Ngành quỹ tiếp tục được nâng cấp

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã có một năm 2025 thành công với việc liên tục chinh phục các mốc điểm lịch sử. Không những thế, chứng khoán ngày càng nhận được sự quan tâm của nhà đầu tư trong nước.

Số liệu thống kê tại VSDC cho thấy đến giữa tháng 12/2025, tổng số tài khoản nhà đầu tư trên toàn thị trường đã đạt hơn 11,7 triệu tài khoản, tăng mạnh so với đầu năm và vượt xa mốc dự kiến. Trong đó, nhà đầu tư cá nhân trong nước tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo, với hơn 11,66 triệu tài khoản. Còn đối với khối nhà đầu tư nước ngoài, mặc dù quy mô tài khoản còn khiêm tốn so với nhà đầu tư trong nước, xu hướng gia tăng vẫn được ghi nhận tương đối ổn định.

Sự gia nhập mạnh mẽ của dòng tiền mới là một trong các nguyên nhân khiến thị trường chứng khoán năm 2025 cũng chứng kiến sự bùng nổ về thanh khoản. Giá trị giao dịch bình quân trong năm đạt gần 29.500 tỷ đồng/phiên, tăng hơn 40% so với bình quân năm trước.

Tuy vậy, trao đổi tại Talk Show Phố Tài chính, TS. Tạ Thanh Bình, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) nhìn nhận việc số lượng nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ lệ quá lớn sẽ phần nào ảnh hưởng đến tính ổn định của thị trường.

Từ góc độ triển vọng, VSDC đánh giá số lượng tài khoản nhà đầu tư vẫn còn dư địa tiếp tục tăng trong những năm tới. Sự gia tăng nhanh của số lượng tài khoản cũng song hành với diễn biến tích cực của thị trường trong năm qua, khi chỉ số thị trường tăng khoảng 30%, thanh khoản cải thiện rõ rệt, niềm tin của nhà đầu tư từng bước được củng cố.

Hướng tới việc cơ cấu lại cầu đầu tư, nâng cao chất lượng và tính bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3168/QĐ-BTC ngày 12/9/2025 phê duyệt Đề án “Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán đến năm 2030”. Trong đó, đề án đã đưa ra hàng loạt giải pháp nâng cao năng lực nhà đầu tư cá nhân và nâng cấp phát triển ngành quản lý quỹ đầu tư tại Việt Nam.

Giới phân tích nhìn nhận đây là những bước đi quan trọng trong bối cảnh TTCK Việt Nam đã được nâng hạng theo tiêu chuẩn FTSE Russell, và đặt mục tiêu nâng hạng theo những tiêu chuẩn cao hơn.

Điểm mới trong phát triển ngành quỹ

Khi chứng khoán Việt Nam được nâng hạng (từ cận biên lên mới nổi), phát triển ngành quỹ không chỉ là “đi kèm” mà là điều kiện then chốt để tận dụng trọn vẹn lợi ích của việc nâng hạng.

Phần lớn vốn đầu tư quốc tế (đặc biệt là vốn dài hạn) không đầu tư trực tiếp từng cổ phiếu, mà đi qua: Quỹ ETF Quỹ chủ động (mutual funds), quỹ hưu trí, bảo hiểm... Khi được nâng hạng, Việt Nam sẽ được đưa vào rổ chỉ số nâng hạng, kéo theo dòng vốn tự động từ các quỹ mô phỏng chỉ số.

Do đó, việc nâng cấp và phát triển ngành quỹ vừa tạo lực cầu dài hạn, hút vốn nhà đầu tư nước ngoài, vừa giảm biến động giá và quan trọng hơn là giúp thị trường vận hành gần chuẩn thị trường mới nổi thực sự.

TS. Tạ Thanh Bình cho biết, thực hiện chỉ đạo của UBCKNN hướng tới giải quyết các yêu cầu của FTSE Russell cho kỳ đánh giá tháng 3/2026, VSDC sẽ nâng cấp hệ thống quỹ mở để đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các quỹ đầu tư nước ngoài; nâng cấp hệ thống đại lý chuyển nhượng cho quỹ đầu tư, triển khai vận hành hệ thống giao tiếp điện tử giữa công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký (hệ thống STP).

Bên cạnh đó, VSDC cũng tích cực triển khai giải pháp kết nối giữa CTCK và ngân hàng lưu ký để nâng cao hiệu quả giao dịch, đầu tư hệ thống, phát triển các sản phẩm dịch vụ mới như sản phẩm Sổ lưu ký điện tử (E-Passbook), các dịch vụ mới như vay/cho vay chứng khoán...

Phát triển hệ thống quản lý quỹ là một trong những mục tiêu quan trọng của VSDC trong năm 2026. VSDC đặt mục tiêu tiếp tục nâng cấp hệ thống quỹ mở để tăng tính tiện ích và khả năng đáp ứng quy mô phát triển trong 5 năm tới, đồng thời nghiên cứu bổ sung loại lệnh mua mới.

Bên cạnh Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư đề cập phần đầu bài viết, VSDC cho biết sẽ đẩy mạnh góp ý xây dựng Nghị định thay thế Nghị định 88 về quỹ hưu trí, tổ chức hai khóa đào tạo nghiệp vụ cho các bên liên quan, và sửa đổi Hướng dẫn cung cấp dịch vụ quỹ mở phù hợp với hệ thống mới.

Dù vậy, để hướng tới mục tiêu nâng hạng cao hơn và xa hơn, bên cạnh phát triển ngành quỹ, các đơn vị tổ chức và vận hành thị trường chứng khoán cần tập trung vào các vấn đề về công bố thông tin, hoạt động giám sát tỷ lệ sở hữu nước ngoài, và việc tối ưu hóa các cơ chế giao dịch và thanh toán giao dịch theo thông lệ quốc tế.

TS. Tạ Thanh Bình chia sẻ VSDC sẽ tiếp tục khẩn trương hoàn tất công tác thành lập công ty con thực hiện chức năng CCP. VSDC đang hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thiết kế mô hình quản trị rủi ro và chuẩn bị các điều kiện cần thiết, phấn đấu đưa CCP vào vận hành trong đầu năm 2027, đảm bảo tiệm cận các thông lệ quốc tế và đáp ứng yêu cầu của các tổ chức xếp hạng thị trường. Để hỗ trợ nâng cao hiệu quả hoạt động giao dịch, VSDC đang xây dựng và hoàn thiện hệ thống giao tiếp điện tử (STP) giữa các ngân hàng lưu ký và công ty chứng khoán, nhằm rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài. VSDC cũng đã và đang tích cực góp ý cho các chính sách của cơ quan quản lý liên quan tới hoạt động giám sát tỷ lệ sở hữu nước ngoài, hoạt động công bố thông tin và các chính sách có liên quan.

Theo tiêu chí của MSCI Global, Việt Nam hiện đang được xếp hạng ở mức thị trường cận biên. MSCI Global đã ghi nhận thị trường Việt Nam đã đáp ứng 10/18 tiêu chí. Còn 3 tiêu chí ghi nhận trong báo cáo của MSCI Global liên quan tới chính sách bao gồm:

- Mức giới hạn sở hữu nước ngoài (Foreign Ownership Limit Level) còn hạn chế;

- Mức sở hữu nước ngoài còn lại (Foreign Room Level)/ Room nước ngoài còn lại tự do giao dịch tại các doanh nghiệp niêm yết rất thấp, thanh khoản không đáp ứng, ảnh hưởng tới tỷ trọng danh mục của MSCI khi cơ cấu danh mục đầu tư

- Mức độ tự do hóa của thị trường hối đoái chưa đáp ứng.