-CP ngày 30/7/2026 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 63/2024/NĐ-CP ngày 10/6/2024 của Chính phủ quy định việc thực hiện liên thông điện tử 2 nhóm thủ tục hành chính: Đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi; đăng ký khai tử, xóa đăng ký thường trú, giải quyết mai táng phí, tử tuất, có hiệu lực thi hành từ 1/9/2026.

Theo đó, cha mẹ có thể đăng ký cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi nếu có nhu cầu ngay trong quá trình đăng ký khai sinh liên thông điện tử, không phải thực hiện thêm một thủ tục riêng như trước đây.