Người Việt tích sản thế nào khi thị trường chứng khoán bước sang giai đoạn mới?

Người Việt có một thói quen tài chính rất bền: Có tiền dư là tìm cách giữ lại.

Tính đến cuối tháng 6/2026, tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng đã lên tới 11,07 triệu tỷ đồng, tăng 7,1% so với cuối năm trước; chỉ trong sáu tháng, người dân gửi thêm khoảng 733.000 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng.

Báo cáo Vietnam Financial Health & Investment Confidence Report 2026 của Thiên Việt Securities (TVS) cho thấy 87% người được khảo sát đồng ý với việc không nên tập trung vào một kênh đầu tư duy nhất, với 76% ưu tiên bất động sản hoặc vàng. Khi quy mô tài sản tăng, tỷ trọng bất động sản còn lớn hơn, từ 29% ở nhóm sở hữu 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng lên 46% ở nhóm có từ 2 tỷ đồng trở lên.

Những con số này nói lên một điều khá thú vị: người Việt không thiếu ý thức tích sản; điều còn thiếu là những “cây cầu” đủ thuận tiện để đi từ tiết kiệm sang hình thức tích sản khác ngoài các kênh truyền thống.

Tiền gửi mang lại sự an tâm, vàng là nơi trú ẩn quen thuộc, bất động sản có tính hữu hình. Đây đều là những cấu phần lâu nay của tài sản hộ gia đình. Vấn đề chỉ xuất hiện khi một danh mục dài hạn gần như dừng lại ở việc “cất giữ” của cải, trong khi nền kinh tế đang tạo ra ngày càng nhiều cơ hội để phần tài sản ấy tham gia vào quá trình tăng trưởng.

Khi nền kinh tế lớn lên, cách giữ tiền cũng phải thay đổi

Bối cảnh đang thay đổi rất nhanh. Nửa đầu năm 2026, GDP Việt Nam tăng trưởng 8,18%. Standard Chartered dự báo tăng trưởng cả năm có thể đạt 9,5% và tiếp tục lên 11% trong năm 2027, dựa trên động lực từ sản xuất, dịch vụ, đầu tư và nhu cầu trong nước.

Thị trường vốn cũng đứng trước một cột mốc lớn. FTSE Russell đã xác nhận Việt Nam sẽ chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Quan trọng hơn, phát triển thị trường vốn không còn đơn thuần là câu chuyện của ngành chứng khoán mà đã trở thành một định hướng lớn về cấu trúc nền kinh tế.

Nghị quyết 10-NQ/TW đặt yêu cầu phát triển thị trường vốn trung và dài hạn theo hướng minh bạch, hiện đại, an toàn và bền vững; đa dạng hóa nguồn cung hàng hóa, phát triển nhà đầu tư tổ chức và giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngắn hạn. Tháng 7 vừa qua, Chính phủ tiếp tục phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam đến năm 2045, trong đó thị trường chứng khoán giữ vai trò trọng yếu.

Điều này tạo ra một chuyển động hai chiều: Một bên là nền kinh tế cần thêm vốn dài hạn, bên kia là người dân đang tích lũy một khối tài sản ngày càng lớn.

Thị trường tài chính trưởng thành chính là nơi hai dòng chảy ấy gặp nhau.

Khoảng trống giữa gửi tiết kiệm và tự chọn cổ phiếu

Chứng khoán đã mở thêm một con đường. Nhưng với phần lớn người dân, từ gửi tiết kiệm sang tự chọn cổ phiếu để đầu tư vẫn là một thách thức lớn.

Mua cổ phiếu ngày nay rất dễ; xây dựng và quản lý một danh mục cổ phiếu trong nhiều năm để có được hiệu quả vượt trội so với gửi tiết kiệm thì không hề đơn giản.

Nhà đầu tư phải chọn cổ phiếu, quyết định tỷ trọng, theo dõi rủi ro, xử lý dòng tiền mới và cơ cấu danh mục khi điều kiện thị trường thay đổi. Khó hơn nữa là duy trì tất cả những nguyên tắc ấy khi thị trường hay cổ phiếu trong danh mục tăng nóng hoặc giảm sâu.

Các quỹ mở và ETF sinh ra để giải quyết một phần bài toán này, nhưng tại Việt Nam, những kênh tài chính hiện đại vẫn chiếm tỷ trọng khá khiêm tốn trong tài sản của nhiều gia đình. Trong khảo sát của TVS, tổng tỷ trọng cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và ngoại tệ không vượt quá 10% ở bất kỳ nhóm tài sản nào.

Một nguyên nhân nằm ở thói quen sở hữu. Nhiều người Việt thường muốn biết mình đang nắm giữ tài sản nào, muốn được sở hữu cổ phiếu cụ thể thay vì chỉ sở hữu một chứng chỉ đại diện cho cả danh mục.

Chính ở khoảng giữa này, mô hình Direct Indexing trở nên đáng chú ý.

Mô hình giữ lại điều quen thuộc với nhà đầu tư Việt Nam: trực tiếp sở hữu cổ phiếu. Nhưng thay vì để danh mục hình thành từ những quyết định mua bán rời rạc, các cổ phiếu được đặt trong một chiến lược phân bổ và quản lý có nguyên tắc.

Nói ngắn gọn, Direct Indexing không yêu cầu người Việt thay đổi hoàn toàn cách họ muốn sở hữu tài sản. Nó thay đổi cách tài sản ấy được tổ chức.

VSI và một cách tích sản mới

VPS Smart Indexing (VSI) xuất hiện trong bối cảnh đó.

Đây là sản phẩm ủy thác quản lý tài khoản giao dịch chứng khoán do CTCP Chứng khoán VPS phát triển, trong đó khách hàng lựa chọn chiến lược và ủy thác cho VPS quản lý danh mục, hướng tới mục tiêu tích lũy dài hạn thông qua đầu tư định kỳ và có kỷ luật. Cách tiếp cận Direct Indexing cho phép việc sở hữu cổ phiếu được đặt trong một cấu trúc quản lý thay vì phụ thuộc vào từng quyết định ngắn hạn.

Điểm đáng chú ý của VSI vì thế không nằm ở việc hứa hẹn một mức sinh lời cao hơn. Giá trị của mô hình nằm ở một câu hỏi căn bản hơn: làm thế nào để một người có thể đều đặn chuyển một phần thu nhập thành tài sản tài chính mà không phải tự mình trở thành nhà quản lý danh mục chuyên nghiệp?

VSI cũng không cần thay thế tiền gửi, vàng hay bất động sản. Một danh mục tài sản tốt hiếm khi chỉ có một cấu phần. Điều sản phẩm này có thể bổ sung là một con đường để dòng tiền dành cho tương lai được tiếp cận tăng trưởng của thị trường chứng khoán theo cách có cấu trúc hơn.

Người Việt đã học cách tiết kiệm qua nhiều thế hệ. Trong chặng phát triển tiếp theo của nền kinh tế, bài học mới có thể là quản lý những gì đã tiết kiệm được.

Và với một thị trường chứng khoán chuẩn bị bước lên một hạng mới, sự trưởng thành quan trọng nhất có lẽ không chỉ nằm ở việc có thêm bao nhiêu tài khoản hay bao nhiêu tỷ USD vốn ngoại, mà ở việc ngày càng nhiều khoản tiết kiệm của người dân có thể tìm được một con đường dài hạn để lớn lên cùng nền kinh tế.