Nhà đầu tư dự án lấn biển không được bán, chuyển nhượng toàn bộ dự án

Ngày 24/8, tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội đã thông qua Luật Phát triển đô thị, với 474 đại biểu tham gia biểu quyết, bằng 94,8% tổng số đại biểu Quốc hội, Trong đó, 465 đại biểu tán thành, bằng 93%; 3 đại biểu không tán thành, bằng 0,6%; 6 đại biểu không biểu quyết, bằng 1,2%.

Trước khi biểu quyết, trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, dự thảo luật đã được hoàn thiện nghiêm túc trên cơ sở quán triệt sâu sắc các chủ trương của Đảng.

Văn bản gồm 5 chương, 66 điều, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026 (riêng các quy định về quy trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo cơ chế mới của TP.HCM có hiệu lực sớm từ ngày 1/9/2026).

Cơ chế đặc thù cho TP.HCM và các đô thị đặc biệt

Theo Bộ trưởng, khung khổ pháp lý mới được xây dựng dựa trên 3 nguyên tắc cốt lõi. Thứ nhất, tôn trọng tính đồng bộ và hợp hiến. Các quy định được thiết kế để tạo không gian bứt phá mạnh mẽ nhưng vẫn đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật quốc gia, không làm gián đoạn các mục tiêu vĩ mô.

Thứ hai, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Triệt để quán triệt phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", gắn liền quyền hạn với năng lực thực thi và cơ chế trách nhiệm giải trình minh bạch.

Thứ ba, kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Đi kèm với việc trao quyền tự chủ là hệ thống các công cụ giám sát, các cơ chế "có van, có khóa" nhằm phòng ngừa rủi ro, chống thất thoát, lãng phí và đảm bảo hiệu quả thực thi trong thực tiễn.

Luật xác lập hành lang cho phép TP.HCM và các thành phố trực thuộc Trung ương mang đặc thù tương tự được chủ động quyết định thí điểm các cơ chế, chính sách mới khác với các quy định hiện hành hoặc chưa được pháp luật điều chỉnh.

Phạm vi thí điểm tập trung vào các nhóm trọng điểm, gồm: Đổi mới hệ thống quản trị hành chính các cấp, tối ưu hóa quy trình ra quyết định, nâng cao hiệu lực vận hành của bộ máy đô thị; Thể chế hóa các hình thức phát triển dựa trên khoa học công nghệ, kinh tế số, kinh tế chia sẻ, cùng các mô hình kinh tế mới như khu thương mại tự do hay khu logistics tích hợp quy mô lớn; Cho phép áp dụng các giải pháp đặc thù để tháo gỡ dứt điểm các bài toán quá tải đô thị (như ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường) hoặc các điểm nghẽn cản trở tăng trưởng kinh tế.

Trong quá trình thực thi, nếu các cơ chế thí điểm tác động đến phạm vi vùng, UBND thành phố có trách nhiệm đánh giá toàn diện tác động liên vùng và lấy ý kiến các địa phương liên quan. Đồng thời, luật quy định rõ cơ chế tạm dừng thí điểm và báo cáo HĐND xử lý ngay nếu phát sinh các tác động tiêu cực vượt mức dự báo.

Dự án lấn biển hoạt động không quá 70 năm

Luật Phát triển đô thị dành các chương riêng biệt để quy định khung quản lý đối với hai không gian chiến lược có sức hút nguồn lực lớn.

Cụ thể, đối với khu kinh tế đặc biệt, các khu vực được đề xuất thành lập khu kinh tế đặc biệt phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về vị trí địa chính trị chiến lược, có hệ thống hạ tầng giao thông kết nối quốc tế (cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên), không gian phát triển độc lập, dễ kiểm soát hải quan và an ninh, cùng quy mô dân số và diện tích đạt chuẩn. Chính phủ sẽ xem xét, quyết định thành lập sau khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền.

Đặc biệt, trong khung pháp lý phát triển các khu kinh tế và đô thị du lịch biển tầm cỡ quốc tế, luật mở ra cơ chế đột phá cho phép xem xét, quy hoạch các dự án kinh doanh dịch vụ vui chơi giải trí có thưởng gắn với casino tại các khu vực đủ điều kiện (quy mô vốn từ 2 tỷ USD trở lên).

Chính quyền tại khu kinh tế đặc biệt được trao quyền tự chủ mạnh mẽ về quản lý đầu tư, đất đai và quy hoạch. Để thu hút nhân tài và chuyên gia chất lượng cao đến làm việc, HĐND cấp tỉnh được sử dụng ngân sách để xây dựng nhà ở xã hội cho chuyên gia thuê/mua; hỗ trợ khám sức khỏe miễn phí cho bản thân và gia đình chuyên gia tại các bệnh viện công; miễn học phí tại các trường công lập cho con đẻ, con nuôi dưới 18 tuổi của chuyên gia...

Đối với khu đô thị lấn biển, hoạt động đầu tư và xây dựng phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc về khảo sát khoa học, đánh giá tác động môi trường chiến lược, đảm bảo quốc phòng - an ninh, chủ quyền biển đảo và quyền tiếp cận biển của cộng đồng. Đáng chú ý, các nhà đầu tư dự án khu đô thị lấn biển chỉ được chuyển nhượng tối đa 50% diện tích đất đã hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và thời hạn hoạt động dự án không vượt quá 70 năm theo quy định pháp luật.

Đối với Trung tâm tài chính quốc tế, HĐND thành phố được quyết định phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại trung tâm tài chính quốc tế để huy động vốn cho các dự án trọng điểm của thành phố. Quy định điều kiện, thủ tục cấp phép lập ngân hàng có hoạt động đầu tư, phát hành sản phẩm tài chính quốc tế thông qua Trung tâm tài chính sau khi Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước chấp thuận.

Các thành viên trong Trung tâm tài chính quốc tế còn được hoạt động cho tổ chức trong nước để giao dịch, thu hút vốn quốc tế, cũng như cung cấp dịch vụ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ khác.

Phát biểu tại phiên họp, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh yêu cầu cấp bách về việc phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành Trung ương và chính quyền địa phương trong việc xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết.

Danh mục các nghị định, quyết định thi hành đang được khẩn trương hoàn thiện để đảm bảo khi luật chính thức đi vào cuộc sống, các cơ chế vượt trội sẽ lập tức phát huy hiệu lực, khơi thông nguồn lực đầu tư xã hội và tạo động lực mạnh mẽ đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển bứt phá.